Солтүстік Эйрширдегі Батыс Килбрайд ауылы

Кіріспе

Батыс Килбрид (Cille Bhrìghde an Iar) – Шотландияның Солтүстік Айрширдегі ауыл және тарихи қауым. Ол Клайд шығанағының жағасында, Клайд шығанасы арқылы Goat Fell және Арран аралына қарайтын батыс жағалауда орналасқан. Батыс Килбрид және оған іргелес Сеймилл және Портенкросс аудандары 2001 жылғы халық санауы бойынша 4,393 тұрғыны бар шағын қала деп есептеледі.

Ерте тарих

Неолиттік тостаған және сақина белгісі бар тас Блэкшоу төбесінде, Батыс Килбрайдке жақын орналасқан. Бұл тас ерекше, себебі ол үш спиральмен өрнектелген. Мұндай тастардың мақсаты белгісіз болғанымен, олардың діни маңызы болған болуы мүмкін деп саналады. Темір дәуіріне жататын бекіністің іздері Ардроссан жолындағы Сеймиллде "Форт" аталған үй салынған кезде табылды.

Кельттік

Вест-Килбрайд ежелгі кельт қасиеттісі Бригидтің Кильдарлық Бригиді есімімен аталғаны қабылданған. Атауында бұл жерде бір кезде Бригидке арналған шағын ғибадатхана немесе «кил» болғаны айтылады, бірақ жергілікті аңыз бойынша ол шамамен 500 жылы шіркеуін құру үшін келген (қазіргі Сеймилл Гидро тұрған жерге қонған). «Батыс» префиксі осы кельт қасиеттісінің есімін сақтаған басқа жерлерден ажырату үшін қосылды, мысалы, Ланаркширдегі жаңа қала – Шығыс Килбрайд, ол ескі «Батыс» Килбрайдтан ерекшелену үшін «Шығыс» деп аталды. 82 жылы римдік генерал Агрикола 30 000 әскерін қазір Гейтсайд деп аталатын ауылдың орнына орналастырғаннан бері осы аймақта ауыл болған. Римдік жолдардың іздерін әлі күнге дейін ауыл маңынан табуға болады, және көптеген римдік жәдігерлер табылып, Шотландияның түрлі мұражайларына тапсырылған. Уильям Уоллестің інісі Крауфорд ауылдың солтүстігіндегі Корсбиде меншікке ие болған, ол бүгінде Кросби деп аталатын тұрақ ретінде пайдаланылуда (Уоллестің анасының туған тегі). Кейінірек Роберт Брюс Килмарноктың Бойдтарына Килбрайд барониясының жерлерін сыйлаған. Бұл жерде бір кезде түрлі диірмендер мен өндіріс орындары болған, ал 18 ғасырда Вест-Килбрайд негізінен тоқыма ауылы болған. 1826 жылы Хантерстон брошьі табылды – бұл «жартылай дөңгелек» типіндегі маңызды кельт брошьі, оны Вест-Килбрайдтан келген екі адам Хантерстонның жанындағы Голденберри төбесінің түбінде суарналарды қазып жатқанда тапқан. Шамамен 700 жылы жасалған Хантерстон брошьі күміс, алтын, күміс және янтарьтан құйылған, ал алтын филиграньмен өрнектелген жануарлар бейнесімен әсемделген. Қалашық қарапайым тіктөртбұрышты құрылым, көлбеу шатыры және әр жағынан шығып тұрған бірнеше үлкен мұржалары бар. Соңғы жылдары Лоу-Касл толығымен қалпына келтіріліп, жаңартылды және қазір іс-шараларға және демалыс үйі ретінде жалға беріледі. Ол Портенкросс портындағы теңіз жағасында орналасқан. L тәрізді, төрт қабатты және бағаналы күмбезді төбесі бар. Қалашық пен оның аумағы 2005 жылдың 22 желтоқсанында «Портенкросс қамалының достары» тобына берілді. Ғимарат B санатында тіркелгенімен, оны бұзуға рұқсат сұралмаған. Шотландия парламенті сайлауында Вест-Килбрайд Каннингхем Солтүстік сайлау округінің құрамына кіреді, ол 2007 жылы Холирудқа SNP үміткері Кенни Гибсонды 30,7% дауыспен сайлады. Гибсон 2011 жылы 52,6% дауыспен, 6117 дауыспен қайта сайланды. Шамамен 85% Шотландияда, ал 10,6% Англияда туған. 2001 жылғы санақ бойынша жұмыспен қамтудың негізгі салалары: Басқа дақылдардың ішінде – мал азығына арналған тәтті жүгері, арпа, тамырлы көкөністер және жазғы жидектер, әсіресе құлпынай. Сондай-ақ, жергілікті шаруалар ірі қара мен қой өсіреді. Ауылға жақын орналасқан өнеркәсіптердің ішінде Хантерстон B атом электр станциясы және Clydeport компаниясына тиесілі Хантерстон терминалы бар. Busbie Muir-де (Тарберт төбесінен шамамен 3 км шығысқа қарай) орналасқан 24 МВт жел электр станциясы AirTricity компаниясына тиесілі және оны басқарады, ол 2004 жылдың ақпанынан бері жұмыс істеп келеді. Күзінде іске қосылатын үш қосымша жел турбинасы пайдалануға берілгеннен кейін қуаты 30 МВт-қа дейін артады.

West Kilbride is generally believed to be named after the ancient Celtic Saint Brigid of Kildare, often known as St Bride. The name suggests there was once a cell or kil to Brigid in the area, although local legend has her visit to establish her church around 500 AD (the landing point was supposedly in front of the now Seamill Hydro). The "West" prefix was added to distinguish between other places which commemorates the same Celtic saint, such as the new town East Kilbride in Lanarkshire which was named "East" to distinguish it from the older "West". There has been a hamlet in the area since 82 AD when the Roman general Agricola stationed 30,000 troops in the area of the village now known as Gateside. Roman roads can still be explored around the village to this day, and many Roman finds have been reported and lodged in Museums throughout Scotland. William Wallace's uncle Crauford had an estate at Corsbie in the North of the village, and this is still in use as a caravan park called Crosby, to this day (Wallace's mother's family). In later years Robert the Bruce gave a grant of the lands of the Barony of Kilbride to the Boyds of Kilmarnock. It was once home to various mills and other works, and in the 18th century West Kilbride was primarily a weaving village. In 1826, the Hunterston Brooch, a highly important Celtic brooch of "pseudo penannular" type was found by two men from West Kilbride who were digging drains at the foot of Goldenberry Hill, near Hunterston. Made about 700 AD, the Hunterston Brooch is cast in silver, gilt, and gold, silver and amber, and decorated with interlaced animal bodies in gold filigree. The castle is a simple rectangular structure with a sloping roof and several large chimneys protruding at each side. In recent years, Law Castle has been substantially restored and refurbished and it now letted for functions and as a holiday home. is situated right next to the sea at Portencross harbour. It is L shaped and four storeys high, with a barrel vaulted ceiling. The title for the castle and grounds was given to the group "Friends of Portencross Castle" on 22 December 2005. and it is said that Wallace himself spent some time at Crosbie. Although the building is a Category B listed building, permission was not sought before demolition. For Scottish Parliament elections, West Kilbride forms part of the Cunninghame North constituency, which elected SNP candidate Kenny Gibson to Holyrood in 2007 with 30.7% of the vote. Gibson was re elected in 2011 with 52.6% of the vote, a majority of 6,117. Approximately 85% were born in Scotland, and 10.6% were born in England. The main industries of employment at the 2001 census were: Other crops grown include sweetcorn (for cattle food), barley, root vegetables and summer berries, especially strawberries. Cattle and sheep are also farmed locally. Industries close to the village include the Hunterston B nuclear power station and the nearby Hunterston Terminal, owned by Clydeport. A 24 MW wind farm, owned and operated by Airtricity, is located on Busbie Muir (about 3 km east of Tarbert Hill), and has been operational since February 2004. Its capacity will increase to 30 MW when three additional wind turbines become operational, scheduled for Autumn 2007.

Қолөнер

Жергілікті бастама тобының тыраны арқасында Вест-Килбрайд қазір "Шотландияның қолөнер қаласы" деп танымал. Ауылда көптеген қолөнер дүкендері мен шеберханалар бар. Барония қолөнер орталығы қолөнершілерге өнер бұйымдарын және қолөнерлерін сатуға ыңғайлы жағдай жасайды, олар пайданың бір бөлігін төлейді. 2006 жылдың қыркүйегінде Вест-Килбрайд қолөнер қаласы Сауда және өнеркәсіп министрлігінің "Enterprising Britain 2006" байқауында жеңіске жетті. Марапатты табыс еткен парламент депутаты Алистер Дарлинг Вест-Килбрайд қауымының ептілігі мен берілгендігіне жоғары баға берді. 2012 жылдың қаңтарында "Шотландияның қолөнер қаласы" жобасы Creative Scotland ұйымының 100 мың фунт стерлингтік "Creative Places" сыйлығын жеңіп алды. 1.7 миллион фунт стерлингтік Барония қолөнер орталығы 2012 жылдың 1 мамырында ресми түрде көпшілікке ашылды. Қазір бұл – осы ауқымды қоғамдық бастаманың орталық нүктесі. West Kilbride Community Initiative қазіргі уақытта жобаны одан әрі дамыту жолдарын қарастырып жатыр, соның ішінде Киртонхоллды қайта жаңарту мәселесі де қаралуы мүмкін (төменде қараңыз).

Рождестволық түн

Бұл мереке әр жылдың желтоқсан айының бірінші жұмасында өтеді. Дүкендер кешкі сағаттарға дейін ашық болып, балалар мен ересектерден құралған шеру Сантамен бірге ауылдық үйге қарай жол тартады. Түн бойында көлік қозғалысы тоқтатылған Мейн-стрит және оған жақын орналасқан Глен-роудта музыка, сауда орындары және балаларға арналған ойын-сауықтар ұйымдастырылады.

Қасқыр қорытушы фестивалі

Вест-Килбрайд Шотландияда жыл сайын "Қоңырсық фестивалін" ұйымдастырған алғашқы қала. Қоңырсық фестивалінің мақсаты – Вест-Килбрайд және оның төңірегіндегі қоғамдық бірлік пен азаматтық мақтанышты нығайту. Ол Вест-Килбрайдтің ауыл шаруашылығымен байланысты тарихын еске салады, сонымен қатар "Шотландияның қолөнер қаласы" жобасы арқылы болашаққа үміт артады.

Спорт

Вест Килбрайд гольф клубы, чемпионат деңгейіндегі линкс курсы, Фуллертон драйвінде, Симилл қаласында орналасқан. Курстың бастапқы авторы – Олд Том Моррис. Клуб Мыңжылдық британдық әйелдер чемпионатының өткізілуіне табандылық жасады және үш жыл сайын Шотландия жасөспірімдер чемпионатының қабылдаушысы болып табылады. Вестон террасасында орналасқан Вест Килбрайд боулинг клубында екі боулинг алаңы бар. Вест Килбрайд әуесқой футбол клубы 1947 жылы құрылды және Айршир әуесқой футбол лигасында бақ сынасады. Команданың түстері – ақшамық және қара, ал үй ойындары қазіргі уақытта Кирктонхолл Гленде өтеді. Вест Килбрайд теннис клубы 2016 жылы Кирктонхолл Глендегі теннис корттарының жөнделуі аяқталғаннан кейін құрылды.

Көрнекті орындар

Сент-Эндрю шіркеуі, бұрын Сент-Брайд деп аталған, Шотландия шіркеуіне тиесілі. Онда үлкен раушантәрізді әйнек терезе және биік готикалық қоңырау мұнарасы бар. Сондай-ақ, Шотландия шіркеуіне қарасты Овертон шіркеуі Ричи көшесінің үстіңгі жағында орналасқан. Бұл ғимарат қызыл құмтастан салынған және қоңырау мұнарасы жұмыс істейді. Овертон шіркеуінің сайты.

Сент-Брайд – Хантерстон жолының солтүстік жағында орналасқан, артында үлкен бағы бар шағын рим-католик шіркеуі. Барония (немесе Барония шіркеуі) – 19 ғасырдан қалған сұр құмтастан салынған үлкен ғимарат, ол Сент-Эндрюдің басты көшесінен қарсы тұр. Бұл ғимарат енді шіркеу ретінде пайдаланылмайды, бірақ £1.7 миллиондық жаңа қолөнер көрме орталығы ретінде мемлекеттік меншікте сақталады, оны Craft Town Scotland (Батыс Килбрайд қауымдастық бастамасының жобасы) басқарады. Батыс Килбрайдтағы ең көне үйлердің бірі – Кирктонхолл, ол 1660 жылға дейін салынған, бірақ 1791 және 1868 жылдары ішінара қайта жаңартылып, кеңейтілген. Қазіргі уақытта ғимаратта түрлі мақсаттар бар, соның ішінде залының бірінші қабатында орналасқан жергілікті тарих мұражайы бар. 1996 жылға дейін мұнда жергілікті кітапхана орналасқан, содан кейін оған арнайы ғимарат салынды (төменде қараңыз). 1990 жылдардың соңынан бері зал Вест Килбрайд қауымдастық бастамасының бір бөлігі ретінде арнайы басқару тобымен басқарылуда. 2012 жылы бастама мен жергілікті кеңестің толық қолдауымен залда SCIO ретінде жеке қайырымдылық мәртебесіне ие болуы күтілуде. Соғыс ескерткіші 1921 жылы салынған, бірақ қаза тапқандардың есімдері тізілмеген. Бұл кемшілік 2001 жылдың 3 маусымында (Д-күніне ең жақын жексенбіде) ескерткішті қайта бағыштау кезінде, үстіне есімдері жазылған төрт гранит тас қосылып түзетілді. Кирктонхолл Глен – Батыс Килбрайдтен Сеймиллге дейінгі орманды серуендеу жолы, ол 1924 жылы Роберт Баррмен сыйланған.

Білім

Вест-Килбрид бастауыш мектебі Вест-Килбрид, Сеймилл және Портенкросс елді мекендеріне қызмет көрсетеді. 1983 жылы ашылған бұл мектеп 1980 жылы өртенген Виктория дәуіріндегі бұрынғы мектептің орнын басты. Алғашқы мектепке 250-ге дейін оқушы қабылданатын. Жаңа мектепте дәл 465 оқушы оқиды.

Корс-стриттегі қоғамдық орталықта көптеген жергілікті топтар мен ұйымдар орналасқан, олардың ішінде бридж, фотосурет, снукер және музыка үйірмелері, жергілікті скауттар, компьютерлік курстар, йога сабақтары және Солтүстік Айршир музыка мектебі бар. Бұл ғимарат бастапқыда Пейсли емдеу үйі ретінде салынған, оны Карлунгтен Джеймс Артур сыйлаған. 19 ғасырда ашылған бұл ғимарат кейіннен қоғамдық орталыққа айналды және қазір…

Қалалық кітапхана 1996 жылы ашылды, ол бұрын ауылдық үйde орналасқан кітапхананы алмастыру үшін арнайы салынған және Мейн-стрит пен Хафвей-стрит тоғысында орналасқан. Кітапхана Солтүстік Айршир кеңесінің басқаруында.

Темір жол

Вест-Килбрид теміржол станциясы Ларгс пен Глазго-Централ арасындағы Айршир жағалау жолында орналасқан. Глазгоға саяхат шамамен 50 минутты алады. Станцияда кезекші жоқ, тек бір жолаушылар жолы бар.

Автобус

Вест-Килбридті солтүстікке қарай Гринокке және оңтүстікке қарай Айр қаласына автобус қызметі байланыстырады. Бұл қызмет 585 нөмірімен белгіленеді және "Stagecoach Group" компаниясымен жүзеге асырылады. Автобустар шамамен жарты сағат сайын қатынайды; қалада автобус станциясы жоқ, бірақ қаланың ішінде бірнеше жол бойындағы автобус аялдамалары бар.

Жол

А78 негізгі жолы Батыс Килбридді солтүстікке қарай Гринокке дейін, ал оңтүстікке қарай Прествикке дейін жалғастырады. B781 жолы Батыс Килбридді Далриге (содан кейін шығысқа қарай A737 арқылы Глазгоға) қосып тұрады. Солтүстікке қарай Ларгс және Гринокке, ал оңтүстікке қарай Ардроссан, Солткоатс, Стивенстон, Ирвин және Айрге жарты сағат сайын автобустар қатынайды. Глазгоға қалалық автобус та бар, саяхат шамамен 1 сағат 35 минутқа созылады.

Жаңалықтар мен танымал мәдениетте

2004 жылғы Қорғаныс министрлігінің есебіне сәйкес, Вест Килбрайд Ұлыбританиядағы ең белгілі НЛО ошақтарының бірі болып саналады. Би-би-сидің "Para Handy" телесериалы Портенкросс жағалауында теңізде түсірілді. STV-нің "Taggart" сериалының бір бөлігі Вест Килбрайдтің Бас көшесінде ішінара түсірілді. BBC Шотландияның "The Beechgrove Garden" бағдарламасының бір бөлімі Вест Килбрайдтан, жергілікті әуесқой бағбандардың жұмысынан және Кирктонхолл Гленнің жаңадан жақсартылған жағдайынан көрсетілді. 2007 жылдың 4 маусымында Вест Килбрайд BBC 2-нің "Springwatch" бағдарламасында көрсетілді. Жергілікті ветеринар Чарли Гаррет Корсехилл карьерінің жабайы табиғатты сақтау аймағына қалай айналып жатқанын көрсетті. Билли Конноллидің Шотландия бойынша әлемдік турнесінің бірінші бөлімінің кіріспесі, алғаш рет 1994 жылы BBC телеарнасында көрсетілді, онда Коннолли Каледониялық МакБрейне пароммен Бродикке барады және Вест Килбрайд, Сеймилл және айналасының теңізден түсірілген кадрлары бар. Коннолли: "Осы Шотландияны әркім әнмен жырлайды, білесіздер, осы Килз-оф-Бьют және Араран аралы, Кіші Кумбре және Ұлы Кумбре және осы сияқты жерлер, және шындығында, мен осы турнеге осы себепті келіп тұрмын, маған осы жерлер қатты ұнайды, сіздер білесіздер, Араран аралына бару."