Кіріспе

Фенил-ацетон, сонымен қатар фенил-2 пропанон деп те аталады, химиялық формуласы C6H5CH2COCH3 болатын органикалық қосылыс. Бұл органикалық еріткіштерде еритін түссіз май. Ол фенил тобына бекітілген ацетоннан тұратын, бір топты алмастырылған бензол туындысы. Сондықтан, оның жүйелі IUPAC атауы 1-фенил-2-пропанон. Бұл зат метамфетамин мен амфетамин өндірісінде қолданылады, онда ол P2P деп белгілі. Фенилацетонды амфетамин жасау үшін заңсыз есірткі зертханалары пайдаланғандықтан, 1980 жылы АҚШ-та фенилацетон II тізілімдегі бақыланатын зат деп жарияланды. Адам организмінде фенилацетон амфетамин мен метамфетаминнің метаболиті ретінде FMO3 ферменті арқылы катализденетін тотықтырғыш деаминация нәтижесінде пайда болады.

Синтез

Фенил ацетонды синтездеудің көптеген жолдары бар. Өндірісте церий-алюминий тотырғыш қатты қышқыл катализаторының үстінде, фенилацетил қышқылының газ фазасындағы кетондық декарбоксилдеуі сірке қышқылы қолданылу арқылы жүзеге асырылады. Осыған ұқсас зертханалық масштабтағы реакция да сипатталған. Фенилпропилен оксидінің зеолит катализделген изомерленуі – тағы бір балама жол. Ал, тағы бір зертханалық синтезде алюминий хлориді катализаторының қатысуымен хлорацетон мен бензолдың Фридель-Крафтс алкилдеу реакциясы сияқты дәстүрлі әдістер қолданылады.

Амфетаминнің метаболизмі

Фенил ацетон амфетаминнің биологиялық ыдырауындағы аралық зат болып табылады. Адам бауырында флавин қоршайтын монооксигеназа 3 (FMO3) амфетаминдерді фенил ацетонға дейін деаминациялайды, ол адамдар үшін уытты емес. Фенил ацетон бензой қышқылына тотықтырылады, содан кейін глицин N-ацилтрансфераза (GLYAT) ферменттері оны экскреция алдында гиппур қышқылына айналдырады. Фенил ацетон пара гидроксилдеуге ұшырайды, нәтижесінде 4-гидроксифенил ацетон пайда болады, ол адам организмінде амфетаминнің метаболиті болып табылады.

Регламенттік және мәдени

Фенилацетоннан амфетаминдердің заңсыз синтезін болдырмау мақсатында, прекурсор фенилацетон қышқылы АҚШ-та Химиялық айналым және трафик туралы заң бойынша реттеледі. "Breaking Bad" телесериалында Уолтер Уайт фенилацетон мен метиламин арқылы редуктивті аминалау реакциясы көмегімен метамфетамин өндіреді. Уайт фенилацетонды фенилацетон қышқылы мен сірке қышқылын қолданып, түтікше пеште өндірді.