Кіріспе

Финляндия швед жазушысы Йохан Людвиг Рунебергтің эпикалық поэмасы «Энсинг Стальдың ертегілері» (швед тіліндегі түпнұсқа атауы: Fänrik Ståls sägner, немесе 2007 жылғы аудармасы Vänrikki Stålin tarinat) – Финляндияның ұлттық ақыны Йохан Людвиг Рунебергтің швед тілінде жазған эпикалық поэмасы. Ол 1848 және 1860 жылдары екі циклмен жарық көрді. Поэма Фин соғысының (1808–1809) оқиғаларын баяндайды, оның барысында Швеция шығыс аумақтарын жоғалтты, олар Ресей империясының құрамына Финляндияның Ұлы Герцогтығы ретінде енді.

Сипаттама

"Стал" атты романының бірінші бөлімі 1848 жылы, екіншісі 1860 жылы жарық көрді. Ол фин ұлттық санасын қалыптастырды және кейін Қысқы соғыс кезінде патриоттық рухты көтеру үшін тегін таратылды. Lotta Svärd және швед әйелдерінің ерікті қорғаныс ұйымы ("Lottorna") сол аттас поэманың кейіпкерінің құрметіне аталды. "Стал туралы әңгімелер" жарық көргеннен бастап ХХ ғасырдың ортасына дейін фин және швед мектептеріндегі оқу бағдарламасының негізгі бөлігі болды. Ол соғыстың және оның нақты тұлғаларының кейінгі бейнесін қалыптастырды. Адмирал Карл Олоф Кронштедт бүгінде көбінесе Свейборг бекінісін сатқандығы үшін еске алынады. Ал орыс генералы Яков Кульнев, керісінше, ақылды, батыл әскер және әйелдерге көңіл бөлетін адам ретінде оң жағынан сипатталған. "Стал" романы 1867 жылы феномдық профессор Юлиус Крон басқарған топпен фин тіліне аударылды. Кейінірек Пааво Каяндер 1889 жылы және Отто Маннинен 1909 жылы аударма жасады. Альберт Эдельфелт 1894-1900 жылдар аралығында иллюстрацияларды салды. Ескірген тілге байланысты 2007 жылы жаңа аударма жарық көрді. Ол, әсіресе Финляндияның ұлттық әнұраны – "Маамме" поэмасының жаңа мәтініне байланысты, қызу пікірталас тудырды.