Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрып кеткен сумкалылар туысы
Extinct genus of marsupials
Yalkaparidon – Австралияның құрып кеткен сумкалылар туысы, алғаш рет 1988 жылы сипатталған және Австралияның Солтүстік-Батыс Квинсленд аймағындағы Риверслидің олигоцен-миоцен шөгінділерінен ғана белгілі.
Yalkaparidon is an extinct genus of Australian marsupials, first described in 1988 and known only from the Oligo Miocene deposits of Riversleigh, northwestern Queensland, Australia.
Түрлер
Осы уақытқа дейін екі түр, Y. coheni және Y. jonesi сипатталды. Ялкапаридонның көптеген жеке тістері мен жақ сүйектері белгілі, бірақ әзірге тек бір бас сүйегі (Y. coheni) ғана табылды.
Two species, Y. coheni and Y. jonesi, have so far been described. Numerous isolated teeth and jaw bones of Yalkaparidon are known, but only a single skull (of Y. coheni) has so far been recovered.
Этимология
Жалпы атауы Yalkaparidon австралиялық аборигендердің бумеранг деген сөзінен алынған, оның молярлары окклюзиялық көріністе бумеранг сияқты көрінетініне сілтеме жасайды, сондай-ақ грек тіліндегі «тіс» деген сөзден туындаған.
The generic name Yalkaparidon comes from an aboriginal word for boomerang, alluding to the boomerang like shape of its molars when seen in occlusal view, and the Greek word for tooth.
Өзіндіктері мен жіктелуі
Бұл Yalkaparidon үлгілері сипаттамалардың жиынтығын көрсетеді: молярлары zalambdodont (марсупиалдық кене Notoryctes, тірі плаценталық 'insectivores' Solenodon, tenrecs және алтын кенелер, сондай-ақ бірқатар қазба топтарында кездесетін ерекше тіс түрі); кескіштері өте үлкен және hypselodont (ашық тамырлы және осылайша үнемі өсіп отырады, кеміргіштерге ұқсас); жалғыз белгілі бас сүйегінің негізгі бөлігі өте примитивті, плексиморфты бандикуттарға шамамен ұқсас. Заламбдодонт молярлары оны ноториктидтік кенелермен байланыстырады, бірақ бұл екі топтың тістерін егжей-тегжейлі зерттеу олардың тәуелсіз дамығанын көрсетеді, ал Yalkaparidon анатомиялық жағынан кенелерден ерекшеленеді. Кескіштері дипротодонттардың кескіштеріне ұқсайды, бірақ басқа белгілер бұл байланысты сенімді түрде қолдамайды, ал Оңтүстік Америкадағы "псевдодипротодонттар" топтарында (мысалы, caenolestids және polydolopimorphs) осындай кескіштердің конвергентті эволюциясы Yalkaparidon және diprotodontians ұқсас кескіштерді тәуелсіз дамытқан болуы мүмкін деген жорамал тудырады. Базискраниалды ұқсастықтар бандикуттармен ортақ плезиоморфты белгілерді білдіруі мүмкін, сондықтан жақын туыстықты көрсете алмайды. Осы себептерге байланысты, Yalkaparidon қазіргі уақытта өзінің туысына, Yalkaparidontidae, және тәртібіне, Yalkaparidontia жатқызылған; бұл жағдай оны Австралияның жойылып кеткен жалғыз бауқұйрықтылар тәртібіне айналдырады. Алайда, Фредерик Сзалай 1994 жылғы 'Марсупиалдардың эволюциялық тарихы және остеологиялық белгілерді талдау' кітабында Yalkaparidon шынымен де дипротодонт (оның кескіштерімен дәлелденген), бірақ өте примитивті базискраниумды сақтап қалған деген пікірді келтірді. Оның ерекше тістерінің нақты функциясы әлі де түсініксіз, және оның құрттармен (оның молярларының құрт жейтін тенректермен ұқсастығына негізделген), гусеницалармен немесе жұмыртқалармен қоректенген болуы мүмкін деген ұсыныстар сенімсіз. Дегенмен, оның тамақ көзі қатты сыртқы қабыққа (үлкен кескіштерді пайдалануды талап етеді) ие болған, бірақ салыстырмалы түрде жұмсақ ішкі бөлігі болған болуы керек, өйткені заламбдодонт молярлары тамақты ұсақтап тастай алмайды. Оның ай-ай және жолақты possum сияқты "сүтқоректі тоқылдақ" болған мүмкіндігі де қарастырылған.
These specimens of Yalkaparidon exhibit a melange of characters: the molars are zalambdodont (a distinctive tooth type also found in the marsupial mole Notoryctes, the living placental 'insectivores' Solenodon, tenrecs and golden moles, as well as a number of fossil groups); the incisors are very large and hypselodont (open rooted and hence ever growing, similar to those of rodents); the basicranial region of the only known skull is very primitive, somewhat similar to those of plesiomorphic bandicoots. The zalambdodont molars appear to link it to notoryctid marsupial moles, but detailed study of the teeth of these two groups suggests that they have evolved independently, and Yalkaparidon is anatomically otherwise very different from the marsupial moles. The incisors resemble those of diprotodontians, but no other features convincingly support this relationship, and the convergent evolution of such incisors in South American 'pseudodiprotodont' groups (such as caenolestids and polydolopimorphians) suggests that Yalkaparidon and diprotodontians may have evolved similar incisors independently. Basicranial similarities to bandicoots most likely represent shared plesiomorphic characters, and hence are not indicative of a close relationship. For these reasons, Yalkaparidon is currently placed in its own family, Yalkaparidontidae, and order, Yalkaparidontia; this placement would make this the only order of Australian marsupials known to have gone extinct. However, Frederick Szalay suggested in his 1994 book 'Evolutionary History of the Marsupials and an Analysis of Osteological Characters' that Yalkaparidon is indeed a diprotodontian (as evinced by its incisors), albeit one that retains a highly primitive basicranium. The exact function of its unusual dentition remains obscure, and suggestions that it may have fed on worms (based on the similarities of its molars to those of worm eating tenrecs), caterpillars or eggs are tenuous. However, its source of food presumably had a hard outer covering (necessitating use of the large incisors) but relatively soft interior, as zalambdodont molars cannot crush food items. The possibility that it was a "mammalian woodpecker" similar to the aye aye and striped possum has been raised.
Морфология
Оның морфологиясы бойынша жасалған толыққанды зерттеу, соның ішінде 2014 жылы жарияланған жаңа табан сүйектерінің материалы, оның нағыз марсупиалдар тобының өкілі екенін, және ықтималды түрде оңтүстік марсупиалдарға жататынын көрсетті, бірақ оның ерекше морфологиясы оның нақты орнын анықтауды қиын етіп тұр.
A detailed study on its morphology, including newly referred tarsal material published in 2014 found that it was likely a crown group marsupial, and probably an australidelphian, but its unusual morphology made its precise placement uncertain.