Кіріспе

Тұрғын үйлердің түрі

Дуплекс үй жоспарында бір-біріне жалғастырылған екі тұрғын бөлімше болады, олар қатарласып (таунхаустар, кондоминиумдар) немесе пәтерлер сияқты бір-бірінің үстіне орналасуы мүмкін. Ал егер екі бөлек жер учаскесінде орналасқан екі жалғастырылған үй болса, онда ол әдетте жартылай жеке немесе екі үй деп есептеледі, бірақ АҚШ-тың солтүстік-шығысы, Канаданың батысы және Сауд Арабиясында оны дуплекс деп те атайды. "Дуплекс" термині үш және төрт бөлімшелі үйлерге қолданылмайды, олар үш отбасылық (немесе триплекс) және төрт отбасылық (немесе квадроплекс/квадруплекс) немесе жалпы мультиплекс деп аталады. Терминнің әмбебаптығына байланысты пәтер үйлер мен дуплекстер арасындағы шекара шамалы бұлыңғыр, себебі пәтер үйлер көбінесе үлкен болады, ал дуплекстер әдетте бір отбасылық үйдің көлемімен тең келеді.

АҚШ

Манхэттен және Чикаго сияқты тығыз орналасқан аудандарда дуплекс немесе дуплекс пәтер – ішкі баспалдақпен байланыстырылған екі қабатқа жайылған, жеке тұрғын үй болып табылатын мазонет. Сол сияқты, триплекс пәтер үш қабатқа жайылған пәтерді білдіреді. Мұндай жылжымайтын мүліктердің бағасы жоғары болуы мүмкін, және 2006 жылғы Forbes журналының мәліметінше, Манхэттендегі ең қымбат мүлік – The Pierre қонақ үйінің жоғарғы қабаттарындағы триплекс. Осы контексте, бір қабатта орналасқан пәтерге симплекс деп аталады.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда "дуплекс" термині сәулетшілер мен жылжымайтын мүлік агенттері сияқты меншік саласының мамандары тарапынан кейде қолданылады және ішкі баспалдақпен байланыстырылған екі қабатты пәтерді білдіреді. Бірақ көптеген жаңа пәтерлерде ашық жоспарлы дизайн, оның ішінде мезанин де бар. Көбінесе қолданылатын термин – "мазоннетка", ол пәтер сияқты жазық бөліктерге бөлінген екі үйді білдіреді, бірақ пәтерлердегідей бастапқы ортақ есігі болмай, жеке есігі болады.

Австралия

Австралияда дуплекс – ортақ бір қабырғасы бар екі үйден тұратын тұрғын үй болып саналады. Олар көбінесе жоспарлау бойынша бір-бірінің айна көрінісі болып келеді. Оңтүстік Австралияда мезонет деп те аталады.

Жұптық үй

Жұп үй – бір қабырғасы ортақ және қарама-қарсы жақтарынан кіретіні бар екі үй. Тұтас ғимарат бір үлкен үйдей етіп жобаланған. Екі жақты үйден (дуплекстен) өзгеше, жұп үй үй иелеріне көбірек жеке өмір құпиялығын сақтауға көмектеседі.

Қалалық жоспарлау

Қала құрылысы саласында дуплекс термині нақтырақ қолданылады. Канаданың ірі қалалары кейде дуплекс терминін бір тұрғын бірлігі екіншісінің үстіне салынған ғимаратты білдіру үшін қолданады. Эдмонтон «Дуплекс тұрғын үйін» — «бір тұрғын бірлігі екіншісінің үстіне толық немесе ішінара орналасқан, әр тұрғын бірлігіне жеке және бөлек кіреберіс бар ғимараттан тұратын құрылыс» деп анықтайды. Калгари дуплекс тұрғын үйін — «бірінің үстінде екіншісі орналасқан, әрқайсысының жеке кіреберісі бар екі тұрғын бірлігін қамтитын ғимарат» деп анықтайды. Торонто жаңа аймақтарға бөлу ережесінде «дуплекс ғимаратын» — «тек екі тұрғын бірлігі бар ғимарат, мұнда бір тұрғын бірлігі екіншісінің үстінде толық немесе ішінара орналасқан» деп анықтауды ұсынады. Галифакс «Дуплекс тұрғын үйін» — «әрқайсысының жеке кіреберісі бар екі бөлек тұрғын бірлікке көлденең бөлінген тұтас тұрғын үй» деп анықтайды. Басқа ірі қалалар дуплекс терминін тұрғын бірліктер үшін қолданады. Даллас дуплекс терминін — «бір учаскеде орналасқан екі тұрғын бірлігі» деп анықтайды. Филадельфияда дуплекс тұрғын үйі — «бір (1) шатыр астында екі (2) отбасының үйі немесе тұрғын жері ретінде орналасқан тұрғын үй, әр отбасы бір бірлікте тұрады» деп анықталады, бұл анықтама екі (жартылай жеке) үйлерді, шатыр сызығынан жоғары созылатын өрт қабырғасымен бөлінген екі тұрғын үйді қамтымайды. Басқа ірі қалалар өздерінің аймақтарға бөлу немесе жер пайдалану ережесінде дуплекс терминін қолданбайды. Сан-Франциско мен Ванкуверде «екі отбасылық тұрғын үй» термині қолданылады. Виннипегте «Тұрғын үй, екі отбасы» термині қолданылады. Бұл терминдердің анықтамалары ғимараттағы екі тұрғын бірлігі арасындағы физикалық қатынасты нақтыламауы мүмкін. Буффало, Детройт және Чикаго сияқты қалаларда «екі пәтерлі» термині қолданылады және «бір участе орналасқан 2 тұрғын бірлігін қамтитын тұрғын үй ғимараты» деп анықталады. Тұрғын үйлердің қабырғалары немесе едендері/шешелері ортақ болуы тиіс. Қалалар тұрғын үйлердің бір-бірімен қарым-қатынасын анықтамайтын болса, бір-бірінің үстіне немесе қатар орналасқан тұрғын үйлер салынуы мүмкін. Соңғы жағдай жартылай жеке ғимарат деп аталады. АҚШ, Канада және Австралияның көптеген қалаларында дуплекстерді көбірек аймақтарда немесе тіпті барлық тұрғын аймақтарда рұқсат етуге бағытталған күшті күш байқалады. Көптеген аймақтарда дуплекстерді қолдаудың жаңаруы — жоғалған орта тұрғын үй түрлерін және олармен байланысты қолжетімділік, тұрақтылық және қалалық жоспарлау мақсаттарын қолдауға бағытталған кеңінен қолдау табатын күштің бір бөлігі.