Капитализм және Шизофрения: Анти-Эдип

Кіріспе

1972 ж. Жиль Делеуз мен Феликс Гуатаридің ғылыми-публицистикалық кітабы. «Эдипке қарсы: Капитализм және шизофрения» – француз авторлары Жиль Делеуз бен Феликс Гуатаридің 1972 жылғы кітабы, біріншісі философ, екіншісі психоаналитик. Бұл кітап «Капитализм және шизофрения» атты бірлескен еңбектерінің бірінші томы, екіншісі – «Мың плато» (1980). Кітапта Делеуз бен Гуатари шизоанализдің тұжырымдамалары мен теорияларын дамытады, шизофрения мен психоз тұрғысынан бастау алған еркін сындық тәжірибені, сондай-ақ капитализмнің ықпалымен дамыған әлеуметтік прогресті зерттейді. Олар психоанализ, экономика, шығармашылық өнер, әдебиет, антропология және тарих салаларын осы ұғымдармен байланыстырады. Зигмунд Фрейд идеяларының қазіргі француздық қолданылуына қарсы, олар санасты емес – құштарлық процестерінің жиынтығы ретінде қарастырылатын «материалистік психиатрияны» ұсынады, құштарлық машиналары мен мүшелері жоқ денелерді байланыстыратын құштарлық өндірісінің тұжырымын енгізеді және Карл Маркстің тарихи материализмін әлеуметтік өндірістің әртүрлі ұйымдарын, «жазу беттерін», кодтауды, территориялық белгілеуді және «жазу» актісін егжей-тегжейлі сипаттау үшін қайта қолданады. Фридрих Ницшенің билікке ұмтылысы және мәңгілік оралу идеялары Делеуз бен Гуатаридің шизофренияны сипаттау жолында маңызды рөл атқарады; кітап Делеуздің бұрынғы «Айрымашылық және қайталану» және Ницше идеяларын пайдаланған «Ес-түс логикасы» сияқты ойларының кеңейтілген нұсқасы болып табылады. Делеуз бен Гуатари Спиноза, Кант, Шарль Фурье, Шарль Сандерс Пирс, Карл Юнг, Мелани Клейн, Карл Ясперс, Льюис Мамфорд, Карл Август Витфогель, Вильгельм Рейх, Жорж Батайль, Луи Хелмслев, Жак Лакан, Грегори Бейтсон, Пьер Клосовский, Клод Леви-Стросс, Жак Монод, Луи Альтюссер, Виктор Тернер, Жан Ори, Жан-Франсуа Лиотар, Мишель Фуко, Франц Фанон, Р.Д. Лэйн, Дэвид Купер және Пьер Кластрдің философиялары мен теорияларын зерттейді және сынға алады. Олар сонымен қатар авторлар мен суретшілердің шығармаларын пайдаланады, олардың туындылары шизофрения тұжырымын «өндірістік және репродуктивті құштарлық машиналарының әлемі» ретінде көрсетеді, мысалы Антонен Артауд, Сэмюэл Беккет, Георг Бюхнер, Сэмюэл Батлер, Д.Х. Лоуренс, Генри Миллер, Марсель Пруст, Артур Рембо, Даниэль Пол Шребер, Адольф Вёльфли, Васлав Нижинский, Жерар де Нерваль және Дж.М.У. Тернер. «Эдипке қарсы» жарық көргеннен кейін сенсация тудырып, кеңінен танылды және қазіргі философияда өзгерістерге әкелді. Ол Лиотардың «Либидиналдық экономикасымен» қатар «құштарлықтың микрополитикасы» саласындағы маңызды мәтін саналады. Бұл кітап лаканизмді дәстүрлі емес сынға алуының нәтижесінде қиратуға себеп болды деп есептеледі.

1972 nonfiction book by Gilles Deleuze and Felix Guattari

Anti Oedipus: Capitalism and Schizophrenia is a 1972 book by French authors Gilles Deleuze and Félix Guattari, the former a philosopher and the latter a psychoanalyst. It is the first volume of their collaborative work Capitalism and Schizophrenia, the second being A Thousand Plateaus (1980). In the book, Deleuze and Guattari developed the concepts and theories in schizoanalysis, a loose critical practice initiated from the standpoint of schizophrenia and psychosis as well as from the social progress that capitalism has spurred. They refer to psychoanalysis, economics, the creative arts, literature, anthropology and history in engagement with these concepts. Contrary to contemporary French uses of the ideas of Sigmund Freud, they outlined a "materialist psychiatry" modeled on the unconscious regarded as an aggregate of productive processes of desire, incorporating their concept of desiring production which interrelates desiring machines and bodies without organs, and repurpose Karl Marx's historical materialism to detail their different organizations of social production, "recording surfaces", coding, territorialization and the act of "inscription". Friedrich Nietzsche's ideas of the will to power and eternal recurrence also have roles in how Deleuze and Guattari describe schizophrenia; the book extends from much of Deleuze's prior thinking in Difference and Repetition and The Logic of Sense that utilized Nietzsche's ideas to explore a radical conception of becoming. Deleuze and Guattari also draw on and criticize the philosophies and theories of: Spinoza, Kant, Charles Fourier, Charles Sanders Peirce, Carl Jung, Melanie Klein, Karl Jaspers, Lewis Mumford, Karl August Wittfogel, Wilhelm Reich, Georges Bataille, Louis Hjelmslev, Jacques Lacan, Gregory Bateson, Pierre Klossowski, Claude Lévi Strauss, Jacques Monod, Louis Althusser, Victor Turner, Jean Oury, Jean François Lyotard, Michel Foucault, Frantz Fanon, R. D. Laing, David Cooper, and Pierre Clastres. They additionally draw on authors and artists whose works demonstrate their concept of schizophrenia as "the universe of productive and reproductive desiring machines", such as Antonin Artaud, Samuel Beckett, Georg Büchner, Samuel Butler, D. H. Lawrence, Henry Miller, Marcel Proust, Arthur Rimbaud, Daniel Paul Schreber, Adolf Wölfli, Vaslav Nijinsky, Gérard de Nerval and J. M. W. Turner. Anti Oedipus became a sensation upon publication and was widely celebrated, creating shifts in contemporary philosophy. It is seen as a key text in the "micropolitics of desire", alongside Lyotard's Libidinal Economy. It has been credited with devastating Lacanianism due to its unorthodox criticism of the movement.

Шизоанализ

Делез бен Гуатаридің «шизоанализі» – психоанализдің реакциялық бейімділіктері деп санайтын әлеуметтік және саяси талдау. Ол әлеуметтік, биологиялық, тарихи және географиялық кеңістікте революциялық немесе реакциялық құштарлықтың тікелей инвестициясын функционалдық тұрғыдан бағалауды ұсынады. Делез бен Гуатари шизоанализдің төрт тезисін жасайды:

Кез келген санасыз либидиналдық инвестиция әлеуметтік және әлеуметтік-тарихи кеңістікке қатысты. Топтық немесе құштарлықтың санасыз либидиналдық инвестициялары сыныптық немесе мүдделік санасыз инвестициялардан өзгеше. Әлеуметтік кеңістіктегі отбасылық емес либидиналдық инвестициялар отбасылық инвестицияларға қарағанда басым. Әлеуметтік либидиналдық инвестициялар екі полюске бөлінеді: параноиялық, реакциялық, фашистік полюс және шизоидты революциялық полюс. Психоанализдік түсініктерден өзгеше, шизоанализ либидоны десексуализациялаудың, сублимациялаудың немесе экономикалық немесе саяси факторларға инвестиция жасау үшін метаморфозалар арқылы өтудің қажеті жоқ деп санайды. Делез бен Гуатари түсіндіреді: «Шындық – сексуалдық әрекет барлық жерде: бюрократтың құжаттарын махаббатпен ұстауы, судьяның әділдік тағайындауы, бизнесменнің ақша айналымын қамтамасыз етуі; буржуазияның пролетариатты пайдалануы және т.б. [ ] Көптеген адамдар тулар, ұлттар, әскерлер, банктер арқылы құштарлық сезінеді». Классикалық марксизм тұрғысынан алғанда, құштарлық – қоғамның экономикалық, инфрақұрылымдық «негізі», идеологиялық, субъективті «үстеме» емес деп санайды. Құштарлықтың санасыз либидиналдық инвестициялары, қалаушы субъектінің (жеке немесе ұжымдық) қажеттіліктеріне немесе идеологиялық мүдделеріне сәйкес жасалатын санасыз инвестициялармен қатар өмір сүреді, бірақ олармен сәйкес келе бермейді. Әлеуметтік өндіріс пен репродукцияның бір түрі, оның экономикалық және қаржылық механизмдерімен, саяси құрылымдарымен және т.б. қалаушы субъектінің мүдделеріне тәуелсіз, толығымен немесе ішінара құштарлық тудыруы мүмкін. Гитлер фашистерді жыныстық қоздырылымға түсіре алмады, тіпті әкелік метафора арқылы да. Банктік немесе қор нарығындағы мәміле, талап, купон, несие тіпті банкир емес адамдарды да қоздыра алады. Ал өсіп жатқан ақшаның, одан да көп ақша өндіретін ақшаның әсері туралы не деуге болады? Әлеуметтік-экономикалық «кешендер» бар, олар да санасыздың нағыз кешендері болып табылады және олардың иерархиясының жоғарғы жағынан төменгі жағына дейін құштарлық толқынын жеткізеді (әскери-өнеркәсіптік кешен). Идеология, Эдип және фаллос бұған қатысы жоқ, себебі олар оған қозғаушы күш ретінде емес, оған тәуелді. Шизоанализ «қалаушы субъектіде құштарлық өзінің өзіне қарсы бағынуын тудыруы мүмкін – содан қалау мен әлеуметтік сфераны байланыстыратын тізбекте өлім инстинктінің рөлі туындайды» екенін көрсетуге тырысады. Құштарлық «ең репрессивті және ең қауіпті әлеуметтік репродукция формаларын» тудырады.

Every unconscious libidinal investment is social and bears upon a socio historical field. Unconscious libidinal investments of group or desire are distinct from preconscious investments of class or interest. Non familial libidinal investments of the social field are primary in relation to familial investments. Social libidinal investments are distinguished according to two poles: a paranoiac, reactionary, fascisizing pole and a schizoid revolutionary pole. In contrast to the psychoanalytic conception, schizoanalysis assumes that the libido does not need to be de sexualised, sublimated, or to go by way of metamorphoses in order to invest economic or political factors. "The truth is," Deleuze and Guattari explain, "sexuality is everywhere: the way a bureaucrat fondles his records, a judge administers justice, a businessman causes money to circulate; the way the bourgeoisie fucks the proletariat; and so on. [ ] Flags, nations, armies, banks get a lot of people aroused." In the terms of classical Marxism, desire is part of the economic, infrastructural "base" of society, they argue, not an ideological, subjective "superstructure." Unconscious libidinal investments of desire coexist without necessarily coinciding with preconscious investments made according to the needs or ideological interests of the subject (individual or collective) who desires. A form of social production and reproduction, along with its economic and financial mechanisms, its political formations, and so on, can be desired as such, in whole or in part, independently of the interests of the desiring subject. It was not by means of a metaphor, even a paternal metaphor, that Hitler was able to sexually arouse the fascists. It is not by means of a metaphor that a banking or stock market transaction, a claim, a coupon, a credit, is able to arouse people who are not necessarily bankers. And what about the effects of money that grows, money that produces more money? There are socioeconomic "complexes" that are also veritable complexes of the unconscious, and that communicate a voluptuous wave from the top to the bottom of their hierarchy (the military–industrial complex). And ideology, Oedipus, and the phallus have nothing to do with this, because they depend on it rather than being its impetus. Schizoanalysis seeks to show how "in the subject who desires, desire can be made to desire its own repression—whence the role of the death instinct in the circuit connecting desire to the social sphere." Desire produces "even the most repressive and the most deadly forms of social reproduction."

Машинаны қалау және әлеуметтік өндіріс

Қалаудың дәстүрлі түсінігі "өндіріс" мен "иелену" арасындағы ерекше шешімді қабылдайды. Бұл ой-пікір желісі – Батыс философиясының бүкіл тарихы бойында басымдық танытып, Платоннан Фрейдке және Лаканға дейін созылады – қалауды иелену тұрғысынан қарастырады, себебі қалау оған жетіспейтін нәрсені иеленуге ұмтылады. Делеуз бен Гуатаридің пікірінше, бұл басым тұжырым философиялық идеализмнің бір түрі болып табылады. Делеуз бен Гуатари қалау – шындықты жасайтын өндірістің оң процесі екенін айтады. Үш "пассивті синтез" негізінде (шамамен Канттың "Таза Ақыл-Ойдың Критикасынан" апперцепция синтезіне ұқсас), қалау "жартылай объектілер, ағындар және денелерді" санасыздың автопоэзісіне қызмет ету үшін құрастырады. Бұл модельде қалау өзінің объектісін "жетіспейді”; керісінше, қалау – “машина, ал қалаудың объектісі – оған қосылған тағы бір машина”. Қалау шындықты жасайтындықтан, әлеуметтік өндіріс, оның күштері мен қарым-қатынастары – “нақты жағдайларда тікелей қалау өндірісінің өзі”. Олар әлеуметтік салаға қалау тікелей инвестициялана алады деп мәлімдегенде, Фрейдтің сублимация тұжырымына қарсы тұрады, ол қалау машиналарын және әлеуметтік өндіріс арасындағы негізгі дуализмді жорамалдайды: “Шындық – сексуалдық әрекет барлық жерде: бюрократтың құжаттарын махаббатпен ұстауы, судьяның әділдік жасауы, бизнесменнің ақша айналымын қамтамасыз етуі; буржуазияның пролетариатты пайдалануы және т.б.” Олардың пікірінше, бұл дуализм Лэйнг пен Райх теорияларының революциялық әлеуетін шектеді және тұтқынға алды. Делеуз бен Гуатари Фрейд пен Лаканның психоанализін, антипсихиатрияны және Фрейдтік марксизмді (қалау мен әлеуметтік арасындағы қажетті медиация туралы талаптармен) сынға алады. Делеуз бен Гуатаридің сексуалдық тұжырымы ерлер мен әйелдердің гендерлік рөлдерінің өзара әрекеттесуімен шектелмейді, керісінше, олардың байланысты әлемінде “жүз мың” қалау машиналарын құрайтын ағындардың көптігін көрсетеді; Делеуз бен Гуатари бұл “адам емес, молекулалық сексуалдықты” “молярлық” екіұшты сексуалдыққа қарсы қояды: “махаббат жасау – тек біреу болу емес, тіпті екеу емес, жүз мыңдай болу”, – деп жазады олар, сондай-ақ “біз әрқашан әлемдермен махаббат жасаймыз” деп қосады.

The traditional understanding of desire assumes an exclusive distinction between "production" and "acquisition." This line of thought—which has dominated Western philosophy throughout its history and stretches from Plato to Freud and Lacan—understands desire through the concept of acquisition, insofar as desire seeks to acquire something that it lacks. This dominant conception, Deleuze and Guattari argue, is a form of philosophical idealism. Deleuze and Guattari argue that desire is a positive process of production that produces reality. On the basis of three "passive syntheses" (partly modelled on Kant's syntheses of apperception from his Critique of Pure Reason), desire engineers "partial objects, flows, and bodies" in the service of the autopoiesis of the unconscious. In this model, desire does not "lack" its object; instead, desire "is a machine, and the object of desire is another machine connected to it." Since desire produces reality, social production, with its forces and relations, is "purely and simply desiring production itself under determinate conditions." When they insist that a social field may be invested by desire directly, they oppose Freud's concept of sublimation, which posits an inherent dualism between desiring machines and social production: "The truth is that sexuality is everywhere: the way a bureaucrat fondles his records, a judge administers justice, a businessman causes money to circulate; the way the bourgeoisie fucks the proletariat; and so on." This dualism, they argue, limited and trapped the revolutionary potential of the theories of Laing and Reich. Deleuze and Guattari develop a critique of Freud and Lacan's psychoanalysis, anti psychiatry, and Freudo Marxism (with its insistence on a necessary mediation between the two realms of desire and the social). Deleuze and Guattari's concept of sexuality is not limited to the interaction of male and female gender roles, but instead posits a multiplicity of flows that a "hundred thousand" desiring machines create within their connected universe; Deleuze and Guattari contrast this "non human, molecular sexuality" to "molar" binary sexuality: "making love is not just becoming as one, or even two, but becoming as a hundred thousand," they write, adding that "we always make love with worlds."

Эдиптік кешенді қайта құру

Фрейдтік Эдип кешенін сынауының "анти" бөлігі сол түпкілікті модельдің қоғамды әке, ана және баладан тұратын отбасылық үшбұрышқа негізделгендей бейнелеуінен басталады. Психоанализдің "отбасылыққа" бағытталғандығын сынға алып, олар Эдиптің отбасы моделі – мүшелерін жаулап алуға, құштарлықтарын басуға және қоғамның ұйымдастырушы принципі ретінде жұмыс істеуі үшін оларға кешендерді қалыптастыруға тиіс ұйым екенін көрсетуді көздейді. "Отбасыны" үлкен "әлеуметтік" аймаққа енген сфера ретінде қарастырып, отбасылық үшбұрышқа логикалық артықшылық берудің орнына, Делёз бен Гуаттари отбасы Бергсонның Ашық тұжырымындағыдай, әлеуметтікке қарай ашылуы керек деп санайды. Сондай-ақ, отбасы (жеке тұлғалардан құралған) мен әлеуметтік арасындағы жалған қарсылықтың түбінде жеке құштарлық пен әлеуметтік өндіріс арасындағы қарым-қатынас жатыр. Бұдан өзге, олар шизофрения – капиталистік жүйемен бірдей болатын шектен тыс психикалық күй екенін, ал капитализм қалыптылықты сақтау үшін неврозды күштеп жүргізіп отыратынын айтады. Дегенмен, олар "шизофренияны" клиникалық нәтижеге дейін детерриториализация ретінде қарастыратын клиникалық емес тұжырымдамаға қарсы тұрады (яғни, олар "психикалық ауруларды" романтизациялауға ниеттенбейді; керісінше, Фуко сияқты, "психиатриялық бұзылыстар" әрқашан басқа нәрсенің салдарынан туындайды екенін көрсетеді).

Органдары жоқ дене

Делез бен Гуаттари "органдары жоқ дене" (көбінесе BwO деп аударылады) тұжырымын Антонен Артаудың "Құдай соттығынан арылу" мәтінінен дамытады. Қалау оны іске асыруға шамасы жететін адамдардың санына қарай сан алуан формаларға ие болуы мүмкін болғандықтан, өзін жүзеге асыру үшін жаңа арналар мен түрлі комбинацияларды іздеуі керек, соның нәтижесінде әрбір жағдайда органдары жоқ дене пайда болады. Қалау субъектінің сезімдерімен де, оның материалдық жағдайымен де шектелмейді. Дегенмен, органдары жоқ денелерді күштеп немесе қалау арқылы жасауға болмайды, олар негізінен Делез бен Гуаттари кататониялық шизофрениямен байланыстыратын нөлдік қарқындылық жағдайының өнімі болып табылады, ол сонымен бірге "өлім үлгісіне" айналады.

Капитализмдегі отбасы - репрессияның құралы

Отбасы – капиталистік өндіріс баланың құштарлықтарын психологиялық тұрғыдан басуды тапсыратын агент. Психологиялық басу, санасыз жұмыс істегендігі жағынан әлеуметтік басудан ерекшеленеді. Делеуз бен Гуаттари пікірінше, ата-аналар осы арқылы өздерінің алаңдаушылықтары мен негізсіз қорқыныштарын баласына жеткізеді және баланың жыныстық құштарлықтарын ұят және кінә сезімімен байланыстырады. Психологиялық басу, оған ықпал ететін әлеуметтік басумен тығыз байланысты. Психологиялық басудың нәтижесінде адамдар әлеуметтік басудың бағынышты қызметшілеріне айналады, өзін-өзі басуға ұмтылып, капитализмнің жұмысшылары ретінде қайғылы өмірді қабылдайды. Капиталистік қоғамға құштарлықтың жарылғыш күшін тежеу үшін күшті құрал қажет, ол оның пайдалану, құлдық және иерархиялық құрылымдарына қауіп төндіруі мүмкін; дәл осы күштерге қарсы тұруға қабілетті құрал – ядролық отбасы. Отбасының іс-әрекеті құштарлықты психологиялық тұрғыдан басу ғана емес, сонымен қатар оны деформациялайды, нәтижесінде невротикалық құштарлық, инцест құштарлығының бұрмалануы және өзін-өзі басуға құштарлық пайда болады.

Қабылдау және ықпал

Философ Мишель Фуко Анти-Эдипті «эротикалық өнер» терминімен берілген мағынада «өнер» ретінде оқыған дұрыс деп жазды. Фуко кітаптың үш «қас жауы» – «революцияның бюрократтары», «ерік-жігердің кедей мамандары» (психоаналитиктер мен семиологтар) және «негізгі жау» – фашизм деп қарастырды. Фуко «фашизм» деген терминді «тарихи фашизмге, Гитлер мен Муссолини фашизміне ғана емес, сонымен қатар бәріміздің бойымыздағы фашизмге, біздің санамыздағы және күнделікті мінез-құлқымыздағы, билікті сүюге, бізді билеп-төстейтін және пайдаланатын нәрсені қалауға итермелейтін фашизмге» қатысты қолданды. Фуко Анти-Эдипті – «этика кітабы, Францияда ұзақ уақыттан бері жазылған алғашқы этика кітабы» деп қосты және бұл оның танымал табысының себебін түсіндірді. Фуко бұл кітапты «Фашистік емес өмірге кіріспе» деп атауға болады деп ұсынды. Фуко «Эдипке қарсы» кітабында айтылған принциптерді іс жүзінде қолдану саяси іс-әрекетті «бірлік пен тоталитарлық параноядан» босатуды және «негативті (заң, шек, кастрация, жетіспеушілік, олқылық) ескі санаттарынан» адалдықты алып тастауды қамтиды деп мәлімдеді. Батыс ойлары биліктің бір түрі ретінде және шындыққа қол жеткізу ретінде ұзақ уақыт бойы қасиетті болып келді. Психиатр Дэвид Купер «Анти-Эдип» романын «ақылсыздықтың революциялық күш ретінде көркем көрінісі» деп сипаттап, авторларын «психоаналитика тілі мен Соссюрдың (және оның ізбасарларының) сөздерін» қолданып, «лингвистиканы өзіне қарсы қою үшін» деп бағалады. Сыншы Фредерик Круз Делез мен Гуатари «Лакан психоанализін капиталистік бұзылыс деп айыптағанда» және «анализшілерді психоз қоғамның ең зұлым діни қызметкерлері деп атағанда», олардың «демонстрациясы жауапсыз деп танылды» және «Париждегі әлденеше Лакан лагерін қиратты» деп жазды. Философ Дуглас Келлнер «Эдипке қарсы» өз дәуірінің баспалық сенсациясы деп сипаттады және Жан-Франсуа Льотардың «Либидиналдық экономика» (1974) шығармасымен бірге «мәңгілік құмарлықтың микросаясаты» кілт мәтіні. Психоаналитик Джоэл Ковель Делез пен Гуатари отбасы мистикасына нақты сын берді, бірақ олар мұны нигилизм рухымен жасады, «Олардың ‘шизокультура’ және машиналарға құмарлық әлеміне шомылу адамды ядролық отбасының қауіпсіз ақымақтығына құмарлық туғызуға жеткілікті» деп түсіндірді. Энтони Эллиот «Анти-Эдип» шығармасын «француз психоанализін қорқытқан және зиялы қауым арасында қызу дау тудырған» және «Францияда басылып шыққан кезде психоанализ мен лаканизмді дер кезінде сынға алған» «мерекесі» деп сипаттады. Алайда, ол көптеген түсіндірмешілердің «шизоанализ» өлімге әкелетін кемшілікке ие екендігіне келісетінін және Анти-Эдипке қарсы бірнеше негізгі қарсылықтар бар екенін қосты. Оның пікірінше, «субъективтілікті пайдалы түрде орталықтандырып, деконструировать ету мүмкін болса да», «ерік табиғи түрде бүлікшіл және бүлікшіл» деп ойлау қате. Ол Делез мен Гуатаридің жеке адамды «көптеген күрделі, қарама-қайшы сәйкестікке қарағанда, әртүрлі органдар, қарқындылық пен ағымдар ретінде» көріп, шизофренияға қатысты жалған эмансипациялық мәлімдемелер жасағанын сенді. Ол сондай-ақ Делез мен Гуатаридің жұмысы қазіргі заманғы мәдениетті түсіндіруде қиындықтар туғызады деп мәлімдеді, өйткені олардың «институционалдылықты қабылдамау», бұл либералды демократия мен фашизм арасындағы айырмашылықты жасырады және Делез мен Гуатариді «шизоидты батырдың романтикалық, идеалданған қиялынан аз» қалдырады. Ол Анти-Эдиптің Лиотардтың либидиналдық экономикасына ұқсас теориялық бағытқа бағынғанын жазды, бірақ ол бір жағынан Делез мен Гуатари мен екінші жағынан Лиотардтың арасында бірнеше маңызды айырмашылықтарды көрді. Гуатаридің кейбір күнделікті жазбалары, Делеуземен хат алмасу және кітаптың дамуы туралы жазбалар «Эдипке қарсы құжаттар» (2004) деп жарияланды. Философ Микель Борх Якобсен мен психолог Сону Шамдасани Anti Oedipus-тің «провокациялары мен керемет риторикалық зорлық-зомбылығы» арқылы сенімдерін шайқалтудың орнына, психоаналитика мамандығы кітапта көтерілген пікірталастар өз пәндерін заңды деп санайды деп жазды. Джошуа Рами Делез пен Гуатаридің «органсыз денесіне» кіру «қауіпке, тіпті ауырсынуға толы болса да, «Анти Эдип» шығармасының мақсаты зорлық-зомбылық пен азапты әсемдеу емес. Керісінше, бұл Динозиандық тәжірибенің өмір сүру деңгейі бар екенін көрсету». Философ Алан Д. Шрифт Кембридж философия сөздігіне (2015) «Эдипке қарсы» «желкен құмарлық философиясының негізгі тұжырымдамасы және психоанализге терең сын» ретінде түсіндірілді.

The philosopher Michel Foucault wrote that Anti Oedipus can best be read as an "art", in the sense that is conveyed by the term "erotic art." Foucault considered the book's three "adversaries" as the "bureaucrats of the revolution", the "poor technicians of desire" (psychoanalysts and semiologists), and "the major enemy", fascism. Foucault used the term "fascism" to refer "not only historical fascism, the fascism of Hitler and Mussolini but also the fascism in us all, in our heads and in our everyday behavior, the fascism that causes us to love power, to desire the very thing that dominates and exploits us." Foucault added that Anti Oedipus is "a book of ethics, the first book of ethics to be written in France in quite a long time", and suggested that this explains its popular success. Foucault proposed that the book could be called Introduction to the Non Fascist Life. Foucault argued that putting the principles espoused in Anti Oedipus into practice involves freeing political action from "unitary and totalizing paranoia" and withdrawing allegiance "from the old categories of the Negative (law, limit, castration, lack, lacuna), which western thought has so long held sacred as a form of power and an access to reality." The psychiatrist David Cooper described Anti Oedipus as "a magnificent vision of madness as a revolutionary force", crediting its authors with using "the psychoanalytic language and the discourse of Saussure (and his successors)" to pit "linguistics against itself in what is already proving to be an historic act of depassment." The critic Frederick Crews wrote that when Deleuze and Guattari "indicted Lacanian psychoanalysis as a capitalist disorder" and "pilloried analysts as the most sinister priest manipulators of a psychotic society", their "demonstration was widely regarded as unanswerable" and "devastated the already shrinking Lacanian camp in Paris." The philosopher Douglas Kellner described Anti Oedipus as its era's publishing sensation, and, along with Jean François Lyotard's Libidinal Economy (1974), a key text in "the micropolitics of desire." The psychoanalyst Joel Kovel wrote that Deleuze and Guattari provided a definitive challenge to the mystique of the family, but that they did so in the spirit of nihilism, commenting, "Immersion in their world of 'schizoculture' and desiring machines is enough to make a person yearn for the secure madness of the nuclear family." Anthony Elliott described Anti Oedipus as a "celebrated" work that "scandalized French psychoanalysis and generated heated dispute among intellectuals" and "offered a timely critique of psychoanalysis and Lacanianism at the time of its publication in France". However, he added that most commentators would now agree that "schizoanalysis" is fatally flawed, and that there are several major objections that can be made against Anti Oedipus. In his view, even if "subjectivity may be usefully decentred and deconstructed", it is wrong to assume that "desire is naturally rebellious and subversive." He believed that Deleuze and Guattari see the individual as "no more than various organs, intensities and flows, rather than a complex, contradictory identity" and make false emancipatory claims for schizophrenia. He also argued that Deleuze and Guattari's work produces difficulties for the interpretation of contemporary culture, because of their "rejection of institutionality as such", which obscures the difference between liberal democracy and fascism and leaves Deleuze and Guattari with "little more than a romantic, idealized fantasy of the 'schizoid hero. He wrote that Anti Oedipus follows a similar theoretical direction to Lyotard's Libidinal Economy, though he sees several significant differences between Deleuze and Guattari on the one hand and Lyotard on the other. Some of Guattari's diary entries, correspondence with Deleuze, and notes on the development of the book were published posthumously as The Anti Oedipus Papers (2004). The philosopher Mikkel Borch Jacobsen and the psychologist Sonu Shamdasani wrote that rather than having their confidence shaken by the "provocations and magnificent rhetorical violence" of Anti Oedipus, the psychoanalytic profession felt that the debates raised by the book legitimated their discipline. Joshua Ramey wrote that while the passage into Deleuze and Guattari's "body without organs" is "fraught with danger and even pain the point of Anti Oedipus is not to make glamorous that violence or that suffering. Rather, the point is to show that there is a viable level of Dinoysian [sic] experience." The philosopher Alan D. Schrift wrote in The Cambridge Dictionary of Philosophy (2015) that Anti Oedipus was "read as a major articulation of the philosophy of desire and a profound critique of psychoanalysis."