Кіріспе

Лензи ( /lɛnzi/) – Шотландияның Шығыс-Данбартоншир кеңесі аумағындағы Эдинбург және Глазго темір жолының жанындағы қала. Ол Глазго қаласының орталығынан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 6 миль (10 км), ал Киркинтиллохтан оңтүстікке қарай 1 миль (2 км) қашықтықта орналасқан. 2011 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 8 873 адамды құрады. Лензидің ежелгі барониясы 12 ғасырда Уильям де Коминге, Лензи бароны және Камбернольд лордына тиесілі болған.

Топонимика

Лензи қазіргі кезде көбінесе /z/ дыбысымен айтылады, бірақ бұрын /lɛnjɪ/ деп айтылатын. Бұл шотланд тіліндегі түпнұсқа жазуындағы Lenȝie сөзінде «yogh» әрпі болғандықтан, кейін оны құйрықты «z» әрпімен шатастырған. Атау, шамасы, гаэль тіліндегі Lèanaidh сөзінен шыққан, ол lèana сөзінің орналасқан жерін білдіретін түрі, яғни «ылғалды шалғын» деген мағынаны береді. Бүкіл приход Шығыс Лензиге және Батыс Лензиге бөлінді, Шығыс Лензиде, мысалы, Лензимиль орналасқан, ал Батыс Лензиде Киркинтиллох үстемдік құрды.

Тарих

Лензи қаласы 19 ғасырда Глазго және Эдинбургке сапарлайтындар үшін қалашық ретінде салынды, себебі Лензи теміржол станциясы екі қаланың арасындағы тоқтау орны болып табылады. Пойыз станциясы бастапқыда «Киркинтиллох қосылысы» деп, кейін «Кэмпси қосылысы» деп аталды, өйткені ол Эдинбург және Глазго теміржолы мен оның Кэмпси тармағы (Киркинтиллох арқылы өтетін, қазір жоқ) арасындағы түйіспе болды. «Сулы жазық» деген мағына беретін Лензи жері бұрын егіншілікке пайдаланылған. Лензи Мосс – Лензидің батпақты, сазды аймағы, құрылыс жүргізілмеген. Онда торфты батпақтар бар, олар кеңінен пайдаланылып, қазір торф өндіру іздерін сақтайды, сондай-ақ күміс қайыңнан тұратын бірнеше гектар жапырақты орманды қамтиды. Бұл аймақ жануарларға – қоян, елік, түлкіге – пана болып табылады. Ескі карталарда Лензи Мосс «таулық мох» деп көрсетілген. Лензи торф теміржолы – тар жол теміржолы, ол Лензи Мосс арқылы жүріп, торф саудасына қызмет көрсеткен. Вудли ауруханасы 1874 жылы ашылды, бірақ 1990 жылдардың ортасынан бастап жайлап жабылды. Лензидегі қарттар ауруханасы да сол кезде жабылды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін тұрғын үйлер негізінен теміржол стансасының солтүстігінде және Аухинлох жолының батыс жағындағы теміржолдың оңтүстігінде орналасқан. Оларға Виктория және Эдуард дәуіріндегі виллалар, бірнеше террасалар, сондай-ақ солтүстік Лензидегі Миддлмуир және Киркинтиллох жолындағы 1920 және 1930 жылдардағы бунгалолар кірді. 1950 жылдан бастап Галлоухилл даңғылы мен Хай Галлоухиллде кеңестік тұрғын үйлер, сондай-ақ жекеменшік үйлер салынды. Оңтүстікте Миллерснеук пен Кладденс аудандарына тұрғын үйлер салынды, бұл ауылдың келбетін қалаға айналдырды. Қазір қалада басқа қалалар сияқты көптеген дүкендер, мектептер, шіркеулер, саябақтар мен түрлі спорттық клубтар бар.

Мектептер

Қаладағы басты орта мектеп – Лензи академиясы, ол 1886 жылы құрылған. Бастапқыда Киркинтиллох жолында орналасқан бұл мектеп бастауыш және орта білім беретін мектеп болған, кейіннен Лензи бастауыш мектебіне айналды. 1960 жылы мектеп Мертл даңғылындағы қазіргі ғимаратына көшіріліп, толығымен орта мектепке айналды. 1970-2010 жылдар аралығында Лензиде төрт бастауыш мектеп болды: Лензи Мосс, Лензи бастауыш, Миллерснеук және Holy Family. Лензи бастауыш мектебі – ең көне бастауыш мектеп және бұрынғы Лензи академиясының ғимараты. 1960 жылы Лензи академиясының жаңа ғимараты салынғаннан кейін ғана ол бастауыш білім беретін мектеп ретінде жұмыс істеді. Екінші ескі мектеп – Лензи Мосс бастауыш мектебі 1968 жылы ашылып, "Мосс" маңында орналасты. Миллерснеук бастауыш мектебі 1979 жылы салынды және 2004 жылғы жазда мектеп концертімен 25 жылдығын тойлады. Holy Family бастауыш мектебі – католик мектебі, ол Лензи мен Киркинтиллох шекарасында орналасқан. Аймақтағы мектептер біраз уақыт бойы толық қуатымен жұмыс істемеді. 2010 жылы Шығыс Данбартоншир кеңесінің орта білімнен басқа мектептердің жағдайын қарау барысында Лензи бастауыш мектебін жауып, оқушыларды Миллерснеук пен Лензи Мосс мектептеріне бөлу ұсынылды. Лензи Мосс және Лензи бастауыш мектептері біріктіріліп, Лензи Мосс алаңында жаңа ғимаратта орналасады деп шешілді. Дауыс беру нәтижесі бойынша жаңа бастауыш мектепке Лензи Медоу деген ат берілді.

Өмір

Лензиде төрт шіркеу бар: Лензи Одағының шіркеуі және Лензи Ескі шіркеуі (екеуі де Шотландия шіркеуі), Әулие Киприан шіркеуі (Шотландия епископ шіркеуі) және Лензи Христиандық қауымдастығы (конфессиялық емес қауым). 1873 жылы құрылған және 1998 жылы 125 жылдығы тойланған, "B" санатындағы ескерткіш болып табылатын Әулие Киприан шіркеуі – ең көне шіркеу. Лензи Ескі шіркеуі архитекторлар Кларк пен Белл жобалаған және 1874 жылы салынған. Лензи Ескі шіркеуі "C" санатындағы ескерткіш. Жыл сайын Лензи маусымның бірінші сенбісінде жергілікті Лензи регби клубының алаңында гала өткізеді. Әр жылы жергілікті бастауыш мектептердің бірінен "Падиша" (Queen) таңдалып, қалған мектептерден үш қатысушы (attendants) іріктеледі. Бір скаут тобы бар – 1-ші Лензи, 12-ші Глазго. Бұл топ 1908 жылы Роберт Уорнок құрған және қазір Клайд аймағындағы ең ірі топтардың бірі. Ол алғашқылардың бірі болып балалар мен құлын (beaver) бөлімдерін құрды. Сәтті жұмыс істеп жатқан құлын және скаут бөлімдері бар, сондай-ақ "Пегас" іздеушілер тобы да бар. Бұған қоса, 1-ші Лензи Ұлдар Бригадасы (BB) бар, ол 1964 жылдың 10 қаңтарында капитан Том Кэри (Лензи Одағының шіркеуіне (LUPC) қарасты) құрған. Лензидегі BB 5-тен 18 жасқа дейінгі ұлдарға арналған үш дамып келе жатқан бөлімге ие және 2014 жылдың мамыр айында 50 жылдығын тойлады. Бұрынғы 2-ші Лензи BB (Лензи Ескі шіркеуіне қарасты), 2000-шы жылдардың басында таратылды. LUPC сонымен қатар Лензи крестоносшыларын да тәрбиелейді.

Дүкендер

Лензиде бірнеше дүкен бар, олардың ішінде екі Co-operative дүкені, Rasoi (үнділік), Da Carlos (балық және картоп фри), The Grove (паб), Browns Optician, Salon Euphoria (шаштараз), Four Seasons (түрік шаштараздары), Billingtons (деликатес дүкені), Andrew King Opticians, Cornucopia Beauty, The Nuthouse (шаштараз), Reflections (шаштараз) және Coda (көтерме сату агенттігі) кіреді.

Спорт

Лензи боулинг клубы – ауылда құрылған алғашқы клуб. 1873 жылы Регент алаңында және оның төңірегінде салынған үйлерге иеленушілер мен жалдаушыларды тарту мақсатында боулинг алаңы жасалды. Сол кезде электр қуаты мен тиісті дренаж болмағандықтан, үйге деген сұраныс шамалы болды. Қазір де жұмыс істеп, мүшелерінің саны жеткілікті, клуб 2023 жылы 150 жылдығын, әйелдер бөлімінің 100 жылдығын және жасөсперімдер бөлімінің 25 жылдығын атап өтеді. Клуб 10 жастан асқан жаңа мүшелерді қабылдайды. Бұл спорт бәсекелестік пен достық қарым-қатынас арқылы, сондай-ақ дені сау әлеуметтік өзара әрекеттесу арқылы көптеген пайдалар береді. Лензи жастар клубы 1980 жылы құрылғаннан бері ауылдағы жастар футболы және басқа да шараларды ұйымдастырып келеді. LYC футбол командалары 1987, 1997 және 2007 жылдары үш рет Шотландия жастар футбол федерациясы кубогын жеңіп алды. Бұрынғы ойыншылардың арасында Шотландия және «Астон Вилла» клубының жартылай қорғаушысы Барри Баннан және Шотландия және «Блэкпул» клубының қорғаушысы Стивен Крейни бар. Лензи регби клубы Шотландияның Батыс аймақтық лигасының бірінші дивизионында ойнайды. Клуб 1897 жылы құрылған деп саналады. 1889 жылы құрылған Лензи гольф клубы Гадлох көлінің шығыс жағында орналасқан және көлдің суына жиі толады. Лензи ФК (1874 жылы құрылған) – Шотландия кубогының алғашқы жылдарында қатысқан шотландтық футбол клубы. 1886-87 маусымда «Левен долинасымен» өткен ойында 13:0 есебімен жеңіліске ұшырағанға дейін, клубтың жетістіктері шамалы болды. 1879 жылы клуб Солтүстік Ирландияда өткен алғашқы бәсекелестік футбол матчтарының бірінде Ольстер крикет алаңында жергілікті ойыншылардың құрама командасына қарсы көрсету ойынына қатысты. Ең жақын хоккей клубы – Степпс ХК. Клуб Шотландия ұлттық лигаларының екінші деңгейінде (2009/10 маусымы) өнер көрсетеді және сәтті тарихы бар.

Танымал мәдениетте

Лензидің көркемделіп бейнеленген нұсқасы BBC Radio 4 комедиялық бағдарламасы "Fags, Mags and Bags" үшін тұғыр болып табылады, ол бұрыштағы дүкен мен оның төңірегінде өрбиді. Бағдарлама кейіпкерлері Лензи тұрғындарын атау үшін "Лензиденс" деген сөзді қолданады.