Жалсагар: Сатьяджит Рей шедеврінің тарихы

Кіріспе

Жалсағар (Jalsāghar, ) – 1958 жылы түсірілген үндістандық бенгал драмалық фильмі. Фильмнің сценарийін жазып, режиссерлік жұмысын Сатьяжит Рэй жүзеге асырған. Бенгал жазушысы Тарасанкар Бандопадхьяйдың танымал әңгімесі негізінде түсірілген бұл фильмде Чхабби Бивас басты рөлде ойнаған. Рэйдің төртінші толық метражды фильмі Муршидабадтың Аурангабад қаласындағы Нимтита Раджбариде түсірілді. Үндістанда бастапқыда сыншылар тарапынан жағымсыз қабылдануына қарамастан, «Жалсағар» Нью-Делиде үздік фильм үшін президенттік сыйлықты жеңіп алды. Сондықтан фильмдегі әйгілі жалсағар көріністері Маникталадағы «Аврора Фильм Корпорациясы» студиясында түсірілді. Аталған студия қазір бұзылып қалған.

Қабылдау

Фильм Үндістанда көбінесе жағымсыз пікірлер алғанымен, ең жақсы фильм үшін Нью-Делиде Президенттік сыйлықты алды. 1960 жылдардың басында фильм Еуропа мен АҚШ-та біртіндеп көрсетілген кезде, сыншылардың жоғары бағасын алып, коммерциялық сәттілікке жетті және Рейдің халықаралық беделін қалыптастыруға көмектесті. Дегенмен Рей 1958 жылы фильмнің шетелдік нарықтарда табысқа жететініне сенбегенін айтты. «New Statesman» журналының киносыншысы Джон Коулман Рейді Жан Ренуармен салыстырды, ал Мари Сетон фильм «Үнді киносындағы әндер мен билердің қалыпты үлгісіне қарсы шықты» деді. Ән мен бидің ойын-сауық ретінде, сондай-ақ драмалық және романтикалық мәнді беру үшін енгізілуіне үйренген көрермендер бұрын-соңды классикалық ән мен бидің реалистік сахналардағы маңызды бөліктерімен кездеспеген еді. Джон Рассел Тейлор фильмді «Рейдің ең шебер фильмдерінің бірі, тамаша түсірілген және көңіл-күйді толыққанды меңгерген режиссерлік шеберлікпен түсірілген. Гипнотикалық әсеріне бойлауға дайын болғандар үшін, ол ерекше нәзіктік сыйлайды» деді. 1963 жылы Босли Кроутер «режиссерлік шеберлігін, үнді музыкасының әсемдігін және мизансценаның жарқыраған түсін» жоғары бағалады. Алайда, сол жылы Стэнли Кауффман фильмді «терен сезімтал, бірақ өте жалықтыратын фильм» деп сынады, сондай-ақ «үнді музыкасы біздің құлағымызға жағымсыз және жалықтырады» деді. 1965 жылы Дерек Малколм оны Рейдің «ең кемелді фильмі» деп атады. 1981 жылы фильм Парижде көрсетілген кезде үлкен сәттілікке ие болды және көптеген француз сыншыларын Рейді жаңаша бағалауға итермеледі, бұл Францияда бұрын кең таралмаған еді. «San Francisco Chronicle» газетінің сыншысы Эдвард Гутман оны «мақтан мен оның адамдарды ақымаққа айналдыратын әңгімесі» деп сипаттады. Вернер Герцог «Жалшағар» туралы былай деді: «Ең керемет бенгал режиссері – Сатьяжит Рей және оның бір фильмі бар, өте әдемі, ол «Музыкалық бөлме» деп аталады. Ол керемет сұлулыққа ие, Рей музыканы қалай пайдалануды және музыка төңірегінде драма жасауды білді». Полине Каэл фильмге жоғары баға беріп, «ұлы, кемшіліктері бар, ашуландыратын фильм, оны қабылдау қиын, бірақ ұмыту мүмкін емес. Көбінесе ол қарапайым және нашар жасалған, бірақ керемет тәжірибе. Оның кемшіліктері туралы уайымдау – «Король Лирдің» жақсы жасалғаны туралы уайымдаумен бірдей, бұл шынымен маңызды емес» деп жазды. Rotten Tomatoes сайтында фильм 24 сынға негізделген 100% рейтингке ие, ал орташа бағасы 9.09/10 құрайды.

Although the film received mostly poor reviews in India, it received the Presidential Award in New Delhi for best film. When the film was gradually released in Europe and the US in the early 1960s it became a critical and financial hit and helped establish Ray's international reputation, although Ray said that in 1958 he did not think that the film would be successful in foreign markets. New Statesman film critic John Coleman compared Ray to Jean Renoir and Marie Seton said that the film "challenged the whole convention of songs and dances in India cinema. Audiences conditioned to the introduction of songs and dances as entertainment interludes and [as] dramatic and romantic stresses, had never before been confronted with classical singing and dancing as integral focal points of realistic sequences." John Russell Taylor said that the film was "one of Ray's most masterly films, exquisitely photographed and directed with a complete, unquestioning mastery of mood For those willing to place themselves under its hypnotic spell it offers pleasures of unique delicacy." In 1963 Bosley Crowther praised the "delicacy of direction [and] eloquence of Indian music and the aurora of mise en scène." However, that same year Stanley Kauffmann criticised the film, calling it "a deeply felt, extremely tedious film the Indian music is simply uncongenial and tiresome to our ears." In 1965 Derek Malcolm called it Ray's "most perfect film." When the film was released in Paris in 1981 it was a surprise hit and led many French critics to adopt a new appreciation for Ray that had not been common in France up to that time. San Francisco Chronicle critic Edward Guthmann described it as "A wonderful tale of pride and the fools it makes of men." Werner Herzog said about Jalshaghar "The most amazing Bengali filmmaker Satyajit Ray and there's one film, really beautiful, it's called The Music Room And it's of phenomenal beauty and Ray really knew how to use music and create a drama around music." Pauline Kael gave the film a rave review writing " great, flawed, maddening film hard to take but probably impossible to forget. It's often crude and it's poorly constructed, but it's a great experience. Worrying over its faults is like worrying over whether King Lear is well constructed; it really doesn't matter". On Rotten Tomatoes, the film has a score of 100% based on 24 reviews with an average rating of 9.09/10.

Кассалық жинақ

1981 жылы фильм Францияда табысқа ие болды, онда 173 758 билет сатылды, бұл «Салам Бомбей!» (1988) фильміне дейін үнді фильмдері арасындағы ең жоғары көрсеткіш еді.

Сақтау

1996 жылы Академия киноархиві Жалсағарды сақтап қалды.

Үй бейнесі

1993 жылы «Merchant Ivory Productions» компаниясы фильмді жаңартты және «Sony Pictures Classics» оны Нью-Йорк қаласында тағы бес «Ray» фильмімен бірге кинотеатрларда көрсетті. 1995 жылы VHS форматында жарық көрді. 2011 жылдың шілде айында «The Criterion Collection» компаниясы фильмнің HD сапасында цифрлық түрде жаңартылған нұсқасын DVD және Blu-ray дискілерінде шығарды.

Дыбыс жолы

Саундтректің CD-сі 1980-ші жылдардың соңында Ocora RadioFrance / Harmonia Mundi компаниясы тарапынан шығарылды. CD-мен бірге келген буклетте Эндрю Робинсонның Сатьяжит Рейге алған сұхбатының бөліктері жарияланған. Сұхбат 1986 жылы Калькутта қаласында өтті. https://archive.org/details/jalsaghar_le_salon_de_musique_sound_track_booklet