Кіріспе

Эразм Роттердамдықтың кітабы Христиан ханзадасының тәрбиесі (Institutio principis Christiani) - Дезидериус Эразмның ханзадаларға арналған "қалай" кітабы, ол оқырманға жақсы христиан ханзада болу туралы кеңес береді. Бұл кітап кейінірек Габсбург императоры Карл V болған Карл ханзадаға арналған. Жақсы білім алу барлық еркін өнерді қамтиды. Римдік педагог Квинтилиан сияқты Эразм да тәртіпсіздікке ұшыраған оқушыларды дене жазасына ұшыратуға қарсы болды. Ол оқушы жеке тұлға ретінде қаралуы керектігін атап өтті. Эразм бүкіл еңбегінде ежелгі жазушыларды өз заманының христиандық этикасымен үйлестіруге тырысты. Бұл мәтін Эразмның Принц Чарльздың тәрбиешісі болуын қамтамасыз ету үшін жазылған. Ол Карлдің інісі Фердинандтың (кейіннен король Фердинанд I) мұғалімі болып тағайындалды және король Карл V-нің құрметті кеңесшісі болды.

Басқа жұмыстар

Эразм бұл кітапты 1516 жылы, Томас Мор "Утопия" атты еңбегін аяқтаған жылы және Макиавелли "Принцип" атты билеушілерге арналған кеңес кітабын жазғаннан үш жыл өткен соң жазды. Алайда "Принцип" 1532 жылы, яғни 16 жылдан кейін ғана жарық көрді. Принцпен салыстыруға болады. Макиавелли саяси күшпен билікті ұстап тұру үшін ханзадаға сүйгеннен гөрі қорқып жүру қауіпсіз деп айтқан. Эразм ханзаданың сүйікті болуын қалады және әділ және ізгі ниетпен басқару үшін және қысымның көзі болудан аулақ болу үшін жан-жақты білім беруді қатты ұсынды. 1523 жылы Арагон патшайымы Екатерина Хуан Луис Вивеске өзінің қызы Мария I үшін әйелдер тарапы үшін "Христиан әйелінің тәрбиесі" атты кітап жазуды тапсырды.

Риторика

Эразм филолог, грамматик, теолог және сөз маманы болды. Ол педагогикаға, әдеби сынға, өзінің жеке шығармаларына (хаттармен қоса) және ораторияға гуманистік көзқарасы үшін риторикалық дәстүрге негізгі үлес қосқан деп саналады. "Христиандық ханзаданың тәрбиесі" кітабында діни және саяси маңызды лауазымға ие жас жігітке ең жақсы тәжірибелерді ұсынуға арналған риторика баса назарға алынды. Реториканың негізін қалаушы құрылымы он алтыншы ғасырдың басында Изократ, Аристотель және Цицеронның классикалық ілімдерін қамтыды. Эразм жақсы білетін олардың кейбір бағыттары мен үлестері мыналар: Изократ өзінің белгілі трактатында, Софистерге қарсы, Изократ софистерді олар орындай алмайтын уәделер үшін тым жоғары ақы төлегені және кез-келген тақырыпта ұзақ сөйлейтін білім алушыларды "өсіргені" үшін айыптайды. Ол жоғары санаттағы софист ретінде "тиісті" сөз сөйлеуді үйрету және үлгілі грек азаматтары мен жақсы оқытылған басшыларды шығару үшін мүмкіндік беретін мектеп ашты. Изократ үшін жазу риторика үшін маңызды болды. Аристотель Аристотель "Риторика өнері" деген еңбегінде риториканы "бір мәселеде қандай да бір сенімділікті байқау күші" деп анықтайды. Аристотельдің сендіру әдістерінің арасында: топои (орналар), жалпы белгілі бір тақырыптар, олар арқылы дәлел жасауға болады; риториканың үш кеңсесі: өнертабыс, орналасу және стиль; риториканың үш дәлелі: спикердің немесе жазушының сипатына негізделген эфос, индуктивті немесе дедуктивті ойлауға негізделген логотиптер; және аудиторияның белгілі бір тақырыпқа деген сезімталдығына негізделген пафос); Аристотель Лицейді, перипатетикалық мектепті құрды. Цицеронның "Идеал оратор туралы" (De Oratore) - Цицеронның ағасы Квинтусқа арнаған диалогиялық трактат. Цицерон оны бұрын жарық көрген "Өнертабыс туралы" (De Inventione) шығармасына қарағанда жетілген шығарма деп атайды. Диалогта сөйлесушілер, ең алдымен Красс пен Антоний, идеалдық оратордың мынадай қасиеттері бар деп санайды: білімнің молдығы (Красс); риторикалық қабілеті "алғашқыда адамдарды жеңу, екіншісі, оларды үйрету және үшіншісі, олардың сезімдерін қозғау" (Антоний), Аристотельдің этосты, логості, пафосты бөлуіне ұқсас; өнертабыс пен стильдің шебері, соның ішінде дұрыс тіл, айқындық, ерекшелік және орындылық, сөйлеу қабілеті; және табиғи қабілетін мұғалімді клондау үшін емес, табиғи қабілетін тиімді жетілдіру үшін ұлы мұғалімді үлгілеуге дайындықпен қолданады. Эразм өзінің жазуында классикалық риторика туралы осы білімді пайдаланады. Эразмның "Христиан князьінің тәрбиесі" (Institutio principis christiani) атты еңбегінде өзін мүмкіндігінше қабілетсіз мұғалімдерден бөліп, изократтық тәсілмен жазған этносы софистерді кемсітуді көрсетеді. Эразм "Крестиан принсі" атты еңбегінің кіріспе сөзінде Карл ханға арнап жазған хатында Изократты "бір қарапайым патшаға немесе керісінше, тиранға тәлім берген софист, екеуі де пұтқа табынушы" деп атайды. Эразмның логос пен пафос сөздерін қолдануы Исакраттан аулақ болуды аяқтағаннан кейін: "Мен атақты және әділ биге, екеуміз де мәсіхшілерге арнап сөйлейтін теологпын". Соңғы кездері сыншы Питер Гей Эразмды "анақтылық пен қарапайымдықты іздеген, күрделілігі жағынан заманауи, сыншылдық мінезімен және бейбіт космополитизммен Ағартушылықтың ата-бабасы" деп сипаттады. Бірақ ең бастысы, ол - христиандық зиялы адам еді". Цицерон "Ренессанс дәуірінің қамқоршысы" деп саналған кезде - өзінің пұтқа табынушылыққа деген сеніміне байланысты көптеген христиандар үшін негізінен проблемалық атақ - Эразм "гуманистердің ханзадасы" ретінде танылды, оны көптеген замандастары "әдебиетті қайтару үшін туған адам" деп бағалады. Эразмның стильдік жазу формасы көбінесе Цицеронның, әсіресе оның "De Inventione" әсерінен қалыптасқан стандарттарымен салыстырылды; дегенмен, Эразмның "Крестіан Принсі" және оның барлық шығармалары үшін басты мақсаты, ол айтқандай, "цицерондық емес, христиан" ретінде қарастырылуы керек еді. "Христиандық ханзада" - Эразмның риторикалық стильдік шеберлігінің үлгісі, ол Цицеронның "қоластырма" ұғымын бейнелесе отырып, Мәсіхтің ілімдерін енгізу қабілетіне куәлік етеді. Мәсіх шәкірттеріне бір егістікте өсіп жатқан бидай мен арамшөп туралы астарлы әңгіме айтып, оларды бөліп алу олардың емес, Құдайдың міндеті екенін түсіндірді (Матай 13:24, 25). 13:24 , 43). Эразм, сөзге шешен, қайта өрлеу дәстүріне өз үлесін қосқан және рөлін атқарғандықтан, көптеген бауырластардың уайымдарын "христиандыққа айналдыр�...

Дәйексөздер

"Өз билігіңізді өзіңізге тең келетін ешкімнің болмауын қамтамасыз етуге тырысып жүргендей жүргізіңіз, бірақ балаларыңызды болашақ билікке дайындаңыз, өйткені сізден жақсы адам шынымен де алмасады". "Еш нәрсе талап етпейтін, бірақ құрметке бөленетін адам көп нәрсеге ие болады".