Кіріспе

Б.з.д. III ғасыр грек ақыны және философы Серкидас (Κερκιδᾶς Kerkidas; шамамен б.з.д. III ғасыр) – ақын, циник философ және өзінің туған қаласы Мегалополис үшін заң шығарушы болған. 1906 жылы Оксиринхта оның циник өлеңдерінен жеті фрагментті қамтитын папирус рулосы табылды.

Өмір

Серкидас Диогеннің жанкүйері болған, оның өлімін мелиамбикалық өлеңдерде бейнелеген. Ол туралы Афиней (Венера Калипигосқа табыну туралы дереккөз ретінде оны сілтейді) және Стобей еске алады. Өлімінде «Илиаданың» бірінші және екінші кітаптарын өзімен бірге жерлеуді өсиет еткен. Элиан Серкиданың өлімінде философтардың Пифагоры, тарихшылардың Гекатаей, музыканттардың Олимп, ақындардың Гомермен бірге болуды тілегенін айтады, бұл оның осы төрт салаға құрметпен қарағанын көрсетеді. Б.з.д. 222 жылы Селасия шайқасында қалалық жаяу әскер бөліміне басшылық еткен. Ол Аркадиялық Серкиданың ұрпағы болуы мүмкін, оны Демосфен өзінің қорқақтығы мен жемқорлығымен мемлекеттерін Македониялық Филипп II-ге бағындырған гректердің қатарында атаған. «Софистер, сократтар және циниктер» еңбегінде Д. Ранкин Серкидастың қала саясатына белсенді қатысқанын және жаңа конституция жасау міндетімен номофет немесе заң шығару комиссары болып тағайындалғанын жазады. Алайда, поэзиясында ол байларды қатал сынап, оларға әділдік пен кек алу (Немезис) талап еткен, сондай-ақ Фортунаны шақырып, неге ол «ысырапшыл Ксенонды кедейлікке түсірмей, бізге қазір бекер кетіп бара жатқан ақшаны бермейді?» деп сұраған. Ол байларды «жалақ, алдамшы, пайдакүнемдер» деп атап, олардың «ластық байлығын» қолданып, «құрттар» және «құрып-жойып саудагерлер» деп сипаттаған. Әділдікке шақырып, неге ол және Олимптегі барлық құдайлар соқыр екенін сұрайды. Бірақ ең маңыздысы – оның Немезисті шақыруы, «жер бетіндегі кек алу рухы», байлардың ысырапшылығына қарсы күресу және байлық жүйесіне шабуыл жасау, әділетсіздік пен теңсіздіктің нақты актілерінен гөрі – циниктердің терең тақырыбы.