Бальдассаре Ланчи: Ренессанс архитектор және инженері
Baldassarre Lanci
Бальдассаре Ланчи (1510-1571) – қалалар мен бекіністерді жобалаумен айналысқан ренессанс кезеңінің италияндық сәулетшісі, инженері және суретшісі. Флоренция, Рим қалаларындағы жұмыстарымен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балдассаре Ланчи (1510–1571) – итальяндық сәулетші, өнертапқыш, театрлық декорациялар жасаушы және Ренессанс дәуірінің перспектива шебері. Урбино қаласында туған ол өмірінің көп бөлігін Тоскана аймағында өткізді.
Baldassarre Lanci (1510–1571) was an Italian architect, inventor, theatrical set designer, and master of perspective of the Renaissance period. Born in Urbino, he spent most of his working life in Tuscany.
Ерте мансап
Ол өзінің мансабын әскери инженер ретінде бастады, 1547 жылдан кейін он жыл бойы Лукка Республикасының қызметінде болды. Құрылыс инженері ретіндегі шеберлігі оған Рим қаласының қабырғаларын, сондай-ақ Анкона, Чивитавеккья және Остиядағы бастиондарды егжей-тегжейлі зерттеуді жүргізу тапсырылды, және бұл жұмыс Папа Пий IV үшін жасалды.
He began his career as military engineer, for ten years following 1547 he was in the continual employment of the Republic of Lucca. His notability as a construction engineer earned him the commission to carry out a detailed survey of Rome's city walls and those of the bastions at Ancona, Civitavecchia and Ostia, and for Pope Pius IV
Медичи сәулетшісі
1557 жылдан бастап ол Ланчидің басты жұмыс берушісі және демеушісі Козимо I де Медичи үшін жұмыс істеді, ол Сиена қаласын және көптеген басқа Тоскана қалаларын нығайту сияқты жобаларды бақылады. Оның қалалық жұмыстарының ішінде қазіргі Форли-Чезена провинциясындағы Козимо I де Медичи үшін салынған бекіністі жаңа қала – Terra del Sole жобасы бар. Ланчи сондай-ақ қазіргі Сиена провинциясындағы Чианчано Терме шипажай қаласындағы Санта-Мария-делла-Роза шіркеуін жобалаған; Санта-Мария-делла-Роза орталық жоспар бойынша салынды; толық аяқталмаған болса да, шіркеу өте қарапайым және таза сызықтарымен ерекшеленеді, бұл әсем күмбезбен аяқталады. Дегенмен, шіркеу толықтай аяқталған жоқ. 1585 жылы құрылыс жұмыстары тоқтатылды, бұл Ланчидің қайтыс болғаннан кейін он төрт жыл өткен соң болды. Ол сонымен қатар 1564 жылы Гросето қаласының қабырғаларын жобалады және 1571 жылы қайтыс болғанға дейін құрылыс алаңына жетекшілік етті, содан кейін оның ұлы Марино оны алмастырды. Ланчидің ең маңызды жетістігі – 1567 жылы 180 градус көру бұрышымен перспективаларды алуға арналған геодезиялық құралды ойлап табуы болды. Ол бұл құралды distanziometro (“қашықтық өлшегіш”) деп атады. Оның шетіне жартылай цилиндрлі қағаз оралған. Ортасына цилиндр пішіндес көздік орнатылып, оның астына қайтарылатын металл ине немесе қалам салынған. Көздік қағаздың жарты шеңберін және қызығушылық тудыратын нүктелерді көруге жеткілікті биіктікте болды, ал қайтарылатын ине нысананы дәл бейнелеу үшін қағазға сызықтар салды. Оны Леон Баттиста Альберти жасаған горизонт сияқты биіктікті өлшеу үшін квадрант ретінде де пайдалануға болады. Оның көптеген жұмыстарының ішінде Ливорно портын жақсарту (1566-1567) және Сована су құбыры сияқты сумен байланысты жобалар да болды, бұл оған ертедегі гидравликалық инженер ретінде даңқ әкелді.
From 1557 he worked almost exclusively for Cosimo I de' Medici, Lanci's chief employer and patron for whom he supervised such projects as the fortification of Siena and many other Tuscan towns. His urban works included the design of Terra del Sole a fortified new city for Cosimo I de' Medici, in what is now the Province of Forlì Cesena. Lanci also designed the church of Santa Maria della Rosa in the spa town of Chianciano Terme, in today's Province of Siena; Santa Maria della Rosa was built on a central plan; even though it was not finished, the church is notable for the sobriety, and clean lines of its design which culminates in an elegant dome. The church, however, was never fully completed. In 1585 building work stopped, fourteen years after Lanci's death. He also designed the walls of Grosseto in 1564, directing the construction site until his death in 1571, when he was succeeded by his son Marino. Lanci's most notable achievement was his invention in 1567 of a piece of surveying equipment to obtain perspectives with a visual field of 180°. The instrument, which he named distanziometro ("distance meter"), was made of a circular bronze plate placed upon a horizontal tripod the height of which could be adjusted. Semi cylindrical paper was wound around its edge. A cylindrical eyepiece was placed in the centre with a retracting metal needle or pen underneath. The eyepiece was high enough to overlook the semicircle of paper and sight points of interest while the retracting needle scored on the paper to accurately plot the subject. It could also be used as a quadrant for measuring height in much the same way as the orizzonte designed by Leon Battista Alberti. His diverse works also included many aquatic projects such as the improvement of Livorno harbour (1566 1567), and the Sovana aqueduct, earning him fame as an early hydraulic engineer.
Инженер
Архитектор ретінде оның инженерлік дағдылары Ренессанс сәулетінің ең нәзік және күрделі тұстарын түсіндіруден гөрі, басымдыққа ие болды. Сиенадағы Фортецца Медичея сияқты мықты бекіністер, бастида қалалары мен көпірлер – оның айрықша белгісі, әсем сарайлар емес. Бұл Ланчидің өте күрделі адам емес екенін білдірмейді, оның таң қалдырарлық қабілеттерінің бірі – Медичи сарайы үшін танымал болған сәнді театрлық және драмалық қойылымдардың кейбір декорацияларын жасау болды. Дегенмен, оның сәулеті сияқты, мұнда да оның инженерлік шеберлігі үстемдік құрды. 17 ғасырдың қалпына келтіру спектакльдерінен зауада Ланчи театрдың күрделі және әрқилы сахналық жиынтықтарын жобалап, айналмалы декорацияларды пайдаланды, үш түрлі көрініс тақтайшаларға салынған, соның арқасында қойылымның көңіл-күйін бірден өзгертуге болады. Осы типтегі декорацияның ең ерте мысалы 1568 жылы Франческо де Медичидің қызының крещениесін тойлау үшін қойылған Фабийдің қойылымы үшін тіркелген. Ланчидің ең әсем қойылымдарының бірі – 1569 жылы Флоренцияда сахналанған Джован Баттиста Чинидің «Ла Ведова» (Жесір) қойылымы, Бернардо Буонталенти жасаған таңғажайып костюмдермен, осы оқиға математик Игнацио Дантиге әсер етіп, ол Ланчидің периактой сахнасының суретін салған. Периактой сахнасы негізінен үш жақты айналатын үшбұрышты тақталардың тізбегі болды, әр жағында әртүрлі көрініс бейнеленген. Әрбір үшбұрышты тақта байланысқан, сондықтан сахнаның екі жағында бір-екі тақта орналасқан, ал олардың арасында аспан, бұлтты, күннұрлы, таң немесе кеш суреттелген қосымша бөлім ілінген. Айналатын тақталардың барлық тізбегі шкивтер мен механизмдердің тізбегімен байланыстырылған, соның арқасында декорациялардың ауысуы дерлік жедел орындалды. Ланчи бұл механизмді өзі ойлап таппаса да (әрине, Витрувий Рим дәуірінде айналатын үш жақты бірліктерді сипаттаған), оның одан әрі дамуына үлкен үлес қосты. Көбінесе пьесалардың декорацияларын өзі орнатып, орналастырып, көбірек әртүрлілікке мүмкіндік берді. Ланчидің түсінген және жақтаған нәрсесі – жалған перспектива мен әдейі жасалған иллюзиялық сәулеттік кеңістік, тамаша драмалық орта екендігі болды.
As an architect his engineering skills were firmly to the forefront, rather than an interpretation on the finer and more sophisticated points of rinascimento architecture. Impregnable fortresses such as the Fortezza Medicea at Siena, and bastide towns, and bridges are his trade mark rather than elegant palazzi. This is not to say Lanci was a man lacking in sophistication, one of his more surprising talents was designing some of the sets for the lavish theatrical and dramatical performances for which the Medici court was famed. As with his architecture, though, it was his engineering skills even here which dominated. Long before the Restoration spectaculars of the 17th century Lanci was designing elaborate and complicated theatre sets, using pivoted scenery, with up to three different scenes painted on boards, thus allowing the mood of the production to be altered in an instant. One of the earliest examples of this form of scenic change was recorded in 1568 for a performance of the Fabii produced to celebrate the baptism of a daughter of Francesco de' Medici. One of Lanci's most extravagant productions was for a performance of Giovan Battista Cini's La Vedova (The Widow), staged in Florence in 1569, with amazingly extravagant costumes by Bernardo Buontalenti, the event was recorded by the mathematician Ignazio Danti who was so impressed by Lanci's theatrical engineering he included a drawing of his periaktoi stage. The periaktoi stage setting was basically a series of three sided revolving triangular boards each side with a different scene. Each triangular board was connected, hence there would be one or two flanking the stage, in the wings, and a further section suspended between them on which would be painted skies, cloudy, sunny, dawn or dusk. The entire series of revolving boards were linked to each other by a series of pulleys and machinery, thus allowing scene changes to be almost instantaneous. While Lanci did not invent this mechanism himself (indeed Vitruvius had described these three sided units revolving in the Roman era) he was instrumental in its further development. Often producing and relocating the settings of the plays, himself, in order that a greater variety of scenery could be included. What in fact Lanci realised and promoted was that a false perspective coupled with a deliberately created illusionary architectural area, was the perfect dramatical setting.