Кіріспе

Теориялар жиынтығы

Шизоанализ (немесе экософия, прагматика, микрополитика, ризоматика немесе номадология) (; шизо грек тілінен σχίζειν skhizein – "бөлу" деген мағынада) – философ Жиль Делеуз бен психоаналитик Феликс Гуатари еңбектерінде жасалған теориялар мен техникалар жиынтығы. Бұл теориялар алғаш рет 1972 жылы жарық көрген «Эдипке қарсы» (Anti Oedipus) кітабында жазылған және «Мың плато» (A Thousand Plateaus, 1980) атты келесі жұмыстарында дамытылған.

Органдары жоқ дене

Органдары жоқ дене – Делез бен Гуаттаридің метафизикалық тұжырымы, олар «Мың жазықтықта» оны «шизоанализдің жалғыз практикалық нысаны» деп қарастырды. Олар оны «өнімсіз, құнарсыз, тудырмайтын, тұтынуға келмейтін» еркіндік күйі деп атады. Органдары жоқ денелер санастың ішкі әлемінен пайда болады, қалаулы өндіріс өзінің үшінші, өнімсіз кезеңіне жеткенде; органдары жоқ дене «бірлік ретінде өндіріледі, бірақ өндіріс процесінде өзінің ерекше орнында, оны біріктірмейтін де, толықтырмайтын да бөліктермен қатар» пайда болады. Делез Гуаттаримен жұмыс істеуге дейін «Сенс логикасы» еңбегінде «аузы да, анусы да жоқ, барлық интроекция мен проекциядан бас тартқан және осы құнмен толыққан» дене «шексіз және сыртқысыз толық тереңдікке жабылады» деп жазған.

Мұра

Мануэль ДеЛанда 1992 жылғы "Circuitries" эссесінде Ланд шизоанализді болашақты болжайтын теория ретінде сипаттап, ол "біз бірінші жаһандық интеграцияланған ақылсыздыққа бет бұрып бара жатқандықтан ғана мүмкін болды: саясаттың мәні қалмады. Капитализм мен шизофрения болашақты тіпті оның пунктуациясына дейін бағдарлайтын кодты бұзып кірді, вирустық революцияның және жұмсақ бірігудің жақындап келе жатқандығымен байланысты". Лэндтің 1990-шы жылдардағы Кибернетикалық мәдениетті зерттеу орталығымен байланысты жұмыстары шизоанализді кибернетика, киберпанк эстетикасы және оккультизммен бірге қайта қарастырып, дамытты, ең бастысы 1995 жылғы "Meltdown: Machinic Synthesis" эссесінде. Делеуз-Гваттаридің шизоанализі болашақтан келеді. Ол 1972 жылы сызықты емес наноинженерлік қашқындармен айналысады; молекулалық немесе неоторптық механизмдерді жиналмаған бөлшектердің молярлық немесе энтропиялық жиынтықтарынан ажыратады; антиөндірістік тұрудан функционалдық байланыстылықты. Философияның деспотизммен туыстығы бар, себебі ол үнемі қаталдықпен бұрыс түсінілген Платондық фашистік жоғарыдан төменге қарайғы шешімдерге бейім. Шизоанализ басқаша жұмыс істейді. Ол идеялардан аулақ болып, диаграммаларға ден қояды: мүшелері жоқ денелерге қол жеткізуге арналған желілік бағдарламалық құрал. BwO, машиналық сингулярлықтар немесе тартымдылық өрістері бөлшектердің толыққанды бірігуі арқылы (олардың ішіне емес) пайда болады; виртуалды/нақты схемада композиттік жекелендірулерді ұйымдастыру.

Бард пен Сёдерквист

Швед философтары және футурологтары Александр Бард пен Ян Содерквист өздерінің "Дене машиналары" (2009) кітабында, Делеуз бен Гуатаридің шизоанализіне сүйене отырып, "Футурика" трилогиясының (2000-2009) үшінші және соңғы бөлімін жасайды. Лаканның бос белгісі дұрыс іске асырылған 12+1 құрылымына қосымша +1 ретінде қайтадан енгізіледі – бұл құрылым Стокгольмнің Корольдік өнер институтымен бірлесіп әзірленген. Ол психиканың бос біріктіргіші және әлеуметтік иерархияның ыдырауы ретінде қарастырылады. Авторлар 12+1 моделінің психологиядағы бөлшектеудің "Канттық, тым Канттық" тәсіліне психоаналитикалық жақсарту екенін айтады. 12+1 моделінің мәдени мысалдары ретінде сағаттың он екі сағатынан бұрынғы және кейінгі бір сағат, Жаңа өсиеттегі он екі апостолға қатысты Мәсіхтің тірі және болмауы, сондай-ақ туз картасының корольден жоғары, бірақ екіліктен төмен болуы келтіріледі. Осы тұрғыда, әлеуметтік тұрғыдан құрылған +1 – бұл субъектінің жеке басын анықтаушы құжаттағы аты ғана, капиталистік субъективтілікті көп полюсті (он екі – кездейсоқ сан) ретінде түсіну, бұл Пуччинидің "Богемасы" және Джонатан Ларсонның "Ренті" сияқты музыкалық театрлық туындыларда зерттелген қалалық интерсубъективтілікке ұқсас.

Қара экстремистік эстетика

Джон Гиллеспи Амири Барака мен Франц Фанон жазушыларын расизмді қатаң сынап қарастыру тұрғысынан шизоаналитикалық деп қарастырады (мысалы, Дададағы қара Дада Нигилизмі).