Әлеуметтік иерархияға бейімділік: Тұлғалық қасиеттер

Кіріспе

Әлеуметтік иерархияны қолдайтын жеке тұлғалық қасиет

Әлеуметтік үстемдікке бағытталғандық (СДО) – жеке адамның әлеуметтік иерархияны қолдау деңгейін және өз тобының басқа топтардан жоғары болуын қалауын өлшейтін тұлғалық қасиет. СДО әлеуметтік үстемдік теориясы аясында топтық кемсітушілік деңгейіндегі жеке айырмашылықтарды өлшеу ретінде қарастырылады; яғни, бұл кез келген әлеуметтік жүйедегі иерархияға және төмен мәртебелі топтарға үстемдік етуге жеке адамның ұмтылысын бағалаудың өлшемі. Бұл топтар ішінде де, топтар арасында да теңдікке қарсы көзқарас. СДО бойынша жоғары нәтиже көрсеткен адамдар әртүрлі топтардың әлеуметтік мәртебесі арасындағы айырмашылықты сақтауға және көбінесе арттыруға тырысады, сондай-ақ жеке топ мүшелері арасындағы айырмашылықты ұлғайтуға ұмтылады. Олар көбінесе үстемдікке ұмтылысқан, жанкешті, қатал және билікке құмар болады. СДО көрсеткіші жоғары адамдар иерархиялық топтық бағдарламаны да жақсы көреді. Көбінесе, СДО бойынша жоғары нәтиже алған адамдар "әлсіз жеңіледі" деген сенімге берік тұрады. Сондай-ақ, ерлер әдетте әйелдерге қарағанда СДО өлшемдері бойынша жоғары көрсеткіштерге ие екені анықталды. Студенттер арасында жүргізілген зерттеуде СДО мен авторитаризм арасында күшті байланыс жоқ екені анықталды.

Ерте дамуы

Жыныстың SDO көрсеткіштерімен байланысы эмпирикалық түрде өлшеніп, расталғанмен, темперамент пен әлеуметтенудің әсері нашар түсініледі. Дюкитт SDO-ның қалыптасуының моделін ұсынды, онда бала кезіндегі жылы емес әлеуметтенудің қатал мінез-құлыққа алып келетіні көрсетілген. Дюкиттің моделіне сәйкес, қатал мінез-құлыққа бейім адамдар әлемді ресурстар үшін бәсекелестік болатын, онда бәсекелестік қорытындысы нөлдік болатын орта ретінде қарастырады. Әлеуметтік үстемдікке ұмтылыспен байланысты бәсекеге құштарлық, топ ішіндегі және топтан тысқары көзқарастарға әсер етеді. SDO көрсеткіштері жоғары адамдар сондай-ақ иерархияның қоғамның барлық саласында бар екеніне сенеді және "Кейбір топтардың жоғарыда, ал басқаларының төменде болуы, мүмкін, жақсы нәрсе" сияқты пікірлермен келісуі мүмкін.

Өлшемі

SDO уақыт өте келе жетілдірілген бірнеше шкалалар арқылы өлшенді, олардың барлығында жақсы және жаман қасиеттерді көрсететін мәлімдемелер немесе тіркестер бар. Әр сұраққа 7 балдық Ликерт шкаласы қолданылады; қатысушылар 1 (қатты келіспеймін) дей тұрып 7 (қатты келісемін) аралығында мәлімдемелермен келісу немесе келіспеу деңгейін бағалайды. Көптеген зерттеулер SDO 5 (14 балдық шкала) және SDO 6 арқылы жүргізілді. SDO 7 шкаласы – әлеуметтік үстемдік бағытын өлшейтін ең соңғы шкала, ол екі кіші өлшемді қамтиды: үстемдік (SDO D) және теңдіксіздікке қарсылық (SDO E).

Үстемдік суб-шамасы

Кейбір топтарды өз орнында ұстау керек. Кейбір топтардың жоғарыда, ал басқаларының төменде болуы, мүмкін, жақсы. Идеалды қоғамда кейбір топтардың жоғарыда, ал басқаларының төменде болуы қажет. Кейбір топтар басқа топтардан кем сапалы. Төмендегі топтар жоғарыдағы топтармен бірдей лайықты. (кері бағаланған) Қоғамда ешбір топтың үстемдік етуі керек емес. (кері бағаланған) Төмендегі топтар өз орнында қалуға міндетті емес. (кері бағаланған) Топтық үстемдік – нашар қағида. (кері бағаланған)

Теңдікке қарсы суб-салма

Біз топтық теңдікті күштеп іске асыруға ұмтылмауымыз керек. Әр топтың өмір сүру сапасы бірдей болуына кепілдік беруге тырыспауымыз керек. Топтарды теңестіруге тырысу әділетсіздік. Топтық теңдік біздің басты мақсатымыз болмауы тиіс. Біз барлық топтарға сәттілікке тең мүмкіндік беру үшін жұмыс істеуіміз керек. (кері баға)
Біз әртүрлі топтар үшін жағдайды теңестіруге барынша күш салуымыз керек. (кері баға)
Қанша күш жұмсағанымызға қарамастан, барлық топтардың өмірде тең мүмкіндіктерге ие болуын қамтамасыз етуге ұмтылуымыз керек. (кері баға)
Топтық теңдік біздің идеалдық мақсатымыз болуы керек. (кері баға)

SDO-16 нысандары

Кейбір топтар басқаларына қарағанда лайықтырақ. Өз қалауыңызға жету үшін кейде басқа топтарға күш қолдану қажет болуы мүмкін. Кейбір топтардың басқаларына қарағанда өмірде артық мүмкіндігі болса, жақсы. Өмірде алға жылжу үшін кейде басқа топтарды басып өту қажет. Егер кейбір топтар өз орнында қалса, бізде азырақ мәселелер болар еді. Кейбір топтардың жоғарыда, ал басқаларының төменде болуы жақсы. Төмендегі топтар өз орнында қалуы керек. Кейде басқа топтарды өз орнында ұстау қажет. Топтар тең болса, жақсы болар еді. (кері баға) Топтардың теңдігі біздің идеалдық мақсатымыз болуы керек. (кері баға) Барлық топтарға өмірде тең мүмкіндік беру керек. (кері баға) Әртүрлі топтар үшін жағдайды теңестіруге бар күшімізді салуымыз керек. (кері баға) Әлеуметтік теңдіктің артуы қоғамға пайдалы. (кері баға) Егер адамдарды тең қарасақ, мәселелер азаяр еді. (кері баға) Біз табыстарды мүмкіндігінше тең етуге тырысуымыз керек. (кері баға) Ешбір топ қоғамда үстемдік етуге тиіс емес. (кері баға) 9-16 сұрақтардағы бағалау керісінше, келісімді бақылау үшін.

Конструкцияның сын-пікірлері

Рубин мен Хьюстон (2004) әлеуметтік үстемдік зерттеулері жылдар бойында өзінің негізгі бағытын күрт өзгерткенін айтады, ал бұл өзгерістер әлеуметтік үстемдік бағдарлау құрылымының әртүрлі нұсқаларында көрініс тапты. Әлеуметтік үстемдік бағдарлау бастапқыда «жеке тұлғалардың өзі және олардың бастапқы топтары үшін басқа топтарға қарағанда әлеуметтік үстемдік пен жоғарылықты қалау деңгейі» (209 б.) ретінде анықталды. Кейін ол тез арада ғана «а) топтың басқа топтарға үстемдік етуіне деген құштарлық және оған берілетін құндылық» емес, сонымен қатар «б) әлеуметтік жүйедегі топтар арасындағы тең емес, иерархиялық қатынастарға деген құштарлық» (1007 б.) болып өзгерді. Әлеуметтік үстемдік бағдарлаудың ең соңғы өлшемі (жоғарыда 6-шы SDO қараңыз) «әлеуметтік топтар арасындағы тең емес қатынастарға деген жалпы құштарлыққа, бұл топ ішіндегі үстемдік немесе топ ішіндегі бағыныштылықты білдірмейді» (312 б.) назар аударады. Осы өзгерістерді ескере отырып, Рубин мен Хьюстон әлеуметтік үстемдік теориясының дәлелдерін «бір жалғыз теорияға емес, үш жеке SDO гипотезасын қолдайтын ретінде» қарастыру керек деп санайды (22 б.).

Топтық және жеке басымдық

Роберт Альтемайер жоғары SDO көрсеткішіне ие адамдар көбірек билікке ұмтылатынын (мысалы, "Жеңіс ойын қалай ойналғанынан маңыздырақ" деген пікірге келіседі) және олардың макиавеллизм көрсеткіші жоғары болатынын айтты. Бұл байқаулар SDO-ны топтық құбылыс ретінде қарастырумен қарама-қайшы келеді, бұл SDO тек топтық емес, сонымен қатар жеке адамдар арасындағы үстемдікті көрсетеді дегенді білдіреді. Бұл Сиданиус пен Праттоның өздерінің дәлелдерімен де қолдалады: жоғары SDO көрсеткішіне ие адамдар иерархияны нығайтатын жұмыс орындары мен құқық қорғау органдары сияқты институттарға бейімді, олардың ішіндегі қарым-қатынастар да иерархиялық түрде құрылған.

Оңшыл авторитаризммен байланыс

SDO оңшыл авторитаризммен (RWA) әлсіз корреляцияға ие (r ≈ .18). Екеуі де сексистік, расистік және гетеросексуалдық көзқарастар сияқты ұстанымдарды болжайды. Бұл екеуі түрлі көмескіліктерге әсер етеді: SDO бағынышты және әлсіз топтарға қатысты көмескіліктің жоғарылауымен байланысты, RWA дәстүрлі нормаларға қауіп төндіретін топтарға қатысты көмескіліктің жоғарылауымен байланысты, ал екеуі де «диссиденттік» топтарға қатысты көмескіліктің артуымен байланысты. SDO және RWA көмескілікке өзара әрекеттесу арқылы емес, біріктіріліп әсер етеді (бір зерттеуде SDO мен RWA арасындағы өзара әрекеттесу олардың сызықтық комбинациясына қоса, орташа есеппен 0,001% -дан кем вариацияны құрады), яғни SDO мен көмескілік арасындағы байланыс адамның RWA деңгейіне қарамастан бірдей болады, және керісінше. Кроуфорд және авторлар (2013) RWA және SDO әлеуметтік тұрғыдан қауіпті (мысалы, гейлер мен лесбиянкалар) және әлсіз топтар (мысалы, афроамерикандықтар) туралы БАҚ хабарларын әртүрлі болжағанын анықтады. Жоғары SDO, бірақ RWA көрсеткіштері жоғары емес субъектілер оң іс-қимылға қарсы мақалалар мен авторларға жағымды жауап берді, ал оң іс-қимыл мақаласының мазмұнына теріс жауап берді. Сонымен қатар, RWA, бірақ SDO емес, субъектілердің бір жынысты қатынастарға қатысты бағалауын болжады, яғни жоғары RWA көрсеткіштері бар адамдар бір жынысты қатынастарға қарсы мақала мазмұнын жақтырады, ал төмен RWA көрсеткіштері бар адамдар бір жынысты қатынастарға оң баға берді.

Үлкен бес тұлғалық қасиеттерімен байланысты

SDO-ның Жоғары деңгейдегі Big Five тұлғалық қасиеттерімен байланысы туралы зерттеулер жоғары SDO-ны тәжірибеге ашықтықтың төмендігімен және келісімділіктің төмендігімен байланыстырды. Бұл зерттеулердің мета-анализі келісімділіктің төмендігімен байланыстың, тәжірибеге ашықтықпен байланысқаннан гөрі күштірек екенін көрсетеді. Келісімділігі төмен адамдар өз мүддесіне және жеке құлшыныстарына көбірек бейім. Олар сондай-ақ, өзіне ортақтасқан, "қатал мінезді" болып келеді, бұл оларды әлемді жоғары бәсекелестік орта ретінде қабылдауға жетелейді, онда табысқа жетудің жолы билік пен үстемдік арқылы өтеді – бәрі де SDO-ны болжайды. Ашықтықтың төмендігі керісінше, RWA-мен күшті байланысты, қоғамның жүйе ретінде қалай жұмыс істеуі керектігін анық және түзу моральдық қағидалармен ойлауға итермелейді. Ашықтық деңгейінің төмендігі адамды қауіпсіздік, тұрақтылық және бақылауды бағалауға баулыды: бұл RWA-ның негізгі элементтері.

Фасеттік деңгейдегі бірлестіктер

SDO жағдайында қанағаттанушылықтың барлық бес аспектісі де маңызды (теріс) корреляцияға түседі, тіпті РВА ескерілгеннен кейін де. "Қатаңдық" (жұмсақтыққа қарама-қарсы аспект) SDO-ның ең күшті болжауы болып табылады. SDO әсері ескерілгеннен кейін, қанағаттанушылықтың тек бір аспектісі ғана РВА-ны болжайды. Аспектілер SDO-ны RWA-дан да ерекшелендіреді, яғни "Үстемдік танушылар" (SDO жоғары адамдар), бірақ "Авторитарлар" (RWA жоғары адамдар) міндеттелілік, моральдық қасиеттер, көңіл жарықтық және ынтымақтастық тұрғысынан төмен екендігі анықталды. РВА сондай-ақ діншілдікке, консерватизмге, әділеттілікке және белгілі бір дәрежеде адал моральдық кодекске байланысты, бұл РВА-ны SDO-дан ажыратады.

Эмпатия

SDO эмпатиямен кері байланысты. Икемділік сипаттарының альтруизм, соғымпаздық және қайырымдылықпен байланысты жақтары – SDO-ның ең күшті болжаушылары. SDO-ның бейшара сезіммен байланысы бар деп саналады (психопатия субшкаласында кездесетін), бұл эмпатияның «қиыр баламасы». SDO мен (эмпатияның жоқтығы) арасындағы қарым-қатынас өзара екені анықталды, бірақ нәтижелері әртүрлі. Кейбір зерттеулер эмпатияның SDO-ға маңызды әсер ететінін көрсетсе, басқа зерттеулер кері әсердің күштірек екенін ұсынады; яғни SDO эмпатияны болжайды. Соңғысы SDO-ның қаншалықты күшті болжаушы болатынын көрсетеді, ол тек жеке тұлғаның белгілі бір мінез-құлқына ғана емес, сонымен қатар осы мінез-құлыққа бейімділігіне де жоғарыдан әсер етуі мүмкін. Бұдан әрі, SDO бойынша жоғары ұпал жинаған адамдар оларды эмпатиялы немесе мейірімді болуға итермелейтін жағдайлардан бұрыннан аулақ болатыны көрінеді. Бұл басқалардың әл-ауқаты туралы алаңдауды азайтады. Эмпатия SDO-мен теріс байланыс арқылы жалпыға ортақ пікірқадастыққа жанама әсер етеді. Ол сондай-ақ жалпыға ортақ пікірқадастыққа тікелей әсер етеді, себебі эмпатияның жоқтығы адамды өзін басқа адамның орнына қоюдан алдыртады, бұл пікірқадастық пен демократияға қарсы көзқарастарды болжайды. Жақында жүргізілген зерттеулер SDO мен эмпатия арасындағы қарым-қатынас күрделірек болуы мүмкін екенін ұсынады, SDO деңгейі жоғары адамдар төмен мәртебелі адамдарға қарағанда жоғары мәртебелі адамдарға көбірек эмпатия көрсетеді. Керісінше, SDO деңгейі төмен адамдар мұндай мінез-құлықты көрсетпейді.

Басқа қорытындылар мен сын-пікірлер

Зерттеулер көрсеткендей, SDO жоғары адамдар топтар арасындағы қарым-қатынаста зорлық-зомбылықты қолдауға бейім, ал SDO төмен адамдар оған қарсы тұрады. Алайда, SDO төмен адамдар кейбір жағдайларда зорлық-зомбылықты қолдай алады (және жоғары SDO адамдары оған қарсы тұрады), егер зорлық-зомбылық қарсы билік күресінің бір түрі ретінде қарастырылса. Мысалы, SDO төмен ливандықтар батысқа қарсы терроризмді, SDO жоғары ливандықтарға қарағанда күштірек мақұлдады, себебі бұл төмен мәртебелі топтың (ливандықтар) жоғары мәртебелі топқа (батыстықтар) шабуылы болды. Палестиналықтар арасында SDO деңгейінің төмендеуі, израильдіктерге деген эмоционалдық жаушылықпен және палестиналықтарға деген жақын сезіммен байланысты. SDO деңгейі төмен адамдарда, басқа топ мүшелеріне оң көзқарас қалыптасады, мысалы, өз тобының мүшелеріне қарағанда, басқа топ мүшелерін ақылға сыймайтын деп санау, әдеттегідей керісінше. Сонымен қатар, SDO деңгейі төмен адамдар, төмен мәртебелі топтарға қатысты теңсіздіктерді анықтауда жақсырақ, бірақ жоғары мәртебелі топтарға қатысты теңсіздіктерді анықтауда нашаррақ нәтижелер көрсетеді. Адамның SDO деңгейі, иерархияны қабылдау деңгейіне әсер ете алады, оны асыра бағалау немесе кем бағалау мүмкін, бірақ бұл әсердің күші шамалы болуы мүмкін. Адамның SDO деңгейі, өз тобымен байланысына байланысты өзгеруі мүмкін, сондықтан SDO деңгейі төмен адамдардың теңсіздік және әлеуметтік иерархия туралы көзқарастары, тек теңдікке ұмтылыстан гөрі күрделірек болуы мүмкін. Зерттеулер SDO-ның түрлі жағдайлардағы преюдистің күшті болжауы екенін көрсеткенмен, SDO-ның өзі преюдистің себебі емес, оның нысанына байланысты екені де айтылды, себебі SDO иерархияны күшейтетін топтарға деген преюдистің оңтайлы, ал иерархияны жойғысы келмейтін топтарға деген преюдистің теріс корреляциясын көрсетеді. Қазіргі АҚШ-тағы зерттеулер көрсеткендей, көптеген адамдар SDO шкаласында төмен балл жинайды, 7 балдық шкалада орташа балл 2,98 (7 – SDO-ның ең жоғары көрсеткіші, 1 – ең төменгісі), стандартты ауытқу 1,19-ға тең. Бұл мәдениеттер арасында да осылай, орташа SDO балл 2,6-ға жуық, бірақ кейбір айырмашылықтар бар (Швейцарияда біршама төмен, ал Жапонияда айтарлықтай жоғары). Жаңа Зеландияда жүргізілген зерттеуде халықтың 91%-ының SDO деңгейі төмен немесе орташа (шкалада 1–4) екені анықталды, бұл SDO-ның көп бөлігі осы диапазонда кездесетінін көрсетеді. 2013 жылғы көпұлттық зерттеуде орташа балл 2,5-тен 4-ке дейін болды. SDO шкалалары теңдікке бейім болғандықтан, кейбір зерттеушілер бұл SDO баллдары мен басқа айнымалылар арасындағы байланысты дұрыс түсінбеуге әкеп соқты деп санайды, SDO баллдарының төменгі көрсеткіштері, жоғары көрсеткіштерге қарағанда, көптеген корреляцияларды қозғауы мүмкін. Осылайша, SDO зерттеулері, керісінше емес, теңдікке ұмтылыстың психологиясын анықтауы мүмкін. Саманта Стэнли "жоғары" SDO балл иелері әдетте SDO шкаласының ортасында екенін айтады, сондықтан олардың баллдары теңсіздікті қолдауды емес, төмен SDO балл иелеріне қарағанда оған көбірек төзімділік немесе бейтараптық танытуын көрсетеді. Стэнли, шынайы жоғары SDO балл иелері өте сирек кездесетінін және зерттеушілер жоғары SDO баллдың нақты мағынасын нақтырақ анықтауы керек екенін айтады, себебі бұрынғы зерттеулер жоғары балл иелерінің SDO деңгейін әрқашан көрсете бермеген. Кейбір зерттеушілер бұл қасиеттің топтық өзара әрекеттесулерді құрбандар мен жәбірленушілер ретінде қарастырудың идеологиялық аясында зерттелуіне алаңдаушылық білдіреді (сондықтан оның әлеуметтік үстемдікке бағытталғандығы), және SDO-ға қатысты зерттеулер әлеуметтік үстемдік емес, әлеуметтік ұйымдастыруға назар аударуы керек. SDO-ның нәсілдік идеология ретінде түссіздікпен байланысты екені анықталды. SDO деңгейі төмен адамдар үшін түссіздік этникалық азшылықтарға деген жағымсыз көзқарасты болжайды, ал SDO деңгейі жоғары адамдар үшін ол оң көзқарасты болжайды. SDO деңгейлері басқа да айнымалылармен өзара әрекеттесе алады. 2011 жылғы Англиядағы тәртіпсіздіктерге кінәліні анықтау кезінде SDO деңгейі жоғары адамдар этникалық әртүрлілікті кінәлады, ресми үкіметтік мәлімдемемен келіскен-келмегеніне қарамастан, ал SDO деңгейі төмен адамдар этникалық әртүрлілікті кінәламады, егер ресми үкіметтік мәлімдемемен келіспесе, бірақ келіскен жағдайда этникалық әртүрлілікті кінәлады, бұл SDO деңгейі жоғары адамдармен бірдей дәрежеде. Тағы бір зерттеуде, жалақысы жоғары SDO қатысушылары ақ түсті үміткерді көбірек ұнатса, SDO деңгейі төмен қатысушылар қара түсті үміткерді көбірек ұнатады, ал сотта отырған қазылардың зерттеуінде SDO деңгейі жоғары ақ түсті қазылар қара түсті адамдарға қарсы көзқарас білдірсе, SDO деңгейі төмен ақ түсті қазылар қара түсті адамдарға жағымды көзқарас білдіреді. SDO деңгейі төмен адамдар, әлеуметтік иерархияны күшейтетін сенімдерді (мысалы, гендерлік ерекшелік және лайықтылық) қолдауы мүмкін, егер олар бұл әртүрлілікті қолдайды деп сенсе. SDO деңгейі әлеуметтік классқа қатысты көзқарастармен де байланысты. Өзінің тартымдылығын қабылдау, адамның SDO деңгейімен де өзара әрекеттесе алады (әлеуметтік классқа тигізетін әсерінен туындайды); адамның өзінің тартымдылығын қабылдауы өзінің әлеуметтік класын және осылайша SDO деңгейін өзгертті. Nature журналында 2017 жылы жарияланған зерттеу есімдерінің сканирлеу нәтижелері мен SDO шкаласы арасында байланыс болуы мүмкін екенін көрсетеді. Әлеуметтік иерархиялық құрылымдарды ұнатуға және SDO шкаласымен өлшенген әлеуметтік үстемдікке бейімділік танытқан субъектілер, жоғары оң жақ алдыңғы дорсолатеральды префронталды қабықшада (оң aDLPFC) күштірек жауаптарды көрсетті. Франция Ұлттық зерттеу агенттігі қаржылаған зерттеуге 28 ер адам қатысты және функционалдық магниттік резонанс (FMRI) өлшемдері арқылы оң aDLPFC-нің әлеуметтік есімдерге жауабы қатысушылардың SDO баллдарымен күшті байланысты екені көрсетілді.

Research suggests that people high in SDO tend to support using violence in intergroup relations while those low in SDO oppose it; however, it has also been argued that people low in SDO can also support (and those high in it oppose) violence in some circumstances, if the violence is seen as a form of counterdominance. For example, Lebanese people low in SDO approved more strongly of terrorism against the West than Lebanese people high in SDO, seemingly because it entailed a low status group (Lebanese) attacking a high status one (Westerners). Amongst Palestinians, lower SDO levels were correlated with more emotional hostility towards Israelis and more parochial empathy for Palestinians. Low levels of SDO have been found to result in individuals possessing positive biases towards outgroup members, for example regarding outgroup members as less irrational than ingroup members, the reverse of what is usually found. Low levels of SDO have also been found to be linked to being better at detecting inequalities applied to low status groups but not the same inequalities applied to high status groups. A person's SDO levels can also affect the degree to which they perceive hierarchies, either over or underestimating them, although the effect sizes may be quite small. A person's SDO levels can also shift depending on their identification with their ingroup and low levels of SDO thus may reflect a more complex relationship to ideas of inequality and social hierarchy than just egalitarianism. While research has indicated that SDO is a strong predictor of various forms of prejudice, it has also been suggested that SDO may not be related to prejudice per se but rather be dependent upon the target, as SDO has been found to correlate positively with prejudice towards hierarchy attenuating groups but negatively with prejudice towards hierarchy enhancing groups. In the contemporary US, research indicates that most people tend to score fairly low on the SDO scale, with an average score of 2.98 on a 7 point scale (with 7 being the highest in SDO and 1 the lowest), with a standard deviation of 1.19. This has also been found to apply cross culturally, with the average SDO score being around 2.6, although there was some variation (Switzerland scoring somewhat lower and Japan scoring substantially higher). A study in New Zealand found that 91% of the population had low to moderate SDO levels (levels of 1–4 on the scale), indicating that the majority of variance in SDO occurs within this band. A 2013 multi national study found average scores ranged from 2.5 to 4. Because SDO scales tend to skew towards egalitarianism, some researchers have argued that this has caused a misinterpretation of correlations between SDO scores and other variables, arguing that low SDO scorers, rather than high SDO scorers, are possibly driving most of the correlations. Thus SDO research may actually be discovering the psychology of egalitarianism rather than the reverse. Samantha Stanley argues that "high" SDO scorers are generally in the middle of the SDO scale and thus she suggests their score do not actually represent an endorsement of inequality but rather a greater tolerance or ambivalence towards it than low SDO scorers. Stanley suggests that true high SDO scorers are possibly quite rare and that researchers need to make clearer what exactly they are defining high SDO scores as, as prior studies did not always report the actual level of SDO endorsement from high scorers. Some researchers have raised concerns that the trait is studied under an ideological framework of viewing group based interactions as one of victims and victimisers (hence its label as social dominance orientation), and that research into SDO should instead look into social organisation rather than social dominance. SDO has been found to be related to color blindness as a racial ideology. For low SDO individuals, color blindness predicts more negative attitudes towards ethnic minorities but for high SDO individuals, it predicts more positive attitudes. SDO levels can also interact with other variables. When assessing blame for the 2011 England riots, high SDO individuals uniformly blamed ethnic diversity regardless of whether they agreed with official government discourse, whereas low SDO individuals did not blame ethnic diversity if they disagreed with official government discourse but did blame ethnic diversity if they did agree, almost to the same degree as high SDO individuals. Another study found that in a mock hiring experiment, participants high in SDO were more likely to favour a white applicant while those low in SDO were more likely to favour a black applicant, while in mock juror research, high SDO white jurors showed anti black bias and low SDO white jurors pro black bias. Low SDO individuals may also support hierarchy enhancing beliefs (such as gender essentialism and meritocracy) if they believe this will support diversity. SDO has also been found to relate to attitudes towards social class. Self perceived attractiveness can also interact with a person's SDO levels (due to perceived effects on social class); changing a person's self perceived level of attractiveness affected their self perceived social class and thus their SDO levels. A study report published by Nature in 2017 indicates there may be a correlation between FMRI scanned brain response to social ranks and the SDO scale. Subjects who tended to prefer hierarchical social structures and to promote socially dominant behaviors as measured by SDO exhibited stronger responses in the right anterior dorsolateral prefrontal cortex (right aDLPFC) when facing superior players. The French National Agency for Research funded study involved 28 male subjects and used FMRI measurements to demonstrate that response in the right aDLPFC to social ranks was strongly correlated with participant SDO scores measuring response to social ranks.

Консервативті саяси көзқарастармен байланысты

Фелисия Пратто және оның әріптестері жоғары әлеуметтік үстемдік бағытының консервативті саяси көзқарастармен және теңдікті қамтамасыз етуге бағытталған бағдарламалар мен саясаттарға (мысалы, белеңді әрекет, гомосексуалдардың тең құқықтарын қолдайтын заңдар, әйелдерді әскери қызметке алу, және т.б.) қарсылығымен тығыз байланысты екенін анықтады. Психологиялық қауымдастықта SDO мен расизм/сексизм арасындағы қатынас туралы пікірталас жүрді. Бір түсіндірме бойынша, теңдікті қолдайтын бағдарламаларға қарсылықтың себебі расизм немесе сексизм емес, "принципті консерватизм", яғни "мүмкіндіктердің теңдігіне, нәсілге қарамайтын көзқарасқа және нағыз консервативті құндылықтарға" деген ұстаным болуы мүмкін. Кейбір принципті консерватизм теориялары расизм мен консерватизмнің тәуелсіз екенін, ал консервативті құндылықтар мен көзқарастарды толық түсінетін жоғары білімді адамдар арасында бұл байланыс өте әлсіз екенін айтады. Білім беру, SDO және расизм арасындағы байланысты зерттеу үшін Сиданиус және оның әріптестері шамамен 4600 еуропалық американдықтан олардың саяси және әлеуметтік көзқарастары туралы сауалнама алып, олардың әлеуметтік үстемдік бағытын бағалады. "Бұл нәтижелер принципті консерватизм гипотезасының көптеген тұжырымдамаларына қайшы келеді, ол саяси құндылықтардың, әсіресе жоғары білімді адамдар арасында, расизмден мүлдем құрылған емес екенін көрсетеді". Теоретиктердің күткеніне қарамастан, SDO, саяси консерватизм және расизм арасындағы байланыс ең білімді адамдар арасында ең күшті, ал ең аз білімді адамдар арасында ең әлсіз болды. Сиданиус және оның әріптестері бұған себеп - жоғары білімді консерваторлардың қоғамның иерархиялық құрылымына көбірек бейімділігі және өздерінің мәртебесін сақтау үшін қоғамдағы қалыптасқан теңсіздікті сақтауға ұмтылуы деп болжайды. SDO деңгейі саяси партияның имиджіне қауіп төнген жағдайда өзгеруі мүмкін, консерваторлар партия имиджіне қауіп төнгенде SDO деңгейін арттырса, либералдар оны төмендету арқылы жауап береді.

Felicia Pratto and her colleagues have found evidence that a high social dominance orientation is strongly correlated with conservative political views, and opposition to programs and policies that aim to promote equality (such as affirmative action, laws advocating equal rights for homosexuals, women in combat, etc.). There has been some debate within the psychology community on what the relation is between SDO and racism/sexism. One explanation suggests that opposition to programs that promote equality need not be based on racism or sexism but on a "principled conservatism", that is, a "concern for equality of opportunity, color blindness, and genuine conservative values". Some principled conservatism theorists have suggested that racism and conservatism are independent, and only very weakly correlated among the highly educated, who truly understand the concepts of conservative values and attitudes. In an effort to examine the relationship between education, SDO, and racism, Sidanius and his colleagues asked approximately 4,600 Euro Americans to complete a survey in which they were asked about their political and social attitudes, and their social dominance orientation was assessed. "These findings contradict much of the case for the principled conservatism hypothesis, which maintains that political values that are largely devoid of racism, especially among highly educated people." Contrary to what these theorists would predict, correlations among SDO, political conservatism, and racism were strongest among the most educated, and weakest among the least educated. Sidanius and his colleagues hypothesized this was because the most educated conservatives tend to be more invested in the hierarchical structure of society and in maintaining the inequality of the status quo in society in order to safeguard their status. SDO levels can also shift in response to threats to political party identity, with conservatives responding to party identity threat by increasing SDO levels and liberals responding by lowering them.

Мәдениет

SDO әдетте жеке тұлғалық қасиет ретінде өлшенеді. Дегенмен, қоғамның макро деңгейінде SDO-ның мәдени формалары анықталған. Дискриминация, преюдиция және стереотиптер қоғамдағы түрлі деңгейдегі институттарда, мысалы, трансұлттық корпорациялар, мемлекеттік органдар, мектептер және қылмыстық әділет жүйесінде кездесуі мүмкін. Осы теорияның қоғамдық деңгейдегі негізі эволюциялық психологияға қатысты, ол адамдарда белгілі бір әлеуметтік жағдайларда (мысалы, топтық мәртебе) күшейтілген әлеуметтік үстемдік танытуға дайындық бар екенін, сондай-ақ жеке тұлға және темперамент сияқты факторлардың оған әсер ететінін көрсетеді. Демократиялық қоғамдарда SDO көрсеткіштері төмен болады. Қоғам азаматтарды бірлесіп жұмыс істеуге және басқалардың әл-ауқаты туралы ойлауға қаншалықты көп шақыратын болса, сол мәдениеттегі SDO соғұрлым төмен болады. Жоғары ұлттық табыс және әйелдердің мүмкіндіктерінің кеңеюі төмен ұлттық SDO-мен байланысты, ал төмен табысқа, ерлердің үстемдігіне және жабық институттық жүйелерге ие дәстүрлі қоғамдар жоғары SDO-мен байланысты. Осы дәстүрлі қоғамдарда өскен адамдар гендерлік иерархияны қабылдануы ықтимал және оларға қарсы тұруға бейімділігі азырақ.