Кіріспе

Гойдель тілі

Орта ирланд тілі, сондай-ақ Орта гаэль тілі (An Mheán Ghaeilge, Meadhan Ghàidhlig) деп аталады, шамамен 900-1200 жылдар аралығында Ирландияда, Шотландияның көп бөлігінде және Мэн аралында сөйленген гойдель тілі; демек, ол кейінгі көне ағылшын және ерте орта ағылшын тілімен бір дәуірде болған. Қазіргі гойдель тілдері – ирланд, шотланд гаэл және мэнктіл – барлығы Орта ирланд тілінен тараған.

Грамматика

Орта ирландия тілі – біріктірілген, VSO, атау септігі және айыптау септігі тілі, және жиі жұмсартуды қолданады. Есімдер екі род бойынша жіктеледі: еркек және әйел родтары, бірақ бейтарап родтың іздері сақталады; үш сан: жекеше, екіше, көпше; және бес септік: атау, айыптау, меншік, орын, шақыру. Сипаттар есімдермен род, сан және септік бойынша үйлеседі. Етістіктер үш уақыт бойынша жіктеледі: өткен, қазіргі, болашақ; төрт түр: хабарлама, шартты, мүмкіншілік, бұйрық; тәуелсіз және тәуелді формалар. Етістіктер үш жаққа және жекеленбеген, әрекет етушісі жоқ формаға (этист) жіктеледі. Жоқ ететін, сұрақ, шартты, қатысты сөйлемдерді көрсететін бірнеше сөз алды туындамалары бар. Байламалар жақ және сан бойынша өзгеріп отырады. Әртүрлі байламалар мағынасына қарай әртүрлі септіктерді басқарады.

Эоган Бель туралы өлең

Келесі – Коннахт королі Эоган Бел туралы орта ирланд тілінде аталмаған өлең. Орта ирланд тілінде: Dún Eogain Bél forsind loch forsrala ilar tréntroch, Dún Eogain Bél fosna locha cois tráthnóna cléir tréan. Эоганның бекінісі, көлдің үстінде, күшті толқындарға төтеп береді. Eógan енді қабырғаның ішінде тұрмайды, бірақ ескі бекініс әлі де бар. Оның тұратын жері желдің қорғауында қалады, патшайым енді онымен бірге тұрмайды, оның серігімен де бірге тұрмауы керек. Патшалықта арба жүргізуші болды, көбінесе Ирландиядан қарыз алды, ол жүгерінің жолымен жүрмеді, мойнына отыз шоқ астық ілінді. Оның қолы отыз жасқа дейін созылды, Мунстер отыз рет ұстады. Лейт Нуадат күшті де емес, адам күші жеткіліксіз де емес еді. Ол көбінесе үлкен Мунстерге күміс пен алтын жинау үшін барады, айналасына қарап, батыл адамдардың уәдесіне наразылық білдірді. Оның әскерінің үштен бірі Луахаир арқылы батысқа қарай Бреннан төбесіне, тауға бет бұрды, тағы бір үштен бірі оңтүстікке қарай Карн Уи Нейтке, білім тайпаларына алыс сапарлады. Ал үшінші бөлігі Дрим Абратқа, үш серігімен бірге, тек демалыс үшін барды, Мунстерді өртеп, онымен қуанды. Мен оның мұрагерін оның қателік жасаған билігінде көремін, оның махадиян және ауыр жүгі, осылай айтты ол. Дун Эоган. Дун Эоган. Эоган бекінісі.