Кіріспе
2005 жылы түсірілген фильм режиссері Сэм Мендес Джархед 2005 жылы түсірілген американдық биографиялық соғыс драмалық фильмі Энтони Сваффордтың 2003 жылы шыққан, Перс шығанағындағы соғыс кезінде АҚШ-тың теңізшілер корпусында әскери қызметін баяндаған, сол есімдегі мемуарларына негізделген. Сам Мендес режиссерлік еткен фильмде Джейк Гилленхол Джейми Фокс, Питер Сарсгард, Лукас Блэк және Крис Купермен бірге Суффорд роліне түседі. Universal Pictures 2005 жылы 4 қарашада фильмді жарыққа шығарды, ол әртүрлі пікірлерге ие болды және 72 миллион доллар бюджетке қарсы 97 миллион доллар жинады. АҚШ-тың теңіз жаяу әскерлері арасында әскери жаргонның аты берілген бұл фильм кейіннен үш фильмнің тікелей бейне сериясына айналды.
Jarhead is a 2005 American biographical war drama film based on the 2003 memoir of the same name by Anthony Swofford, chronicling his military service in the U. S. Marine Corps during the Persian Gulf War. Directed by Sam Mendes, the film stars Jake Gyllenhaal as Swofford with Jamie Foxx, Peter Sarsgaard, Lucas Black, and Chris Cooper. Universal Pictures released the film November 4, 2005 to mixed reviews and a disappointing box office, grossing $97 million against a $72 million budget. Named for the military slang among U. S. Marines, the film eventually spawned a direct to video series of three subsequent films.
Сюжет
1989 жылы Энтони "Свофф" Своффорд, оның әкесі Вьетнам соғысында (1955-1975), Калифорния штатындағы Пендлтон лагерінде орналасудан бұрын, АҚШ-тың теңіз жауынгерлері корпусының жаңадан шақыру курсына қатысады. Ол әскерге "колледжге бара жатқанда адасып кеткендіктен" кіргенін айтып, Своффорд Пендлтон лагерінде қиындық көріп, достарымен күреседі. Своффорд өз міндеттерінен қашу үшін ауру болып көрінсе де, "өмір бойы" сарбаз Сайкс оның әлеуетін байқап, Своффордқа өзінің скаут снайперлер курсына қатысуға мүмкіндік береді. Ауыр жаттығудан кейін сегіз теңіз жауынгері бітіреді: олардың арасында Своффорд, қазір снайпер және Своффордтың бөлмедесі, оның бақылаушысы болған капрал Алан Трой. Кувейтке Ирак бас салғанда, Суффордтың бөлімшесі Арабия түбегіне "Шөл қалқаны" операциясының бөлігі ретінде шығанақ соғысында (1990-1991) жіберіледі. Жауынгерлік күреске құштарлық танытқан теңізшілер өздерінің оңалту жаттығуларынан, үнемі жаттығулардан және күнделікті міндеттерден шаршағанын байқайды. Бірқалыптылық көптеген адамдарды үйде күтіп тұрған адал емес қыздар мен әйелдер туралы сөйлесуге итермелейді. Олар тіпті әйелдердің қандай опасыздық жасағанын көрсететін фотосуреттермен хабарландыру тақтасын (әскери жаргонда "Джоди қабырғасы" деп аталады) орнатты. Своффорд рұқсат етілмеген алкогольді сатып алады және Фергустың сағатын жауып, тойлауын ұйымдастырады. Фергус шұжық пісіріп жатқанда шатырды өртеп жіберіп, бүкіл лагерьді оятып, штаб-сержант Сайксты ашуландырады. Кейіннен, Своффорд Фергюсқа кінәлаудың орнына, оқиғаға толық жауапкершілікті мойнына алады. Нәтижесінде, Своффорд капралдан жеке сарбазға ауыстырылып, "сыртты өртеп" тапсырылады. Жазалар, ыстық, қажытушылық және Сваффордтың қызына опасыздық жасағаны туралы күдіктері, Сваффордты психикалық күйзеліске ұшыратады, ол Фергусты мылтықпен қорқытып, кейін Фергустың өзін атуын талап етеді. Кейін "Шөлдік дауыл" операциясы басталады, теңіз жауынгерлері Кувейт пен Сауд Арабиясының шекарасына жіберіледі. Своффорд Сайкстан Тройдің жазықсыздық туралы мәліметтерін жасырып, әскерге шақырылғаннан кейін үйге оралғанда босатылатынын біледі. Троя достарынан алыстап кетеді. Трояға қайтадан әскерге түсуге рұқсат етілмейтінін білген теңізшілер оған қызғылт қызған USMC маркалау темірін ұстап, оны өздерінің бірі ретінде белгілейді. Достық күштердің кездейсоқ әуе шабуылынан кейін, теңізшілер шөлді аралап, жердегі жауларға қарсы емес. Теңіз жауынгерлері атақты "Өлім шоссесі" арқылы (астана Кувейттен Иракқа аттанатын солтүстікке қарай бара жатқан жолда) жүріп өтеді. Кейінірек теңізшілер алыста күйіп жатқан Кувейт мұнай ұңғымаларын көріп, олар күтіп тұрған ирақтармен бірнеше сәт бұрын жанған, олар аспаннан шикі мұнай жаңбырлары жауғанда ұйықтайтын шұңқырларды қазуға тырысады. Олар аяқтамай тұрып, Сайкс отрядқа желге қарсы қозғалуға бұйрық береді. Соғыс аяқталар алдында Своффорд пен Трояға, ақыры, мергендік тапсырма беріледі. Олардың батальон командирі подполковник Казинский оларға жақын жердегі әуеайлақтағы Ирактық республикалық гвардияның екі жоғары лауазымды офицерінің кем дегенде біреуін өлтіруді бұйырады. Своффорд ату алдындағы соңғы секундта майор Линкольн оларды әуе шабуылына шақыру үшін үзіп тастайды. Троя шабуыл жасауды қатты сұрайды, бірақ оны қабылдамайды және әуежайды жойған кезде, онымен Своффордтың көңілі қалады. Соғыс Своффорд мылтығынан бірде-бір ату жасамай аяқталады. Монолог барысында Сваффорд өзінің әскери дайындығы мен шенеуніктер арасында снайпер ретінде элиталық мәртебеге ие болу үшін жасаған барлық күш-жігерінің қазіргі соғыста ешқандай мәні жоқ екенін түсінеді. Теңіз жауынгерлері көлік автобусында үйлеріне оралады, оған Вьетнамда мас болған теңізші кіріп, оларды құттықтап, олардың ыңғайсыздығына ұшырайды. Олар кейіннен жеңіс мерекесін тойлап, қала бойымен шеру жасайды. Своффорд үйіне, отбасына және қызына оралады, бірақ оның жаңа жігіті бар екенін біледі. Фаулер барда жезөкшемен, қазірде капрал ретінде, Крюгер корпоративтік кеңес залында, Эскобар супермаркет қызметкері ретінде, Кортес үш баланың әкесі ретінде, ал Сайкс Ирак соғысында бірінші сержант ретінде қызметін жалғастыруда. Кейінірек, Своффорд Фергустың күтпеген сапар кезінде Трояның өлімін біледі. Трояның жерлеу рәсімі кезінде олар бұрынғы жолдастарымен қайта қосылады.
Сыни жауап
Rotten Tomatoes сайтында фильмге 199 пікір негізінде 60% балл қойылып, орташа бағасы 6.4/10 болып отыр. Сайттың пікірінде: "Бұл бірінші Перс шығанағындағы соғыс туралы бірінші адам баяндауы, оның орындалуы мен кинематографиясымен, бірақ эмоциялық әсері жоқ". Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үш жарымын берді, оны жау жауынгерлері емес, жайқалыптылық пен оқшаулану сезімімен күрескен шығанақ соғысы теңізшілерінің бірегей бейнесі үшін бағалады. Entertainment Weekly журналы фильмге "B+" бағасын берді және Оуэн Глейберман былай деп жазды: "Жархед" ашық саяси емес, бірақ іс-әрекет арқылы жеңіске жету құмарлығы әр сәтте, олар қатысқан соғыстың тактикасы, жер бедері мен моралімен бұзылып, жеңіске жеткен адамдардың шын мәнінде нағыз бекершілігін еске түсіру арқылы, ол бүгінгі күндегі соғыстың күшті үндеуін тудырады. Стивен Хантер өзінің "Вашингтон Пост" журналында Джейк Гилленхолдың рөлін мақтаған: "Фильмнің жақсы жағы Гилленхолдың көрінуден бас тартуы; ол камераның назарын басқаларға аударғанда қызғанбайды және ұзақ уақыт бойы басқа жігіттерді байқауға мүмкіндік беретін призма ретінде қызмет етуден қанағат алады". Sight and Sound журналының Лесли Фелперин: "Егер басқа ештеңе болмаса, Джархед біз әлі түсінбей бастаған соғыс туралы қандай да бір репортаж береді, соғыс қазір оның жалғасы әлі де қызу болып жатқандықтан тарихқа енген". USA Today фильмге төрт жұлдыздың үшеуін берді және "Бізге қалдырған нәрсе - ерекше болмаса да, мықты, бірақ Мендестің кинорежиссер ретінде кеңейгенін көру жақсы". TIME журналының Ричард Шикель жазғандай, "Бірақ ең жақсы соғыс фильмдері - және бұл фильм, тым ұзақ және қайталанатын болса да, олардың арасында - ерлер себеп үшін емес, аман қалу үшін және өз жолдастарына солай етуге көмектесу үшін соғысады (немесе бұл жағдайда соғысуға дайын) ". Алайда, The New York Times журналына берген шолуында А.О. Скотт фильм "нақты әсері жоқ, күшті әсерге толы" деп есептеді және оны "кішігірім соғыс туралы кішігірім фильм және қазіргі уақытта ерекше маңызды емес фильм" деп атады. Кеннет Туран Los Angeles Times газетінде жазған пікірінде: Оның жылтыратылған беттері мен кәсіби стилі Гуннер Палас және Оккупация: Dreamland сияқты деректі фильмдер арқылы жеткізілген шынайы шындықпен бәсекелесе алмайды немесе, бұл мәселеде, Дэвид О. Расселдің Үш патшасының сюрреалистік қара комедиясы Иракта сарбаз болудың қандай екенін анық көрсетеді. Village Voice журналына жазған шолуында Дж. Хоберман былай деп жазды: "Монотонның шебері Мендес орындаушыларын бір нотаны соққыға түсіріп, оны ұстап тұруға шақырады. "Жархед" көркемдік жағынан "Американдық сұлулық" немесе "Жолға бастар жолға" қарағанда жақсырақ көрінетін және бос емес болса да, ол әлі де қысымшылықпен жабық сезінеді ". Натаниел Фик, тағы бір автор, ол теңіз жауынгері, фильмге аралас пікір берді (және ол негізделген кітапты сынға алды) Слейтте. Ол былай деп жазды: "Жархед сондай-ақ жауынгерлік бөлімшелерде болуы мүмкін, бірақ оларды контексттен алып тастаған, олар таза мақтаншақтықтан гөрі қалай түсіндірілуі мүмкін". Ирак майдандарында болған оқиғаларды баяндаған Джеймс Мик "Гардиан" газетінде былай деп жазды: "Соғыс туралы фильмнің кілті оның қалай аяқталуында, ал фильмнің ортасындағы жас жігіт соғыстан жараланбай және ақыл-ойы дұрыс шыққан жағдайда, егер оның отбасы мен үйдегі өмірі бұрын және кейін суретте көрінбесе, фильм соғысқа қатысты бірдеңе айтатын фильм ретінде азайтылады және өсіп-өнудің, қауіп-қатерден құтылудың қарапайым оқиғасына айналады".
Jarhead isn't overtly political, yet by evoking the almost surreal futility of men whose lust for victory through action is dashed, at every turn, by the tactics, terrain, and morality of the war they're in, it sets up a powerfully resonant echo of the one we're in today. In his review for the Washington Post, Stephen Hunter praised Jake Gyllenhaal's performance: "What's so good about the movie is Gyllenhaal's refusal to show off; he doesn't seem jealous of the camera's attention when it goes to others and is content, for long stretches, to serve simply as a prism through which other young men can be observed". Sight and Sound magazine's Leslie Felperin wrote, "If nothing else, Jarhead provides some kind of reportage of a war whose consequences we haven't yet begun to understand, a war now elbowed into history by its still raging sequel". USA Today gave the film three out of four stars and wrote, "What we're left with is solid if not exceptional, though it's good to see Mendes expanding as a filmmaker". TIME magazine's Richard Schickel wrote, "But the best war movies—and this one, despite its being overlong and repetitive, is among them—hold that men fight (or in this case, are ready to fight) not for causes, but to survive and to help their comrades do the same". However, in his review for The New York Times, A. O. Scott felt that the film was "full of intensity with almost no real visceral impact", and called it "a minor movie about a minor war, and a film that feels, at the moment, remarkably irrelevant". Kenneth Turan in his review for the Los Angeles Times wrote:
Its polished surfaces and professional style can't compete with the gritty reality conveyed by documentaries like Gunner Palace and Occupation: Dreamland — or, for that matter, by the surreal black comedy of David O. Russell's Three Kings — that show in no uncertain terms what it's like to be a soldier in Iraq. In his review for the Village Voice, J. Hoberman wrote, "A master of the monotone, Mendes prompts his performers to hit a note and sustain it. Although Jarhead is more visually accomplished and less empty than American Beauty or Road to Perdition, it still feels oppressively hermetic". Nathaniel Fick, another author who is a Marine, gave the film a mixed review (and panned the book on which it is based) in Slate. He wrote, "Jarhead also presents wild scenes that probably could happen in combat units, but strips them of the context that might explain how they're more than sheer lunacy". James Meek, who reported from the battlefields of Iraq, wrote in The Guardian: "The key to a film about war is how it ends, and if the young man at the film's centre is lifted out of the battlefield uninjured and sane, if his family and home life before and after aren't prominent in the picture, the movie is diminished as a film which says something about war and becomes a simpler story of growing up, of jeopardy overcome".
Дау
2005 жылдың қарашасында Нью-Йорк Таймс газетінде Дэвид Карр соғыс ардагері және жазушы Джоэл Турнипсид фильмнің сюжеті 2002 жылы шыққан "Багдад экспресі: Перс шығанағындағы соғыс туралы естеліктер" кітабынан өз келісімінсіз алынған деп ойлаған. Джархед сценарий авторы Уильям Бройлс-младший көптеген ұқсастықтар жалпы теңізшілердің тәжірибесін қайтадан баяндаудан туындайды деп мәлімдеді.
Марапаттар
ЖылСерemonyCategoryҚабылдаушылар Нәтижесі200510-шы спутниктік сыйлықтарыҮздік актер драмаЖейк ГилленхолҮздік қосалқы актер ДрамаПетр СарсгардҮздік сценарий ӨзгертілгенУильям Бройлс-младшийҮздік фильм монтажыВальтер МурчВашингтон округтік аудандағы кино сыншылары қауымдастығы сыйлығы 2005Үздік қосалқы актерПетр Сарсгард
Жалғасы
Фильмнен кейін үш тікелей бейне жалғасы: Jarhead 2: Field of Fire (2014), Jarhead 3: The Siege (2016) және Jarhead: Law of Return (2019) фильмдері жарық көрді. Алғашқы фильмнен айырмашылығы, оның үш жалғасы да толықтай ойдан шығарылған. Олардың түпнұсқаға қатысы жоқ.