Опиоидты қолдану бұзылысы емдік орталығы

Кіріспе

Есірткі заттарды қолдану тәртібін бұзу қызметтері клиникасы

Метадон клиникасы – опиоидты қолдану тәртібін бұзуға (MOUD) қарсы дәрі-дәрмектер тағайындалатын медициналық мекеме. Тарихи және көбінесе метадон, бірақ бүгінде бупренорфин де жиі тағайындалады. Опиоидқа тәуелді немесе бұрын тәуелді болған науқастарға медициналық көмекпен дәрілік ем көрсету қажет. АҚШ-та заң бойынша пациенттер метадонды дәрігердің қадағалауымен алуға тиіс, ал оны Есірткі заттарды теріс пайдалану және психикалық денсаулық сақтау қызметі әкімшілігінің куәлігімен бекітілген және Есірткі заттарды теріс пайдалану басқармасында тіркелген Опиоидты емдеу бағдарламасы (OTP) арқылы беруге болады.

Регламенттік және саяси бағыттар

АҚШ-та федералды сертификатталған опиоидты емдеу бағдарламалары болып табылатын шамамен 1500 метадон клиникасы бар. Метадон клиникаларының екі негізгі түрі бар: мемлекеттік және жеке. Мемлекеттік клиникаларда емделу әдетте арзанрақ. Дегенмен, қаржыландыру шектеулі болғандықтан, әдетте күту тізімі болады. Жеке клиникаларға емделу қымбат, бірақ оларда күту тізімі қысқа немесе мүлдем жоқ. Америка Құрама Штаттарының көптеген аймақтарында метадон клиникалары сирек және алыс орналасқан, бұл клиникаға қашықта тұратын және метадонмен емделуді іздейтін тәуелділер үшін қиындықтар тудырады. Барлық метадон клиникалары Есірткіге қарсы күрес және психикалық денсаулық қызметі басқармасында аккредиттелген опиоидты емдеу бағдарламасы ретінде тіркелуі керек және аккредитация мерзіміне сәйкес жыл сайын немесе үш жыл сайын жаңаруы тиіс. Сонымен қатар, метадонды тарату алдында метадон клиникалары Есірткіге қарсы күрес басқармасына тіркелуі керек. Дәрігер пациенттің келісім формасы арқылы емделуді өз еркімен таңдағанын растағаннан кейін емдеу жоспарлау басталуы мүмкін. Пациент DSM-5 тізіміндегідей қабылданған медициналық критерийлерді пайдаланып, опиоидқа тәуелділігін көрсетуі керек және емдеуге түсуге кем дегенде бір жыл бұрын тәуелді болғанын дәлелдеуі керек. Емдеуді бастамас бұрын, пациенттің есірткі қолдану тарихы, бірге болатын аурулар және затты қолданудың өмірге тигізетін әсері туралы сұрақтар қоятын, сондай-ақ емдеу мақсаттары мен ережелері туралы ақпарат беретін клиникалық бағалау қажет. Медициналық бағалауға несеп талдауы, бұрынғы және қазіргі денсаулық тарихының шолуы, сондай-ақ есірткіге тәуелді адамдар арасында жиі кездесетін ВИЧ, гепатит және туберкулез сияқты жағдайларды анықтау кіреді. Дәрі-дәрмектер медбикелердің бақылауымен жүзеге асырылады және дәрігер тағайындайды. 2013 жылдан бастап, рецепт бойынша тағайындалатын ауырсыққа қарсы дәрілерді алу ережелерінің қатаңдауы және медициналық мақсатта емес қолданудың азаюына байланысты, Нью-Йорк штаты сияқты аймақтарда метадон клиникаларына қабылдану шарттары өзгерді.

In the United States, there are approximately 1,500 methadone clinics that are federally certified opioid treatment programs. There are generally two types of methadone clinics, public and private. The public clinics are generally cheaper to attend. However, there is usually a waiting list due to limited funding. The private clinics are more expensive to attend but usually have either a short or no waiting list. In many parts of the United States, methadone clinics are few and far between, which presents problems for addicts seeking methadone treatment who live far from a clinic. All methadone clinics must register as an accredited opioid treatment program with the Substance Abuse and Mental Health Service Administration and renew yearly or every three years based on the accreditation time frame awarded. Additionally, methadone clinics must register with the Drug Enforcement Administration before methadone can be dispensed. After a physician ensures that the patient voluntarily chooses to receive treatment through a consent form, treatment planning can begin. The patient must show current addiction to an opioid, using accepted medical criteria such as those listed in the DSM 5 and have evidence that he or she became addicted at least 1 year before admission for treatment. Before administration of treatment, a clinical evaluation is required asking about drug use history, co occurring disorders, and impact of substance use on life, along with providing information about the treatment goals and guidelines. A medical evaluation is also given in the form of a urinalysis test, a review of past and current health history, and a test for certain conditions which are known to be prevalent in addict populations, such as HIV, hepatitis, and tuberculosis. The medication is monitored by nursing staff and is prescribed by a physician. As of 2013, due to the strict changes in receiving prescription pain medication as well as decreases in non medical prescription use, the requirements to be accepted into methadone clinics have changed in areas such as New York State.

Метадон клиникаларын халықаралық деңгейде пайдалану

Метадон клиникалары метадонды орын басында беруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, кейбір метадон клиникалары келесі қызметтерді ұсынады: емдеуді бақылау, дозаны қадағалау, консультациялық қызметтер, несептегі есірткіге тестілеу, налоксон тарату, психикалық денсаулық қызметтері, алғашқы медициналық көмек және ВИЧ және HCV қызметтері. Қазіргі уақытта АҚШ-та метадонды тек опиоидты емдеу бағдарламалары (OTP) арқылы ғана беруге болады, оны кабинеттік жағдайда тағайындауға болмайды. АҚШ-та қазіргі уақытта бұл талап етілмесе де, адамдар метадонмен емдеу бағдарламасына түсу алдында емдеудің басқа түрлерін қолдануға көбінесе шақырылады. 1960 жылдары қолданыла бастаған метадон әлі күнге дейін клиникалардағы емдеудің басты таңдауы болып табылады және көбінесе басқа хаттамалардың бір бөлігі болып табылады. Ұлттық есірткіге тәуелділік институты (NIDA) есірткіге тәуелділікті емдеу протоколын ұсынады, онда дәрілік терапия, когнитивтік-мінездік терапия (КМТ) және медициналық детоксикация сияқты ұсынылатын нұсқалар бар. Метадоннан басқа, бупренорфин және налтрексон сияқты жағымсыз әсері аз жаңа дәрілер енгізілді, олар есірткіге құштарлықты басады, опиоидтық әсерді тоқтатады және физикалық тәуелділіктің пайда болуын болдырмайды. КМТ – терапевтерге адаптирусіз заттарды қолданудың үлгілерін зерттеуге және баламалы мінез-құлық дағдыларын қалыптастыруға көмектесетін жекелендірілген емдеу жоспары. Медициналық детоксикация симптомдар аяқталғанға дейін ұзақ мерзімді бақылау арқылы қауіпсіздік пен жайлылықты қамтамасыз етеді. Есірткіге тәуелділікті емдеудің маңызды бөлігі – кеңес беру. Метадон клиникалары тек опиоидқа тәуелді адамдарға арналған. Клиникалар кеңес беру топтарына қатысуды, сондай-ақ жеке кеңес алуды талап етеді. Әдетте, адам кеңес беруге қаншалықты белсенді қатысса, бағдарламаның сәтті болу ықтималдығы соғұрлым жоғары болады. Сондай-ақ, кеңес берудің маңызды бөлігі – ВИЧ жұқтырудың алдын алу және одан сақтану. Клиникалар пациенттерге түрлі қызметтерді ұсынуға немесе оларды жолдамамен қамтамасыз етуге тиіс: қоғамдық ресурстар, кәсіптік оңалту, білім беру, жұмыспен қамту және жүктілікке дейінгі күтім.

Methadone clinics can provide methadone for on site administration. Additionally, some methadone clinics provide the following: oversight of treatment, observed dosing, consultation services, urine drug test, naloxone distribution, mental health services, primary care services, and HIV and HCV services. Currently methadone must be provided through opioid treatment programs (OTP) in the United States and can not be prescribed in office settings. Although not required by regulation at this time in the United States, people are usually encouraged to attempt other types of treatment methods before entering methadone treatment programs. Since its use began in the 1960s, methadone is still the preferred choice of treatment at the clinics, and is often part of other protocols. The National Institute on Drug Abuse (NIDA) provides the protocol of how to treat addiction with recommended options including medication assisted treatment, cognitive behavioral therapy (CBT), and medical withdrawal management. Other than methadone, newer medications with fewer side effects including buprenorphine and naltrexone have been introduced, relieve drug cravings, block opioid effects, and avoid physical dependence. CBT is an individualized treatment plan that allow therapists to explore patterns of maladaptive substance use to help generate alternative behavior skills. Medical withdrawal management ensures safety and comfort by providing long term monitoring until the symptoms of withdrawals are over. An important part of treatment for addiction is counseling. Methadone clinics are only for recovering addicts from opioids. Clinics require attendance at counseling groups as well as individual counseling contacts. It is generally accepted that the more intensive the counseling contacts the individual is willing to submit to, the higher the success rate of the program. Also, an integral part of counseling is on preventing the exposure and transmission of HIV. Clinics should be able to provide or refer patients to various services: community resources, vocational rehabilitation, education, employment, and prenatal care.

Украина

Украинадағы АИТВ/ЖҚТБ эпидемиясы қарқынды өсіп келеді және елде АИТВ таралуын шектеу мақсатында опиоид агонисттік терапияны (ОАТ) зерттеуге себеп болды. Украинада АИТВ жұқтыру деңгейі Еуропадағы ең жоғары көрсеткішті құрайды – 1,2%. Украинада АИТВ таралуының басты себебі – есірткіні тамырға салу арқылы жұқтыру, ал екінші себебі – осы есірткі тұтынушылардың жыныстық серіктері арқылы таралуы. 2016 жылы Украинадағы 346 000 есірткіні тамырға салушы адамның тек 2,7%-ы ғана ОАТ ала алды. ОАТ 2004 жылдан бастап бупренорфин, ал 2008 жылдан метадонды пайдалана бастады. Дегенмен, ОАТ-тың жоғары құнына байланысты, мемлекеттік реттеу бір уақытта терапия алатын науқастар санын шектейді, яғни бір науқас емнен шыққан соң ғана жаңа науқас қабылдана алады. 2010 жылдан 2013 жылға дейін ел бойынша осындай ем алатын науқастардың саны шамамен 9 000-ға дейін жетіп, сол деңгейде тұрақталды. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, осы 9 000 науқасқа ОАТ 174 лицензияланған емдеу орталығының наркологтары арқылы жүргізілуде.

Қырғызстан

Қырғызстанда Украинадағы сияқты ВИЧ/ЖИТС мәселесі бар. Осыған қарсы күресу мақсатында түрмелерде метадонды сынақтан өткізу бағдарламасы қолға алынды. Алғашқы бағдарлама 2002 жылы бір түрмеде басталды, ал 2008 жылы бірнеше түрмеге таратылды. Қырғызстандағы қамаудағы адамдардың жартысы есірткі қолданады, стериль емес инелерді пайдалану және ВИЧ жұқтыру түрмелерде жоғары деңгейде. Түрмелерде метадон ұсыну ВИЧ/ЖИТС таралуын азайтуға көмектеседі, бірақ түрме ішіндегі тәртіп және тұтқындардың есірткі саудасына тәуелділігі үлкен кедергі келтіреді. Героиннің ақша ретінде қолданылуы, метадон қолданушыларға қолданушы емес тұтқындардан бөлек жатақханалар бөлінуі қолданушылар мен қолданушы емес адамдар арасында әлеуметтік оқшаулануға себеп болады. Осы жағдайлар кейбір тұтқындар үшін метадонмен емделудің мәнін жоғалтады. Метадон бағдарламасы арқылы метадон алатын, емделуге жарамды тұтқындардың саны шамамен 7% құрайды.

Тиімділігі

Метадон клиникалары, әдетте, опиоидқа тәуелді пациенттерге тиімді емдеу түрі саналады, әсіресе басқа шаралар сәтсіз аяқталған жағдайда, бірақ метадон клиникаларын орналастыру мәселесі дау тудырады. Клиникалардың айналасындағы аудандарда қылмыс деңгейінің артуына себеп болатыны жөнінде пікірлер бар. Пенсильвания университетінің тағы бір зерттеуі 200 метрлік радиуста метадон клиникасының болуы мүліктік және жалпы қылмыстың айтарлықтай төмендеуіне, бірақ есірткі және зорлық-зомбылық қылмыстарының күрт өсуіне әкелетінін көрсетті. 2004 жылғы GAO зерттеуінде клиникалардың орналасуы жазылу процесіне кедерілтестік тудырып, рецидивтерді күшейте алатыны атап өтілді: «Бұл клиникалар оңалтуға мұқтаж адамдарға көмектесу үшін құрылған болса да, емделуді іздейтін пациенттер клиникаға барып-келу кезінде есірткінің заңсыз сатылуы күнделікті оқиға болып табылатын ортамен бетпе-бет келеді. Оңалтуды көздеп жүрген пациенттердің және оларға қызмет көрсететін клиника қызметкерлерінің күш-жігері оларды қоршаған осы қылмыстық әрекеттермен едәуір әлсіретеді». Метадонды қолдануды тоқтатқан пациенттердің 70-90% қайтадан тәуелділікке ұшырайды. Рецидивтердің жоғары деңгейі метадон клиникаларындағы жағдайлардың ауырлығымен, сондай-ақ опиоидтарды ұзақ мерзімді қолданудың салдарымен байланысты болуы мүмкін. Кейбір пациенттер өмір бойы метадон қабылдауды жалғастырады, бұл клиникалардың тиімділігіне қатысты сын тудырады. Жақтастары клиникалардың мақсаты тек есірткіге тәуелділікті жою ғана емес, сонымен қатар адамдарға өмірде қалыпты өмір сүруге көмектесу екенін айтады. 2009 жылғы Кокрейн шолуы метадонмен ұстап тұру емдеуі героинге тәуелді пациенттердің героин қолдану ықтималдығын төмендеткенін, бірақ қылмыстылық және өлім-жітім көрсеткіштеріне әсер етпегенін көрсетті. Дегенмен, қазіргі зерттеулердің көп бөлігі метадон клиникаларының асыра пайдалану мен есірткіге байланысты қылмыстарды азайтатындығын растайды.