Кіріспе

Француз әдеби стилі

Бұл мақала 2000 жылдан қазіргі уақытқа дейінгі француз әдебиетіне арналған.

Шолу

Қазіргі Францияның экономикалық, саяси және әлеуметтік дағдарыстары – терроризм, зорлық-зомбылық, иммиграция, жұмыссыздық, расизм сияқты мәселелер және (кейбірлер үшін) Франция өзінің ұлттық ерекшелігі мен халықаралық беделін жоғалтты деген пікір, Америка гегемониясының күшеюі, Еуропаның дамуы және жаһандық капитализмнің өсуіне байланысты туындады. Бұл жағдайды кейбір сыншылар (мысалы, Нэнси Хьюстон) 50-60-шы жылдардағы нигилизмнің жаңа түрі деп қарастырады (Беккет, Чиоран). Осы бағыттың ең танымал өкілі – Мишель Уэльбек, оның «Атомдану» романы халықаралық деңгейде үлкен қызығушылық тудырды. Аталған тенденциялар сынға да ұшырады. Нэнси Хьюстон өзінің бір эссесінде Уэльбекктің нигилизмін сынап, «Көңілсіздік мұғалімдері» атты еңбегінде оның романдарына қатысты теріс пікір білдіреді.

Соңғы туындыларда қазіргі әлеуметтік және саяси ахуалды сезінуге болып жатса да, жалпы алғанда, өткен онжылдықтардағы француз әдебиеті тікелей саяси талқылаулардан қалыс қалды (1930-1940 жылдардағы авторлар немесе 1968 жылғы буыннан өзгеше) және жеке өмір мен оқиғаларға ден қойды. Ол өзін енді сын немесе әлемді өзгерту құралы ретінде қарастырмайды, бірақ кейбір ерекше жағдайлар бар (мысалы, Мишель Уэльбек немесе Морис Дантек). Соңғы онжылдықтағы басқа да қазіргі заманғы жазушылар романды жаңарту үшін «автофикшн» әдісін (Кристин Ангот сияқты) саналы түрде қолданып келеді. «Автофикшн» терминін 1977 жылы Серж Дубровский ойлап тапты. Бұл – романтикалық стильде жазылған жаңа өмірбаян, ол 19 ғасырдағы романтиктердің туындыларына ұқсас. Бұл топқа жақын деп саналатын авторлар: Эммануэль Каррер, Элис Ферни, Энни Эрно, Оливия Розенталь, Энн Виаземский және Василис Алексакис. Осыған ұқсас, Кэтрин Миллеттің 2002 жылғы «Кэтрин М. жыныстық өмірі» атты естеліктері автордың жеке тәжірибелерін ашық баяндауы үшін көп назар аударды.

Қазіргі француз авторларының қатарында: Джонатан Литтелл, Дэвид Фонкинос, Жан Мишель Эспитальер, Кристоф Таркос, Оливье Кадио, Хлоэ Делам, Патрик Буве, Шарль Пеннекин, Натали Квинтан, Фредерик Ив Женнет, Нина Бурауи, Хьюбрис ле Дьо, Арно Бертина, Эдуард Леве, Бруно Гибле, Кристоф Фиат және Тристан Гарсия бар. Француз тіліндегі соңғы онжылдықтардағы ең танымал туындылардың көпшілігін бұрынғы француз колонияларынан немесе теңіз арқылы билік еткен аймақтардан шыққан жазушылар жазды. Франкофон әдебиетіне Ахмаду Курума (Кот-д'Ивуар), Тахар бен Желлун (Марокко), Патрик Шамузо (Мартиника), Амин Маалуф (Ливан), Мехди Белхадж Касем (Тунис), Ассия Джебар (Алжир) және Мохамед Мбугар Сарр (Сенегал) романдары кіреді. Францияда бірнеше маңызды әдеби сыйлықтар бар: Француз академиясының романға арналған Гран-приі, Декабрь сыйлығы, Фемина сыйлығы, Флоре сыйлығы, Гонкур сыйлығы, Интераллие сыйлығы, Медици сыйлығы және Ренодо сыйлығы. 2011 жылы «Әдеби сыйлықтар сыйлығы» деп аталатын жаңа, даулы сыйлық құрылды, ол осы сыйлықтардың жеңімпаздарының арасынан жеңімпазды таңдайды.