Қаржылық басқарудың бұрыс жолдары және салдары

Кіріспе

Қаржылық басқарудың бұрыс жүргізілуі – қасақана немесе қасақана емес, "қате, нашар, салғысыз, тиімсіз немесе құзыретсіз" деп сипатталатын және кәсіпкерлік немесе жеке тұлғаның қаржылық тұрақтылығына теріс әсер ететін басқару түрі. Қаржылық басқарудың бұрыс жүргізілуіне көптеген себептер бар. Мысалы, жауапкершілікті дұрыс бөлу, төлемдерді, есеп-шоттарды және салықтарды уақтылы төлемеу, жауапкершіліктен қашу, қаржылық мәселелерді және экономикалық жағдайды ескермеу ауыр қаржылық басқару қателіктеріне және одан әрі экономиканың құлдырауына әкелуі мүмкін. Қаржылық басқарудың қателіктеріне байланысты түрлі жағдайларды қарастыра отырып, қаржылық басқарудың дұрыс болмауының салдары мен экономиканың сәттілігі үшін тиімді қаржылық басқарудың маңыздылығын түсіне білуге болады.

Тарих

Қаржылық басқару әрқашан табысты бизнес үшін маңызды болып келді және экономиканың тиімді жұмыс істеуі үшін өте қажет. Компаниялар мен жеке тұлғалар ғана емес, сонымен қатар бүкіл қоғамдар мен мемлекеттердің экономикасы қаржылық басқаруға тәуелді.

Мысалдар

Жылдар бойы көптеген компаниялар, адамдар және де елдер қаржылық басқарудың нашарлығы салдарынан банкротқа ұшырады. Әлемдегі ең ірі экономикаларға көз жүгіртсек, қаржыны дұрыс басқарудың қателіктерін көреміз және қаржылық басқарудың қаншалықты ауыр салдарға әкелетінін анықтаймыз. Аргентина, көптеген табиғи ресурстарымен, білімді жұмыс күшімен және экспортқа бағытталған ауыл шаруашылығы секторымен бүгінде Латын Америкасының үшінші ірі экономикасы болып табылады, бірақ Аргентина экономикасы бірнеше көтерілістер мен құлдырауларды бастан өткерді. 2001 жылы бұл жағдай ауыр рецессияға және кедейліктің үнемі өсуіне әкеп соқты. Елдің мемлекеттік қарызының артуы дағдарыстың бір себебі болды. 2009 жылдың соңында Грекия қазіргі қоғамдағы ең ауыр экономикалық құлдыраудың бірін бастан өткерді. Дағдарыстың салдары ауыр болды, мысалы, халық арасындағы кедейлік өсті. Афинада дүкендердің 20 пайызы кенеттен бос қалды және 2012 жылдың ақпан айында өткен жылы 20 мың грек мұқтаж жағдайда қалғаны хабарланды. Жылдар бойы шексіз мемлекеттік шығындар, арзан несиелер және қаржылық реформаларды іске асырудағы сәтсіздік Грекияны жаһандық экономикалық дағдарыс соққанда қиын жағдайға түсірді, елде қайтара алмайтын қарыздар жинақталды. 2008 жылы Lehman Brothers компаниясы банкротқа ұшырады, ол кезде АҚШ-тағы төртінші ірі инвестициялық банк саналды. Компанияның инвестициясын қаржыландыру үшін, мысалы, тұрғын үймен байланысты активтерге үлкен сомада несие беру, қаржылық қызметтер фирмасын қаржылық құлдырау мен субстандарттық дағдарысқа өте осал етті. 2021 жылы Федералдық резерв Силикон алқабы банкіне тәуекелдерді басқарудағы, әсіресе қолма-қол ақша резервтерін басқарудағы ауыр кемшіліктері үшін алты ескерту жасады. Банк ескертулерге қарамастан, мәселелерді шешпеді, бұл 2022 жылы қайта қарауға әкелді, ол жоғары пайыздық мөлшерлемелер қаржылық жағдайын жақсартады деген қате болжамға негізделген кемшікті бизнес-модельді көрсетті. 2023 жылдың наурызында банк үлкен ағын мен құлдырау сценарийін бастан өткерді, бұл клиенттер арасында кең таралған үрейге себеп болды және үкіметтің араласуына әкелді. Басты мәселелер мемлекеттік кепілдікпен сақталған депозиттердің болмауы және клиенттердің ақша алуын қамтамасыз ету үшін борыштық бағалы қағаздарды сатудан туындаған үлкен шығындар болды. Бұл оқиғалар реттеушілердің апаттарды анықтау және алдын алудағы рөлі туралы сұрақтар тудырады. Қаржыны дұрыс басқарудың жоқтығынан компаниялардың, жеке тұлғалардың және тіпті елдердің таратылуы туралы көптеген мысалдар бар, сондай-ақ қаржылық басқарудың нашарлығы болған, бірақ жағдайдан құтылу мүмкін болған тағы да көптеген жағдайлар бар.

Throughout the years there have been infinite companies, persons and also countries that have been declared bankrupt, caused by financial mismanagement. By taking a look at some of the world's largest economies we can find cases where the financial management has somehow gone wrong and will depict how severe the effect of financial mismanagement can actually lead out to be. Argentina, with its many natural resources, well educated workforce and export oriented agricultural sector, is today Latin America's third largest economy, but the Argentine economy has been through quite a few ups and downs. In 2001 this led to a severe recession and ever increasing poverty. The country's increasing public debt was one of the reasons for the recession. By the end of 2009 Greece experienced one of the most severe economical collapses in today's society. The crisis had severe results and for instance resulted in great public poverty. In Athens, 20 per cent of the shops were all of a sudden completely empty and in February 2012 it was reported that 20,000 Greeks, during the proceeding year had been made destitute. By years of unrestrained governmental spending, cheap lending and a failing try at implementing financial reforms Greece was left badly off when the global economical crisis struck and the country had loans they were completely unable to repay. In 2008 the company Lehman Brothers filed for bankruptcy, after being the fourth largest investment bank in the U. S. at the time. By lending severe amounts to fund the company's investing for example housing related assets, made the financial services firm extremely exposed to the financial downturn and subprime crisis. In 2021, the Federal Reserve issued six citations to Silicon Valley Bank for severe weaknesses in its risk management, particularly in handling cash reserves. Despite warnings, the bank did not address the issues, leading to a review in 2022 that revealed a flawed business model based on the assumption that higher interest rates would improve its financial position. In March 2023, the bank experienced a major run and fall scenario, causing widespread panic among customers and triggering government intervention. The primary issues were the lack of government insured deposits and significant losses incurred from liquidating debt securities to meet customer withdrawals. These events raise questions about the roles of regulators in detecting and preventing disasters. There are numerous examples of where finances are not managed right and where companies, individuals and even countries are liquidated, and even more examples where there has been episodes of financial mismanagement but the situation was still able to be escaped.

Салдарлар

Қаржылық басқарудың нашарлығының салдары ауыр болуы мүмкін, бұл жеке адамдарға, кәсіпкерлікке және үкіметтерге де әсер етеді.

Үкіметтер

Қаржысын тиімді басқара алмаған үкіметтер экономикалық өсімнің төмендеуіне ұшырап, маңызды мемлекеттік қызметтерді ұсыну мүмкіндігінен айырылуы мүмкін. Бұл азаматтар арасында наразылық тудырып, әлеуметтік және саяси тұрақсыздыққа алып келуі мүмкін. Сонымен қатар, қаржысын дұрыс басқара алмаған үкіметтер бюджетті теңгерлеу үшін салықтарды арттыру немесе шығыстарды азайту сияқты қатаң шараларға баруға мәжбүр болуы мүмкін.

Жеке тұлғалар

Қаржысын дұрыс басқармаған адамдар көп мөлшерде қарызға батып, қаржылық міндеттемелерін орындауға шамасы келмей қалуы мүмкін. Бұл қарызды өндіріп алу сияқты заңдық шараларға, тіпті банкротқа дейін әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, аталған адамдар болашақта несие немесе қарыз алуда қиындықтарға тап болуы ықтимал.

Кәсіпорындар

Қаржысын тиімсіз басқаратын кәсіпорындар сатудың азаюына, кірістің төмендеуіне және жаңа клиенттерді немесе тапсырыс берушілерді тарту мүмкіндігінің азаюына тап болуы мүмкін. Нашар қаржылық басқару кәсіпорынға айтарлық қарыз жинақтауға, соның салдарынан заңдық шараларға немесе банкроттыққа әкелуі мүмкін.

Алдын алу

Қаржылық басқарудың нашар болуы бизнестің, жеке тұлғалардың және тіпті бүкіл елдердің үшінде болуы мүмкін проблема. Жеке қаржыны дұрыс басқару үшін бала кезінен бастап қаржылық білім алу маңызды. Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін, тиісті білімі мен тәжірибесі бар мамандарды жұмысқа алу және кәсіпорнының қаржылық жағдайын үнемі бағалау өте қажет. Қорғауды арттыру және қаржы жинау мүмкіндігін ұлғайту үшін, кәсіпорындар тиісті қаржылық процестер мен процедураларды енгізуі керек. Сенімділер мен жоғары басшылық, берік қаржылық ережелердің маңыздылығын көрсету және өзгерістерді басқару бойынша нұсқаулар беру арқылы үлгі болуы тиіс. Құрылымды қаржы жүйесін құру үшін, қолданыстағы ережелер қайта қаралып, бағалануы керек. Бұл процеске бірнеше сенімділер қатысып, саясаттардың орындалуын қадағалауы және барлық операциялар мұқият қаралып, бекітілуін қамтамасыз етуі тиіс. Қаржылық процестерді үздіксіз бақылау маңызды, оның ішінде саясаттардың орындалуын тексеру, банк шоттарын есепке келтіру, қаржылық көрсеткіштерді бюджетпен салыстыру, сондай-ақ ішкі аудит комиссиясын құру немесе қаржылық жыл соңында есептерді тексеру үшін тәуелсіз аудитор шақыру қажет. Саясаттардың тиімділігін бағалау, жақсартуға жататын салаларды анықтау және қажетті түзетулерді енгізу үшін оларды үнемі қайта қарау өте маңызды, әсіресе технологиялардың қарқынды дамуына байланысты саясаттар үнемі өзгеріп отырады.