Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Генри Фотэргилл Чорли (15 желтоқсан 1808 – 16 ақпан 1872) – ағылшын әдебиет, өнер және музыка сыншысы, жазушы және редактор. Ол сонымен қатар роман, драма, поэзия және өлеңдердің авторы болды. Чорли XIX ғасырдың ортасындағы өнімді және маңызды музыка және әдеби сыншы, музыка туралы сыбыстарды жазған және Лондон мен Еуропадағы музыка туралы кеңінен жазған. Оның опералық либреттолары мен көркем шығармалары одан әлдеқайда аз сәттілікке жетті. Бүгінде ол, әсіресе, 1868 жылы Артур Салливан музыкаға салған "The Long Day Closes" әнінің мәтінімен танымал.
English literary, art and music critic, writer and editor (1808–1872)
Henry Fothergill Chorley (15 December 1808 – 16 February 1872) was an English literary, art and music critic, writer and editor. He was also an author of novels, drama, poetry and lyrics. Chorley was a prolific and important music and literary critic and music gossip columnist of the mid nineteenth century and wrote extensively about music in London and in Europe. His opera libretti and works of fiction were far less successful. He is perhaps best remembered today for his lyrics to "The Long Day Closes", a part song set by Arthur Sullivan in 1868.
Өмір және мансап
Чорли Англияның Ланкашир графтығындағы Биллингке жақын Блэкли Хёрст қаласында дүниеге келген. Чорли квакер ата-анасының төрт баласының ең кішісі болды: Джон Чорли (1771–1816), темірші және құлып жасаушы, және Джейн Чорли, туған тегі Уилкинсон (1779–1851). Чорлидің әкесі қайтыс болды, соның салдарынан анасы кішкентай балаларымен жалғыз қалды. Джейн Чорли өзінің жартылай ағасы, доктор Раттер ауырғанда көмектесу үшін отбасымен Ливерпульге көшіп келді. Чорли Ливерпульде жеке репетиторлармен білім алды, содан кейін Корольдік институтының мектебінде оқыды. Оның жастық шағын Грин-Банктегі бай және зиялы миссис Бенсон Ратбоунның үйінде өткізген уақыты да қалыптастырды, ол оның ұлы Бенсонмен жақын дос болды, ол 1834 жылы апатта қаза тапты.
Chorley was born in Blackley Hurst, near Billinge, Lancashire, England. Chorley was the youngest of four children of Quaker parents, John Chorley (1771–1816), an iron worker and lock maker, and Jane Chorley, née Wilkinson (1779–1851). Chorley's father died, leaving his mother alone with young children. Jane Chorley moved her family to Liverpool to help take care of her half brother, Dr Rutter, when he became ill. Chorley was educated by private tutors in Liverpool and then the school of the Royal Institution. His youth was shaped partly by spending time in the household of the wealthy and intellectual Mrs Benson Rathbone of Green Bank, and he became a close friend of her son Benson, who died in an accident in 1834.
Журналистика және фантастикаға жатпайтын шығармалар
Ол музыкант болуды армандай отырып, саудагерлердің кеңселерiнде жұмыс істей бастады, бірақ оның туысы оны осыған қол жеткізу қиын амбиция деп, одан бас тартты. Алайда, ол көп ұзамай музыкалық және әдеби сынға бейiмделдi. 1830 жылы «Афинеум» газетiнде жазуға кiрiсiп, 1868 жылға дейiн музыка және әдебиет сыншысы болып қызмет еттi. Сол кезде ол шамамен 2500 кітапқа шолу жасады. 1850 және 1851 жылдары Чорли «Ladies' Companion» журналын басқарды, онда сән және әйелдерге қатысты үй шаруасы мәселелерi жарық көрді. «Афинеум» және басқа да жерлерде Чорли Шуман мен Вагнердiң музыкасын «деградация» деп атады. Оның шедеврі – «Отыз жылдық музыкалық естелiктер» (1862), онда 1830 мен 1859 жылдар аралығында Лондондағы еуропалық опералардың опералық маусымдары жыл санап сипатталады. Онда ол «Ерiнiң Ұлы театрының» автократтық директоры Бенджамин Ламлидi қойылымдар сапасының төмендеуiне бапты. Екiншi жағынан, ол Джулия Гризи, Марио және Майкл Коста, сондай-ақ журналистер тобының (оның өзi де) 1847 жылы Ковент-Гарденде Корольдік италдық операны сәттi құруға салған еңбегiн жоғары бағалады. Сондай-ақ «A Prodigy: a Tale of Music» (1866) еңбегiн жазды. Ол Майербердiң «Динора» операсына ағылшын тілiндегi нұсқасын шығарды және Гуноның «Назарет», Эдвард Лодердiң «Батыр ескi дуал» және «Үш ғасыр», Бах-Гуноның «Аве Мария» әндерiнiң ағылшын тілiндегi нұсқасы, Салливанның «Күн батуы» және «Құдай, құдiретi шексiз!» әнұраны сияқты бiрнеше танымал әндердiң сөздерiн жазды. Чорли 1863 жылы Лондонда (Ерiнiң Ұлы театрында) алғаш рет қойылған Гуноның «Фауст» операсының ағылшын тілiндегi либреттосын жазды. Репетиция кезінде мәтiндiң әнге жарамайтыны анықталды. Симс Ривз бен Чарльз Сантли мырза Чаппеллге шағымданып, жаңа аудармалар жасырын түрде жасалды, өйткенi ешкім Чорлиге айтуға батыл болмады. Ол бұл туралы алғаш рет премьерада бiлдi. Сыншы ретiнде Чорли өзінің пікірін соңғы көрсетiлген қойылымға дейiн күттi, ол «ерекше аудармадан қауiп төнуде» деп жазды. Өкiнiшке орай, аталған соңғы қойылым өтпедi, сондықтан «Музыкалық әлем» оны поэтикалық қиялы үшін мақтады. Дегенмен, Чорлидiң «Фаусттан» бiрнеше әндердiң аудармалары жарияланып, кеңiнен орындалды, мысалы «Гүл әнi», «Барлығы жас кезінде» және «Даңқ пен махаббат». Чорлидiң осыған ұқсас тағы бiр әрекетi, тiптi белгiсiз еңбек болса да, жақсы нәтиже бердi: оның Мендельсонның «Die Heimkehr aus der Fremde» операсының аудармасы, оны Чорли 1851 жылы Лондон премьерасы үшін «Ұл мен жатжұрттық» деп аударды, қазiргi күнге дейiн сол еңбектің сирек қойылымдарында естiледi.
He began working in merchants' offices, hoping to become a musician, but his uncle discouraged that as an impractical ambition. However, Chorley soon took to musical and literary criticism. He began to write for the Athenaeum in 1830 and remained its music and literature critic until 1868. While there, he reviewed approximately 2,500 books In 1850 and 1851, Chorley edited the Ladies' Companion, which covered fashion and domestic women's issues. In the Athenaeum and elsewhere, Chorley often criticised the music of Schumann and Wagner for what he called "decadence". His masterpiece was Thirty Years' Musical Recollections (1862), which covers, year by year, the opera seasons of European operas in London between 1830 and 1859. In the work, he blames the autocratic manager of Her Majesty's Theatre, Benjamin Lumley, for a decline in the quality of performances there. On the other hand, he praises the efforts of Giulia Grisi, Mario and Michael Costa, together with a group of journalists (including himself), for successfully creating the Royal Italian Opera at Covent Garden in 1847. and A Prodigy: a Tale of Music (1866). He published an English version of Meyerbeer's Dinorah, and wrote the words for several well known songs, including Gounod's "Nazareth", Edward Loder's "The Brave Old Oak" and "The Three Ages", the English form of the Bach Gounod "Ave Maria", Sullivan's "The Long Day Closes", and the hymn "God, the Omnipotent!". Chorley wrote the English libretto for Gounod's Faust, for its first presentation in London in 1863 (at Her Majesty's Theatre). During rehearsals, it was found that the lines were unsingable. Both Sims Reeves and Charles Santley made strenuous and persistent complaints to Messrs. Chappell's, and new translations were made secretly, since no one dared to tell Chorley. The first he knew of it was at the first performance. Chorley, as reviewer, waited to make his comment until the final announced performance, of which he wrote that it was "seriously imperilled by a singular translation". Unfortunately for him, the final performance in question had not taken place, so the Musical World was able to compliment him on his poetic imagination. Nevertheless, Chorley's translations of several songs from Faust were published and widely performed, such as "The Flower Song", "When All Was Young" and "Glory and Love". A similar Chorley effort, albeit of an obscure work, fared better: his translation of Mendelssohn's Die Heimkehr aus der Fremde, which Chorley rendered as "Son and Stranger," for the work's London premiere in 1851 is still heard today in that work's rare revivals.
Жеке басы және соңғы жылдары
Чорли эксцентрикті және өткір мінезді адам ретінде танымал болды, бірақ оның адалдығы мен мейірімділігі үшін құрметтелді. Ол той-думандарға құлшынып қатысып, көп ішетін адам ретінде белгілі болды. Ол Элизабет Баррет Браунинг пен Мендельсонмен, кейін Чарльз Диккенс, Артур Салливан және Чарльз Сантлимен достасты. Ағасы Жон Рутер Чорли (1806–1867) қайтыс болғаннан кейін, ол «Афинеумнан» зейнеткерлікке шығуға жеткілікті мүлік мұра етті, бірақ ол сол газетке және «Оркестрге» мақалаларын жазуын жалғастырды. Чарльз Гуноның музыкасын Англияда насихаттауға тырысқанына қарамастан, композитор Чорлиді жек көріпті. Гуно 1870-ші жылдардың басында Англияда тұрғанда, фортепианоға арналған сатирикалық шығарма жазды, ол Чорлидің мінезін пародизациялауға арналған еді. Бұл шығарма Гуноның ағылшын демеушісі Георгина Уэлдонды қатты қуантты, ол Чорлиді «жіңішке, қышқыл, жоғары пернелі сопрано дауысымен» және «қызыл шашты, толтырылған маймыл сияқты» қимылдайды деп сипаттады. Гуно шығарманы Чорлиге арнап басып шығаруды жоспарлаған, бірақ ол бұған дейін қайтыс болды. Содан кейін Уэлдон шығармаға жаңа бағдарлама ойлап тапты және оны «Марионетканың аза тұру маршы» деп атады. Ол концерттік шығарма ретінде танымал болды, ал 1950-ші жылдары оның алғашқы сөздері «Альфред Хичкок ұсынады» телешоуының музыкалық тақырыбы ретінде кеңінен танылды. Чорли 1872 жылы 63 жасында Лондондағы үйінде қайтыс болды және Бромптон зиратында жерленді. Ол 45 000 фунт стерлингтен тұратын мол мүлікті қалдырды. Оның әріптес сыншысы Чарльз Льюис Грюнейзен «Афинеумда» Чорлидің мінезі оның қасиеттерін бағалауға кедергі келтіргенін жазды.
Chorley was considered eccentric and abrasive, but he was respected for his integrity and kindness. Chorley enthusiastically gave and attended dinner parties and was known as a big drinker. He cultivated friendships with Elizabeth Barrett Browning and Mendelssohn, and later Charles Dickens, Arthur Sullivan and Charles Santley, among others. After the death of his brother, John Rutter Chorley (1806–1867), he inherited enough money to retire from the Athenaeum, although he continued to contribute articles for that paper and also for The Orchestra. In spite of his efforts to promote the music of Charles Gounod in England, the composer disliked Chorley intensely. When Gounod lived in England during the early 1870s, he wrote a satirical character piece for piano that was intended to be a parody of Chorley's personality. It greatly amused Gounod's English patron, Georgina Weldon, who described Chorley as having a "thin, sour, high pitched sopranish voice" and moving like a "stuffed red haired monkey." Gounod intended to publish the piece with a dedication to Chorley, but the latter died before this was possible. Weldon then invented a new programme for the piece, which was re titled Funeral March of a Marionette. It became popular as a concert piece, and in the 1950s, its opening phrases became well known as the theme music for the television program Alfred Hitchcock Presents. Chorley died at his home in London in 1872, at the age of 63, and is buried there in Brompton Cemetery. He left a very considerable estate of £45,000. Fellow critic Charles Lewis Gruneisen wrote in the Athenaeum that Chorley's personality had impeded appreciation of his qualities.