Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грузия саясаткері (1864–1926)
Georgian politician (1864–1926)
Нико́ла́й (Карло́) Семёнович Чхеи́дзе, көбінесе Карло Чхеи́дзе деп танылатын (21 наурыз 1864 [е.с. 9 наурыз 1864] – 13 маусым 1926), грузин саясаткері болған. 1890 жылдары Грузияда әлеуметтік-демократиялық қозғалысты дамытқан. Ол Ресей революциясында (1917 жылдың ақпанынан қазанға дейін) маңызды рөл атқарды, Петроград Кеңесінің Атқару комитетінің меньшевик президенті болды (1917 жылдың қыркүйегіне дейін). Кейін Транскавказдық Сеймнің президенті (1918 жылдың ақпанынан мамырына дейін) және Транскавказдық Демократиялық Федеративтік Республикада қызмет етті (1918 жылдың сәуірінен мамырға дейін). Соңынан Грузия Демократиялық Республикасының парламенттік ассамблеяларының, Ұлттық Кеңестің, Конституциялық жиналыстың және Парламенттің президенті болды (1918 жылдың мамырынан 1921 жылдың наурызына дейін).
Nikoloz Chkheidze (; Никола́й (Карло) Семёнович Чхеи́дзе) commonly known as Karlo Chkheidze (21 March 1864 [O. S. 9 1864] – 13 June 1926), was a Georgian politician. In the 1890s, he promoted the Social Democratic movement in Georgia. He became a key figure in the Russian Revolution (February 1917 to October 1917) as the Menshevik president of the Executive Committee of the Soviet of Petrograd (until September 1917). Later he served as president of the Transcaucasian Sejm (February 1918 to May 1918), and he held office in the Transcaucasian Democratic Federative Republic (April–May 1918). Later he became president of parliamentary assemblies of the Democratic Republic of Georgia, National Council, Constituent Assembly and Parliament (May 1918 to March 1921).
Жас шағы мен отбасы
Чхеидзе Кутаиси губернаторлығының Пути қаласында (қазіргі Грузияның Имерети облысының Зестафони муниципалитеті) ақсүйек отбасында дүниеге келген. Александра Тагановамен (1943 жылы қайтыс болған) некесінен төрт баласы болды, оның ішіндегі бір қызы оны жер аударылуда бірге ертіп жүрді.
Chkheidze was born to an aristocratic family in Puti, Kutais Governorate (in the present day Zestafoni Municipality of the Imereti province of Georgia). From his marriage with Alexandra Taganova (X 1943), he will have four children including a daughter who will accompany him in exile.
Саяси мансап
1892 жылы Чхеидзе, Егнате Ниношвили, Силибистро Джибладзе, Ное Жордания және оның інісі Каленике Чхеидзе бірге «Месаме Даси» (үшінші топ) атты алғашқы грузин социал-демократиялық ұйымының негізін қалады.
In 1892, Chkheidze, together with Egnate Ninoshvili, Silibistro Jibladze, Noe Zhordania and Kalenike Chkheidze (his brother), became a founder of the first Georgian Social Democratic group, Mesame Dasi (the third team).
Ресей
1907 жылдан 1917 жылға дейін Чхеидзе Ресей Мемлекеттік Думасында Тифлис Губерниясының өкілі болды және Ресей Социал-демократиялық партиясы ішіндегі меньшевиктер фракциясының сөйлеушісі ретінде танымал болды. Ол Ресейдегі Ұлы Шығыс еркін масондық ложасының, Ресей халықтарының Ұлы Шығысының белсенді мүшесі болды. 1917 жылы, Ресей революциясы жылы, Чхеидзе Петроград Кеңесінің төрағасы болды. Ол большевизмнің күшеюін тоқтатуға күш жеткізбеді және Ресейдің Уақытша үкіметіндегі қызметтен бас тартты. Дегенмен, ол оның саясатын қолдады және революциялық оборончествоны (қорғанысты) жақтады. Ол сондай-ақ Германия империясына қарсы соғысты жалғастыруға дауыс берді.
From 1907 to 1917, Chkheidze was a member of Tiflis Gubernyia in the Russian State Duma and gained popularity as a spokesman for the Menshevik faction within the Russian Social Democratic Party. He was an active member of the irregular freemasonic lodge, the Grand Orient of Russia’s Peoples. In 1917, the year of the Russian Revolution, Chkheidze became Chairman of the Petrograd Soviet. He failed to prevent the rise of Bolshevism and refused a post in the Russian Provisional Government. However, he did support its policies and advocated revolutionary oboronchestvo (defencism). He also voted to continue the war against the German Empire.
Кавказ арты
1917 жылдың қазан айында большевиктер Ресейде билікті тартып алды. Ол кезде Чхеидзе Грузияда еді. Ол Грузияда қалып, 1918 жылдың 23 ақпанында Тифлис қаласында Транскавказ федерациясының жетекшісі болды. Бірнеше ай өткен соң федерация таратылды.
In October 1917, the Bolsheviks seized power in Russia. At the time, Chkheidze was in Georgia. He remained in Georgia and on 23 February 1918, became leader of the Transcaucasian Federation in Tiflis. Some months later the federation was dissolved.
Грузия Демократиялық Республикасы
1918 жылы 26 мамырда Грузияның тәуелсіздік актісі қабылданды, Чхеидзе Грузия Ұлттық кеңесінің төрағасы болып сайланды: бұл Грузияның уақытша жиналысы үкімет тағайындау, сайлауды дайындау және конституциялық комиссия құру туралы шешім қабылдады. 1919 жылы ақпанда ол Грузияның Құрылтай жиналысының мүшесі болып сайланды және 12 наурызда осы жиналыстың президенті болып сайланды, бірақ Парижде болғандықтан оның алғашқы отырысына қатыса алмады. Версаль конференциясына Грузия делегациясын басқарып, ол Антантаның Грузия Демократиялық Республикасына қолдау көрсетуіне ұмтылды. Ол сондай-ақ Жорж Клемансо мен Дэвид Ллойд Джорджқа Грузияның сыртқы істері мен қорғанысы үшін француз немесе британ протекторатын ұсынды, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. 14 жылдық парламенттік тәжірибесі бар Чхеидзе Ражден Арсенидзе және көпшілік пен оппозициядан тағы 14 депутаттың қатысуымен Конституцияны жазу процесін бақылады.
On 26 May 1918, the Act of Independence of Georgia was adopted, Chkheidze was elected chairman of the National Council of Georgia: this Georgian Provisional Assembly decided to appoint a government, to prepare elections and to create a constitutional commission. In February 1919 he was elected a member of the Constituent Assembly of Georgia and on March 12 president of this assembly, but could not participate in its first session because he was located in Paris. Chairing the Georgian delegation to the Versailles Conference, he tried to gain the Entente's support for the Democratic Republic of Georgia. He also proposed to Georges Clemenceau and to David Lloyd George a French or British protectorate for Georgian foreign affairs and defense, but was unsuccessful. Chkheidze, who had 14 years of parliamentary life experience, oversaw the writing of the Constitution by Razhden Arsenidze and 14 other MPs of the majority and the opposition.
Франция
1921 жылы наурызда Қызыл Армия Грузияға басып кірген кезде, Чхеидзе отбасымен бірге Константинополь арқылы Францияға қашып кетті. 1923 және 1924 жылдары, эмиграциядағы Грузия Социал-демократиялық Еңбек партиясының құрамында Чхеидзе Грузиядағы ұлттық көтеріліске қарсы шықты. Чхеидзе, Иракли Церетели, Датико Шарашидзе және Кале Кавтарадзе «Оппозиция» деп аталатын топ құрды. Олардың пікірінше, Қызыл Армия мен Чека тым күшті, ал қарусыз грузин халқы тым әлсіз болды. 1924 жылғы тамыз көтерілісінен кейін 10 000 грузин атылып тасталды, ал 50 000-ден 100 000-ға дейін грузиндер Сібірге немесе Орталық Азияға жер аударылды.
In March 1921, when the Red Army invaded Georgia, Chkheidze fled with his family to France via Constantinople. In 1923 and 1924, as part of the Social Democratic Labour Party of Georgia in exile, Chkheidze opposed a national uprising in Georgia. Chkheidze, Irakly Tsereteli, Datiko Sharashidze, and Kale Kavtaradze formed a group called Oppozitsia. In their mind, the Red Army and Cheka were too strong, and the unarmed Georgian people too weak. After the August Uprising of 1924, 10,000 Georgians were executed, and between 50,000 and 100,000 Georgians were deported to Siberia or to Central Asia.
Өлім
1926 жылғы 13 маусымда Чхеидзе Франциядағы Леввилль-сюр-Орж қаласындағы өкіметтік резиденциясында өз-өзіне қол жұмсады. Ол Париждегі Пэр-Лашез бейістігінде жерленді.
On 13 June 1926, Chkheidze died by suicide, in his official residence in Leuville sur Orge, France. He was buried in Paris, in the Père Lachaise Cemetery.