Жаһандық полярлық стереографиялық координаталық жүйесі
Universal polar stereographic coordinate system
Жаһандық полярлық стереографиялық (UPS) жүйесі – 84°N және 80°S-тан тыс аймақтарды қамтитын, жер бетіндегі координаттарды анықтау әдісі. UTM-мен үйлесімді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Универсалды полярлық стереографиялық (UPS) координаттар жүйесі Жер бетіндегі орналасқан жерді анықтау үшін универсалды көлденең Меркатор (UTM) координаттар жүйесімен бірге қолданылады. UTM координаттар жүйесі сияқты, UPS координаттар жүйесі де конформды проекцияланған бетке орналастырылған метрикалық негіздегі декартикалық торды пайдаланады. UPS Жердің полярлық аймақтарын, атап айтқанда UTM торлары жабатын 84° солтүстік және 80° оңтүстік градустарынан тыс жерлерді, сондай-ақ UTM торларымен байланыс үшін қосымша 30 минуттық ендік белдеуін қамтиды. Полярлық аймақтарда бағыттар қиын болуы мүмкін, өйткені барлық географиялық солтүстік-оңтүстік сызықтары полюстерде түйіседі. Сондықтан UPS торлық солтүстігі мен нақты солтүстігі арасындағы айырмашылық кейбір жерлерде 180° дейін жетеді – кейде торлық солтүстік нақты оңтүстікке, ал керісінше болады. UPS торлық солтүстігі Антарктидадағы бас меридиан және Арктикада 180-ші меридиан бойымен шартты түрде анықталады; демек, полюстен тікелей алыстағандағы тордың шығысы мен батысы тиісінше 90° шығыс және 90° батыс меридиандарымен сәйкес келеді.
The universal polar stereographic (UPS) coordinate system is used in conjunction with the universal transverse Mercator (UTM) coordinate system to locate positions on the surface of the Earth. Like the UTM coordinate system, the UPS coordinate system uses a metric based cartesian grid laid out on a conformally projected surface. UPS covers the Earth's polar regions, specifically the areas north of 84°N and south of 80°S, which are not covered by the UTM grids, plus an additional 30 minutes of latitude extending into UTM grid to provide some overlap between the two systems. In the polar regions, directions can become complicated, with all geographic north–south lines converging at the poles. The difference between UPS grid north and true north can therefore be anything up to 180°—in some places, grid north is true south, and vice versa. UPS grid north is arbitrarily defined as being along the prime meridian in the Antarctic and the 180th meridian in the Arctic; thus, east and west on the grids when moving directly away from the pole are along the 90°E and 90°W meridians respectively.
Проекция жүйесі
Атауынан көрініп тұрғандай, UPS жүйесі стереографиялық проекцияны қолданады. Нақтырақ айтқанда, жүйеде қолданылатын проекция – Жердің эллипстік моделіне негізделген секуанттық нұсқа. Әрбір полюстегі масштаб коэффициенті 0,994-ке дейін түзетіледі, сондықтан нақты масштаб ендігі 81,11451786859362545° (шамамен 81° 06' 52,3") Солтүстік және Оңтүстік болып табылады. Бұл параллельден жоғары ендіктегі аймақтардағы масштаб коэффициенті тым кішкентай, ал осы сызықтан төмен ендіктегі аймақтарда масштаб коэффициенттері тым үлкен, 80° ендікте 1,0016-ға жетеді. Карталанған аймақта масштабтың жалпы бұрмалануын азайту үшін бастапқы нүктедегі (полюстердегі) масштаб коэффициенті түзетіледі. Меркатор проекциясындағыдай, стереографиялық картадағы жанама (немесе секуанттық) нүктеге жақын аймақ бірнеше градус бұрыштық қашықтыққа дейін нақты масштабқа өте жақын болып қалады. Эллипсоидтық модельде полюске жанасатын стереографиялық проекцияның масштаб коэффициенті 84° ендікте 1,003-тен және 80° ендікте 1,008-ден кем. UPS проекциясындағы масштаб коэффициентін түзету бүкіл аймақтағы орташа масштаб бұрмалануын азайтады.
As the name indicates, the UPS system uses a stereographic projection. Specifically, the projection used in the system is a secant version based on an elliptical model of the earth. The scale factor at each pole is adjusted to 0.994 so that the latitude of true scale is 81.11451786859362545° (about 81° 06' 52.3") North and South. The scale factor inside the regions at latitudes higher than this parallel is too small, whereas the regions at latitudes below this line have scale factors that are too large, reaching 1.0016 at 80° latitude. The scale factor at the origin (the poles) is adjusted to minimize the overall distortion of scale within the mapped region. As with the Mercator projection, the region near the tangent (or secant) point on a Stereographic map remains very close to true scale for an angular distance of a few degrees. In the ellipsoidal model, a stereographic projection tangent to the pole has a scale factor of less than 1.003 at 84° latitude and 1.008 at 80° latitude. The adjustment of the scale factor in the UPS projection reduces the average scale distortion over the entire zone.