Кіріспе

Эфиопияда туған Бахрейн орта қашықтыққа жүгіруші Мәрьям Юсуф Джамал (مريم يوسف جمال; ) (туған Zenebech Tola) (16 қыркүйек 1984 жылы туған) – эфиопиялық, Бахрейн атынан өнер табатын орта қашықтыққа жүгіруші. Ол 2012 жылы Лондонда өткен Олимпиада ойындарында әйелдердің 1500 метрлік жарысында Олимпиада медалін – алтынды (бастапқыда қола болған, бірақ екі допингтік құқық бұзушылықтан кейін жаңартылды) жеңіп алған Бахрейннің алғашқы спортшысы. Бұл, сондай-ақ, Персика шығанағы мемлекетінің атынан Олимпиадада жеңіс тұңғыш алған әйелдің медалі болды. Эфиопияда туған ол 2005 жылы толық маусымын бастады. Ол ұлттық рекордты жаңартты және Ослода өткен жарыста 8:28.87 уақытпен жылдың ең жылдам 3000 метрін жүгірді. Джамал – 2007 және 2009 жылғы жеңіл атлетикадан әлем чемпионаттарында 1500 метрлік жүгіруде екі мәрте әлем чемпионы атанды. 2008 жылы Бейжіңде өткен Олимпиада ойындарында Бахрейн намысын қорғап, 1500 метрлік финалда бесінші орынды иеленді. Джамал аймақтық жарыстарда да көп жетістіктерге қол жеткізді: 2006 жылғы Азия ойындарында екі алтын медаль жеңіп алды, сондай-ақ 2007 және 2009 жылдары Азия кросс-кантри чемпионатында жеңімпаз атанды.

Ерте өмір және көшіру

Жамал Эфиопияның Оромия аймағындағы Арси аймағында дүниеге келді. Бұл аймақ Хайле Гебрселласи, Кенениса Бекеле және Тирунеш Дибаба сияқты қашықтыққа жүгірушілерге танымал. Ол христиан отбасында өскен, бірақ ислам дініне кіргені белгісіз. Ол Оромо халқынан шыққан. Кейін Жамал күйеуі Тарик Якубпен бірге, ішінара саяси және экономикалық қиындықтарға байланысты Эфиопиядан кетіп қалды. Ол 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына қатысуға жолдама алған, бірақ Эфиопияның жеңіл атлетика федерациясы елдегі бәсекелестік пен саяси жағдайға байланысты оған өз елінен өнер көрсетуге рұқсат бермеген деген мәлімдеме бар. 2004 жылы ол күйеуімен бірге Швейцарияның Лозанна қаласына саяси пана іздеп келді. Ол бірнеше елдің азаматтығына өтініш берген, содан кейін Бахрейн сол жылы оған азаматтық берді. Бірінші кезекте ол АҚШ, Канада және Франция азаматтығына өтініш білдірді. Бахрейн спорт саласында жақсы беделге ие болуға тырысып, оған арабша есімге өзгеруі және 2006 жылы Катардың Доха қаласында өткен Азия ойындарына қатысу шартымен азаматтық берді. Лозаннада тұратын Жамал көбінесе Санкт-Морицте биік тауларда жаттығулар жасап жаттырады. Оның жаттықтырушысы – күйеуі Тарик Якуб (Бахрейн азаматтығын алғанға дейін Мнашу Тае есімді болған).

Мансап

Ол 2005 жылғы жеңіл атлетикадан әлем чемпионатына қатысты, бірақ финалда кедергі келтірілді, нәтижесінде күміс жүлдегер Юлия Чиженко дисквалификацияланды. Ол жеңімпаз Татьяна Томашованы жеңіп, 2005 жылғы IAAF әлем чемпионатының финалында алтын медальді жеңіп алды. 2006 жылғы IAAF жабық әлем чемпионатында қола медальді жеңіп алғаннан кейін, Жамал келесі жылы бірнеше ірі жарыстарда Томашованы тағы екі рет жеңіп, 2006 жылғы IAAF World Cup-те 1500 м-де Азия үшін жеңіс алып келді және 2006 жылғы IAAF World Athletics Final-де жеңіске жетті. Ол 2006 жылғы Азия ойындарында 800/1500 м екі жарысқа қатысып, жылды аяқтады. 2007 жылдың басында ол өзінің шеберлігін кросс-контриге бұрды: ол Cinque Mulini-де бірінші орынды иеленді және Азия кросс-контри чемпионатында жеке және командалық алтын медальдарды жеңіп алды. 2007 жылы Осакадағы жеңіл атлетикадан әлем чемпионатында Жамал соңғы 200 метрде Елена Соболеваны озу арқылы әйелдердің 1500 метр қашықтығында жеңіске жетті, бұл Бахрейн үшін жалғыз алтын медаль болды. Ол 2007 жылғы IAAF World Athletics Final-де үшінші рет қатарынан әлем финалында жеңіске жетті, Соболева (кейін допинг-тесттен қашу үшін зәр сынамаларын ауыстырғаны үшін дисквалификацияланды) алды. Келесі маусымның басында ол 2008 жылғы IAAF жабық әлем чемпионатында қатысып, Гелет Буркаға қарсы 1500 м жабық жарысқа қатысты. Собелева жеңіс үшін әлемдік рекорд орнатты, бірақ кейіннен титулдан айырылды. Бурка алтын медальға ие болды, ал Жамал күміс медальді жеңіп алды, ол Азия рекордтық уақытында 3:59.79 уақытында жеңіске жетті. Ол өзінің әлем чемпионатындағы табысын Олимпиадалық медальмен жалғастыра алмады, өйткені ол 2008 жылғы Пекин Олимпиадасында 1500 метрде бесінші орынға ие болды. 2008 жылғы IAAF әлем чемпионатының финалында тағы бір жеңіске жетті. Жамал Азия кросс-контри чемпионатында екі рет жеңіп алған алғашқы әйел спортшы болды, ол екінші алтын медальді жеңіп алып, Бахрейн үшін алғаш рет жарысқа қатысты. Ол 2009 жылы IAAF Cross Country World Championships жарысында жалпы есепте тоғызыншы орынды иеленді. Олимпиададағы жеңілісін өтеу үшін, ол 2009 жылғы жеңіл атлетикадан әлем чемпионатында жеңіске жетіп, әлем чемпионы атағын қорғады, финиш сызығында Лиза Добрискиден аздап озу арқылы. 2009 жылғы IAAF әлем чемпионатының финалында төртінші орын алу сәтті маусымды аяқтады. 2010 жылы Жамал алғашқы Diamond League турниріне қатысып, Herculis кездесуінде Sentayehu Ejigu-дің артында екінші орынға ие болды. Сол маусымның соңында ол 2010 жылғы Азия ойындарында 1500 м қашықтығында өзінің титулын сақтап қалды. Ол кейіннен 2011 жылы Eurocross-та жеңіске жетті, бұл өткен жылы отандасы Мими Белеттің жеңісінен кейін болды.

2012: Олимпиада ойындары

2012 жылы Лондонда өткен жазғы Олимпиада ойындарында Жамал 1500 метрлік жүгіруде 4:10:74 нәтижемен үшінші орын алды, ол Түркиялық Асли Какир Альптекин мен Гамзе Булуттан кейін қалды. Кейін Альптекин биологиялық паспортының ережелерін бұзғаны үшін сегіз жылға жарыстан шеттетілді, бұл допингке қатысты құқық бұзушылық еді, және ол алтын медальдан айырылды. Гамзе Булут та биологиялық паспортындағы бұзушылықтар үшін кейіннен дисквалификацияланды және 2017 жылдың 29 наурызында күміс медалінен айырылды. Бірінші тоғыз жүгірушінің ішіндегі төртеуі де өнімділікті арттыратын препараттарды қолданғандарымен байланысты.

2017: Олимпиадалық алтын медальға көтерілді

2017 жылдың қарашасында Марьям Юсуф Джамал алтын медальға ие болды, бірақ ХОК бастапқыда 4-ші және 5-ші орындарды алған спортшылардың допингке қатысты бұзушылықтары мен көптеген финалистердің ісіне байланысты күміс және қола медальдардың тағдырын әлі шешкен жоқ. Соңында күміс және қола медальдар даулы түрде бұрын допинг қолданған, бірақ Лондон Олимпиадасында допинг қолданбағаны анықталған спортшыларға берілді.

Дау

2005 жылы 14 шілдеде Ослода 3000 м жарысын жеңіп алғаннан кейін оның суреті халықаралық спорт баспасөзінде кеңінен жарияланды. Оның қысқа шорты мен жеңсіз, қарынды ашық көрсететін көйлегі Бахрейнде, депутат Хамад Аль Муханнади бастаған шағын наразылық тудырды. 2004 жылы Бахрейннің чемпионы Рукая Аль Гасра Афина Олимпиадасында толық жабынып қатысты. Бахрейн жеңіл атлетика федерациясының вице-президенті Мохаммед Джамал федерацияның Жамалға қарын мен тізеге дейін жабатын жаңа спорттық киім беруді жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Алайда, Мохаммед Джамалдың сөздерінен бұл жоспар іске аспауы мүмкін екені көрінеді.

Жеке рекордтар

Қашықтық Белгісі Орналасу Күні
800 м 1:59.69 Женева 11 маусым, 2005
1500 м 3:56.79 Риети 14 маусым, 2005
3000 м 8:28.87 Осло 29 шілде, 2005
5000 м 14:51.68 Хенгело 29 мамыр, 2005
Төрттен бір марафон 34:19 Лозанна 24 қазан, 2004
Жартылай марафон 1:11:43 Устер 18 қыркүйек, 2004