Кіріспе

Дәстүрлі орыс аяқ киімдері

Валенки (; sg valenok) – дәстүрлі орыс қысқы аяқ киімдері, негізінен жүн тоқылған етіктер. "Валенок" атауы сөзбе-сөз "тоқу арқылы жасалған" дегенді білдіреді. Олар су өткізбейді, сондықтан табанын тозудан және ылғалдан қорғау үшін көбінесе галошалармен бірге тағылады.

Сипаттама

Валенки көбінесе құрғақ қарда жүру үшін киеді, аязды ауа райында. Тозудың алдын алу үшін, аяқ киімге жиі былғары, резеңке немесе басқа да берік материалдан табан жабыстырылады немесе галлошпен киіледі. Дәстүрлі түрде валенки қоңыр, қара, сұр және ақ түстерде болады, бірақ қазіргі үлгілері көбінесе боялады немесе түрлі-түсті жасанды материалдардан жасалады. Тоқыма аяқ киімнің қолданылуы мыңдаған жылдардан бері белгілі, темір дәуіріндегі Сібір жерлеу орындарында тоқыма аяқ киімдер табылған. Валенкинің шығу тегі Ұлы даланың көшпелі халықтары киетін дәстүрлі тоқыма аяқ киімге (соның ішінде Оңтүстік Русь) дейін жетеді деп есептеледі. Алғашқы заманауи валенки XVIII ғасырдың басында пайда болды және Ресейдің өнеркәсібі дамыған сайын, арзандап, қолжетімдірек болғандықтан кеңінен тарады. Ресей революциясына дейін валенки өндірісі Нижний Новгород облысының Семенов ауданында, Кострома облысының Кинешма ауданында және Казан облысының Кукмор ауданында шоғырланған. 1900 жылы Ресейдегі заманауи тоқыма фабрикалары 2,1 миллион рубльдік 1,4 миллион жұп валенки өндірді. 1900 жылы валенкинің бір жұбы 1,5 рубль, 1912 жылы 2 рубль, ал 1916 жылдың соңында спекуляциялық баға бір жұпқа 12-18 рубльге дейін жетті. Валенки XX ғасырдың ортасынан бастап қалалық өмірде азырақ танымал болды, себебі адамның қызметі қалалардағы қыстарды жұмсартты, жеңіл және су өткізбейтін аяқ киім қажет болды. Қазіргі БАҚ-та валенкилер рустикалық, көне киім стилі ретінде көрінеді; қалаларда оларды көбінесе кішкентай балалар киеді немесе тым суық болғанда киеді. Валенкилер ресейлік армияның ішкі әскери қызметінің кейбір бөлімдерінің стандартты жабдықтамасына кіреді.