Жүз жылдық соғыстағы әскери сардар Жан III де Грайиль

Кіріспе

Жүз жылдық соғыстағы әскери қолбасшы Жан III де Грейли (сондай-ақ Джон де Грейли, 7 қыркүйек 1376 ж. қайтыс болды), Каптал де Бух, – гаскониялық ақсүйек және Жүз жылдық соғыстағы әскери қолбасшы, оны тарихшы Жан Фруассар рыцарлықтың үлгісі деп жоғары бағалады.

Өмірбаян

Ол Жан II де Грейлидің, Каптал де Бухтың, Бенауг виконтының және Фуа графтарының туысы Бланш де Фуаның ұлы болды. Англияның Эдуард III-і тарапынан қақтығыста қолдау көрсеткен ол, Эдуард III-тің бұйрығымен Бигорр графы атанды, сондай-ақ 1348 жылы Гартер орденінің негізін қалаушылардың бірі және төртінші рыцары болды. 1356 жылы Пуатье шайқасында Эдуард, Қара ханзаданың қол астындағы ат әскерінің басшысы ретінде шешуші рөл атқарды, де Бух француздарға қарсы шабуылды бастап, Франция королі (Иоанн II) мен оның көптеген ақсүйектерін тұтқынға алды. Иоанн Қара ханзада тарапынан Лондонға әкелініп, құны үшін ұсталып қалды. 1364 жылы ол Нормандиядағы Карл II Наварр әскерлеріне басшылық етті, бірақ Бертран дю Гесклин Кошерель шайқасында оны жеңіп, тұтқынға алды. Келесі жылы босатылғаннан кейін француз жағына өтіп, Франция королі Карл V оны Немур лорды етті. Бірақ ол көп ұзамай ағылшындарға адалдығын қайта жаңартты және 1367 жылы Қара ханзадамен бірге Испанияға барып, Нахера шайқасына қатысты. Мұнда ол қайтадан Бертран дю Гесклинмен кездесті, бірақ бұл жолы дю Гесклин тұтқынға түсті, ал Каптал тұтқынға жауапкер болды. 1371 жылы қызметі үшін ол Аквитанияның констеблі атанды. Тағы да ағылшындар үшін күресіп, 1372 жылы француздар Ла-Рошельге шабуыл жасағанда ағылшын көмек күштеріне басшылық етті. Субизе қоршауын бұзуға тырысқанда, оның күштері француз қызметіндегі валлийлік сарбаз Оуэйн Лаугох бастаған француз күштерінің күтпеген шабуылына тап болды. Каптал мен Пуату сенашалы сэр Томас Перси тұтқынға алынды. Каптал өмірінің соңына дейін Париждегі Храмда тұтқын ретінде өтті, себебі Карл V оны ағылшындарға қайтару үшін тым қауіпті деп санады. Фруассар 1358 жылғы шаруалар көтерілісі – Жакериде Каптал де Бухтың батырлығы мен ерлігі туралы айтады (көріңіз сілтеме). Жан де Грейли 1372 жылдан бастап француздардың тұтқыны болды. Ол бостандығынан бас тартты, себебі бұл Англия короліне қарсы қару көтеруді білдіретін еді, ал ол мұны ешқашан істемеймін деп серт берген. Оның Қара ханзадаға деген адалдығы соншалықты мықты болды, ханзаданың қазасын естігеннен кейін ол барлық жігерін жоғалтып, тамақтан бас тартып, бірнеше күннен кейін Парижде қайтыс болды. Роза д'Альбретпен некесінен балалары болмағандықтан, оның інісі, Фуа және Бигор графы Аршамбо Каптал де Бух атағын алды, ол оның ұрпақтарына – Фуа графтарына көшті.

He was the son of Jean II de Grailly, Captal de Buch, Vicomte de Benauges, and of Blanch de Foix, a cousin of the counts of Foix. Attached to the English side in the conflict, he was made Count of Bigorre by Edward III of England, and was also a founder and the fourth Knight of the Garter in 1348. He played a decisive role as a cavalry leader under Edward, the Black Prince in the Battle of Poitiers in 1356, with de Buch leading a flanking move against the French that resulted in the capture of the king of France, (John II), as well as many of his nobles. John was taken to London by the Black Prince and held to ransom. In 1364, he commanded the forces of Charles II of Navarre in Normandy, where he was defeated and captured by Bertrand du Guesclin at Cocherel. After his release the following year, he defected to the French side and was made lord of Nemours by Charles V of France. However, he soon re established his loyalty to the English, and in 1367 he went to Spain with the Black Prince, fighting at the Battle of Nájera. Here he again faced Bertrand du Guesclin, but this time it was du Guesclin who was captured, and the Captal was put in charge of the prisoner. He was rewarded for his service by being made the Constable of Aquitaine in 1371. Again fighting for the English, he commanded an English relief force when the French attacked La Rochelle in 1372. While attempting to lift the siege of Soubise, his force was surprised by a French force led by Owain Lawgoch, a Welsh soldier of fortune in the French service. The Captal and Sir Thomas Percy, seneschal of Poitou, were captured. The Captal spent the remainder of his life as a prisoner at the Temple in Paris, because Charles V believed him too dangerous to ransom back to the English. Froissart gives an account of the Captal de Buch's chivalry and courage at the time of the peasant uprising in 1358 called the Jacquerie (see link). Jean de Grailly was a prisoner of the French from 1372 onwards. He had refused his freedom as it would have meant taking up arms against the king of England, which he swore never to do. His personal allegiance to the Black Prince was so strong that, upon hearing of the prince's death, he lost all resolve, refused food and died a few days later in Paris. Since he left no heirs from his marriage to Rose d' Albret, his uncle, Archambaud, Count of Foix and of Bigorre took the title Captal de Buch, which passed to his descendants the Counts of Foix.