Қыркларели қаласының тарихы: Византиялық «Саранта Экклесиес» аталысы, түрікше «Қырқ Килисе» және қазіргі «Қыркларели» мағынасы. Тарихы мен атын зерттеңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Атауы
Қаланың қашан және қандай атпен құрылғаны белгісіз. Византиялық гректер оны Саранта Экклисиес (Σαράντα Εκκλησιές, яғни "қырық шіркеу") деп атады. Қазіргі грек тілінде де осы атаумен белгілі. XIV ғасырда бұл түрік тіліне аударылып, Кырк Килизе (40 шіркеу) деп аталды. 1923 жылы Түрік Республикасы құрылғаннан кейін санджақтар қалаларға айналды. 1924 жылдың 20 желтоқсанында Кырк Килизе атауы "Қырық жер" деген мағына беретін Киркларелиге өзгертілді. Киркларели атауы 1924 жылға дейін де қолданылған, мысалы, 1912-13 жылғы Балқан соғыстары туралы заманауи әдебиетте. Қаланың болгарша атауы Лозенград (Лозенград) – "жүзімдік қала" деген мағынаны білдіреді. (оның басқа атауларын да қараңыз)
It is not known when the city was founded, nor under what name. The Byzantine Greeks called it Saranta Ekklisies (Σαράντα Εκκλησιές, meaning "forty churches"). In modern Greek it is known with the same name, too. In the 14th century this was translated to Turkish and called Kırk Kilise (40 churches). Following the establishment of the Turkish Republic in 1923, sanjaks became cities and on December 20, 1924, Kırk Kilise's name was changed to Kırklareli, meaning The Place of the Forties. The denomination Kırklareli was already used years before 1924, for example in the contemporary literature concerning the Balkan Wars of 1912–13. The Bulgarian name of the town is Lòzengrad (Лозенград) which means Vineyard Town. (see also its other names)
Тарих
Қаладағы археологиялық қазбалар бұл аймақтың Еуропа құрлығындағы ең алғашқы ұйымдастырылған елді мекендердің бірі болғанын, оның палеолит және неолит дәуірлеріне тән артефакттар табылғанын көрсетеді. Бұл пікірді қолдайды. Елді мекен мен оның төңірегіндегі аймақтарды парсылар б.з.д. 513–512 жылдары жаулап алды. 914 жылы Симеон I басқарған болгар шапқыншылығы кезінде Әдриянопольде болгарлар елді мекенді басып алып, 1003 жылға дейін олардың билігінде болды, содан кейін Византияға қайтарылды. 1363 жылы, Сұлтан Мурад I билігі тұсында Осман түріктері Византиядан қала мен аймақты басып алды. Қала Грек тәуелсіздік соғысы (1821–1829) кезінде зардап шекті. 1878 жылғы "Адрианополь, Монастыр және Салоники вилайеттерінің этнографиясы" еңбегінде Кирк Килизеде 6700 болгар, 2850 грек және 2700 басқа этникалық топ өкілдері тұрғандығы көрсетілген. 1906 жылы Саранда Епархиясы Адрианополь Митрополиясынан бөлініп, Митрополия мәртебесіне көтерілді. 1906–1907 жылдарғы Османлы империясының ресми санағында (Кемал Х. Карпаттың "Осман халқы 1830–1914: демографиялық және әлеуметтік сипаттамалары" еңбегінде жарияланған) Кирк Килизе санджағындағы этникалық-діни құрамы: 22 022 мұсылман; 14 154 грек православтысы; 1599 болгар православтысы; және 789 еврей. Балқан соғыстары (1912–1913) кезінде Кирк Килизе Болгария тарапынан басылып алынды, ал Бірінші дүниежүзілік соғыстан (1914–1918) кейін Грекия басып алды, бұл болгар халқының көшіп кетуіне себеп болды (Кирк Килизедегі оқиғалар туралы көптеген журналистер хабарлады). Түрік тәуелсіздік соғысынан (1919–1923) кейін қала 1922 жылдың 10 қарашасында түрік әскеріне қайтарылды. 1923 жылғы Грекия мен Түркия арасындағы халық алмасу туралы келісімге сәйкес, қаланың гректері Грецияда тұратын мұсылмандарға (түріктер, помактар, қаражаовалилер және албандар) алмастырылды. Қала тұрғындарының көп бөлігі – түріктер, олар бұрын 1912 жылғы Бірінші Балқан соғысына дейін Салоникада тұрған. Түркияның Тракиядағы батыс шегарасын белгілейтін Лозанна шарты (1923) Түркия құрамында Кыркларели провинциясының құрылуына әкелді.
Ongoing archeological excavations in the city support the claim that the area was the location of one of the first organized settlements on the European continent, with artifacts from the Paleolithic and Neolithic periods. The settlement and its surrounding areas were conquered by the Persians in 513–512 BC, during the reign of King Darius I. In 914 during the Bulgarian invasion in Adrianople led by Simeon I, the settlement was captured by the Bulgarians and was under Bulgarian rule until 1003 when it was lost to the Byzantines. The Ottoman Turks took the city and its region from the Byzantines in 1363, during the reign of Sultan Murad I. The city was damaged during the Greek War of Independence (1821–1829). According to the 1878 record "Ethnography of the Wilayahs Adrianopol, Monastir and Thessaloniki" Kırk Kilise was inhabited by 6,700 Bulgarians, 2,850 Greeks, and 2,700 belonging to other ethnic groups. In 1906, the Diocese of Saranda Ekklisies was detached from the Metropolis of Adrianople and was elevated to the status of Metropolis. According to the official Ottoman census of 1906–1907 (published in "The Ottoman Population 1830–1914: Demographic and Social Characteristics" by Kemal H. Karpat), the ethnic religious breakdown in the Sanjak of Kırk Kilise was: 22,022 Muslims; 14,154 Greek Orthodox; 1,599 Bulgarian Orthodox; and 789 Jews. During the Balkan Wars (1912–1913) Kırk Kilise was occupied by Bulgaria, and then by Greece in the aftermath of World War I (1914–1918) prompting the exodus of its Bulgarian population (there were a large number of journalists who reported on the actions at Kırk Kilise). Following the Turkish War of Independence (1919–1923) the city was retaken by the Turks on November 10, 1922. According to the 1923 population exchange agreement between Greece and Turkey, the Greeks of the city were exchanged for the Muslims (Turks, Pomaks, Karadjaovalides and Albanians) living in Greece. Most of the inhabitants of the city are Turks who formerly lived in Thessaloniki until the First Balkan War of 1912. The Treaty of Lausanne (1923) which defines Turkey's western border in Thrace also resulted in a Kırklareli Province within Turkey.
Кыркларелидің меглено-румындар
1923 жылы Грекияның солтүстігіндегі меглено румындарының жалғыз мұсылман ауылы Нотияның 3700 тұрғынының көп бөлігі Эдирне аймағына (атап айтқанда Кыркларелиге) қоныстанды және Могленаның түрікше атауынан шыққан Караджовалид деп аталды. Кыркларелиде қоныстанған меглено румындық отбасылардың саны 110-нан асты, ал шағын ауылдарда 400-ге жуық болды: барлығы шамамен 2000 меглено румыны. Қазіргі таңда олардың саны 500-ге жуық, Кыркларелиде шоғырланған және түркі мәдениетіне сіңісіп кеткен. Олардың көпшілігі түрік тілінде сөйлейді, бірақ үйде әлі де екі тілде сөйлейді. Кыркларелидің болгар тіліндегі атауы Лозенград (Лозенград) – «жүзімдік қаласы» деген мағынаны білдіреді, және бұл ежелгі грек мифінен бастау алады. Демиркөй қорыту зауыты: 1453 жылы Константинопольді жаулау кезінде қолданылған зеңбірек доптарын жасаған тарихи темір қорыту зауытының археологиялық орны.
In 1923 most of the 3700 inhabitants of Notia, the only Muslim village of the Megleno Romanians in northern Greece, settled in the Edirne area (mainly in Kırklareli) and became known as Karadjovalides after the Turkish name of Moglena. The number of these Megleno Romanian families settled in Kırklareli were more than 110, while those settled in small villages were around 400: in total, nearly 2000 Megleno Romanians. Currently, their number only 500, concentrated in Kırklareli and culturally assimilated into the Turks. Most of them speak the Turkish language, but are still bilingual at home. The Bulgarian name of Kırklareli, Lozengrad (Лозенград) which means Vineyard Town may also have its origins in this ancient Greek myth. Demirköy Foundry: Archaeological site of a historic iron foundry, where cannonballs fired during the Conquest of Constantinople in 1453 were manufactured.
Климат
Кыркларелидің Жерорта теңізі мен ылғалды субтропиктік климатына жақын климаты бар (Кеппен климаттық жіктелімі: Csa/Cfa, Треварта климаттық жіктелімі: Do). Жазда ыстық және ылғалды, ал қыста салқын, бұлтты және ылғалды болады. Жыл бойына жаңбыр жиі жауады, бірақ жағалау қалаларымен салыстырғанда мөлшері мен қарқындылығы төмендеу, бұл негізінен солтүстік-шығыста орналасқан Истранка тау массивінің жаңбыр көлеңкесінен туындайды. Қар желтоқсаннан наурызға дейін жиі жауады және бір-екі аптаға созылуы мүмкін.
Kırklareli has a borderline Mediterranean and humid subtropical climate (Köppen climate classification: Csa/Cfa, Trewartha climate classification: Do). Summers are hot and humid whilst winters are cool, cloudy and damp. Rainfall is somewhat common throughout the year, but is lower in amount and intensity than in coastal cities, largely due to the rain shadow caused by the Istranca massif to the immediate northeast. Snowfall is somewhat common between the months of December and March, snowing for a week or two.