Кіріспе

1669 жылғы Каролина провинциясының негізгі заңдары (Британ Солтүстік Америка колониясы)

Каролинаның Негізгі Конституциялары 1669 жылдың 1 наурызында Каролина провинциясының сегіз иесі тарапынан қабылдалды, оған қазіргі Вирджиния және Флорида арасындағы жердің көп бөлігі кірді. Ол Каролина жарғысының және Каролина провинциясының иелерінің келісімдері мен шарттарын (1665) алмастырды. 1669 жылдың 1 наурызы – иелер Конституцияны бекітіп, оны Колонияға жіберген күн болды, бірақ кейін 1682 және 1698 жылдары тағы екі нұсқа енгізілді. Сонымен қатар, 1690 жылы иелер Конституцияларды күштен шығарды. Конституцияның қолданыстағы нұсқасына қатысты иелердің талаптары болғанымен, отаршылар 1669 жылдың 21 шілдесіндегі нұсқаны ресми мойындады, өйткені сол күні алты ие Конституцияны "өзгеріссіз үкімет формасы және қағидасы" ретінде бекіткен. Бұл нұсқаның ең ерте қолжазбасы Оңтүстік Каролина штатының Колумбия архивінде сақталған деп саналады. Конституциялар "реакциялық" сипатта болды және "феодалдық әлеуметтік құрылымды ынталандыруға бағытталған, ерекше құқықтық жүйемен тәжірибе жасады", оның ішінде қылмыстық істер бойынша бір ауыздан келісім таба алмаған қазылар алқасының шешімдерін пайдалану да бар. Кейбір ғалымдар отаршылардың, қоныс салушылардың және британдық тәждің бастапқыда Конституциялардан қашықтап, сырт қалғанын айтады. Дегенмен, бұл шындықтан алыс: ол корольдің колонияға берген бұрынғы жарғысына сүйенген және маңызды құқықтық жағдайларды бейнелеген заңдық құжат болды. Негізгі Конституциялардың ережелері толыққанды қолданылмаған және ратификацияланбаған болса да, олар Каролиналардағы билікті қалыптастыруға, әсіресе жерді бөлуге көмектесті. Отаршылардың құжатқа қатысты басты алаңы – иелерді иерархиялық құрылған қоғамдағы жоғарғы сатыда тұрған дворяндар ретінде көрсету болды. Екіншіден, Конституцияларда қоныс салушылар үшін іс жүзінде жүзеге асыру қиын болған ережелер болды. Сондықтан иелер ережелерді бес рет өзгертуге мәжбүр болды. Олар Джеймс II-ге қарсы революциядан кейін, яғни «Даңқты революциядан» кейін ішінара жойылды, бұл да осындай принциптерге қарсы ішінара реакцияны көрсетті. Алайда, «Негізгі Конституциялардың» авторлары болған сегіз ие және король үшін бұл басқарудың дұрыс тәртібін көрсететін болды, немесе олардың сөзімен айтқанда, олар «өмір сүріп жатқан монархияға және осы провинцияның құрамына кіретін монархияға ең қолайлы үкімет құру үшін» иелермен үкімет құрып жатқан еді; және біз көптеген демократия құрудан сақтануға тырысамыз».

Авторлығы

Джон Локктың Каролина провинциясының меншік иелерінің бірі, Энтони Эшли Куперге қызмет еткен кезінде Негізгі Конституциялар жасалғандықтан, Локк Конституцияларды жасауға маңызды рөл атқарды деген кең тараған пікір бар. Тарихшы Дэвид Армитаж бен саясаттанушы Вики Хсуэ пікірінше, Конституцияның авторлары Локк пен оның қолдаушысы Купер, сондай-ақ Шафтсберидің 1-ші графы болған. Дегенмен, бұл құжат Карл II колонияны табыс еткен сегіз меншік иесі үшін жазылған, қол қойылған және мөрленген заңдық құжат еді; осы себепті тарихшы Холли Брюэр Локк жалақы алатын хатшы ғана болған және Негізгі Конституцияны заңгер өсиетнама жазғандай жазды деп санайды.

Негізгі ерекшеліктері

Локктың кейінгі жазбалары танымал болғаннан кейін (1689 жылғы Даңқты революциядан кейін), оның рөлі Конституцияларға, әсіресе классикалық либерализм аясындағы құндылығына назар аударды. Армитаж Конституциялардың Локк есімімен байланыстырылған алғашқы басылымдық жұмыс болғанын, және олар 1689 және 1690 жылдары жарияланған «Адам санасы туралы тәжірибе» және «Үкімет туралы екі трактаттан» бұрын жарияланғанын айтады. STC каталогында қазіргі қолжазбаларға сәйкес келетін (1670 және 1682 жылдары) Негізгі Конституциялардың басылымдары болуы мүмкін деп болжанады. Бірақ, расталатын алғашқы басылым 1698 жылға дейін күткен, бұл Локктың жақсы танымал жазбаларынан шамамен он жылға соңғырақ. Конституциялардағы діни төзімділіктің деңгейі Вольтерді таң қалдырды, ол: «Көзіңді екінші жарты шарға бұр, Каролинаны көр, оның заң шығарушысы дана Локк еді» деп кеңес берді. Конституция діни себептермен пана іздеген топтарға белгілі бір кепілдіктер берді. Осы мақсатта, құжаттың 97-бабында былай делінген: «Христиан дініне мүлдем жаттар, олардың сенімдері, білімсіздігі немесе жаңылысы бізге оларды қууға немесе оларға зиян келтіруге құқық бермейді; және басқа жерлерден келіп, жерленуге тырысатындар, сөзсіз, дін мәселелерінде әртүрлі пікірде болады, олардың бостандығына рұхсат етілуін күтеді, сондай-ақ яһудилер, мүшріктер және христиан дінінің тазалығынан бас тартқандар одан қорқып, алыс қалуға мәжбүр болмауы керек. Сондықтан, кез келген дінде келісетін жеті немесе одан көп адам шіркеу немесе дін құрады, оған басқалардан ажырату үшін бір атау береді». Осыған сәйкес, Конституция дінге қарсы шығушыларға және яһудилер сияқты сырттан келгендерге ғибадат ету және шіркеу құру құқығын берді. Олар сондай-ақ пұтқа табынушы үндістерге және мүшріктерге діни төзімділік көрсетуге уәде берді. Конституцияларда Джон Локктың әлдеқайда әйгілі «Үкімет туралы екі трактатындағы» теңдік, демократиялық және либералдық стандарттарға қарағанда либералдық және аристократиялық элементтер аз болды. Негізгі Конституциялар Солтүстік Америкада аристократия мен құлдықты қолдады. Конституцияның 110-бабында «Каролинаның әрбір ерікті адамы өзінің қара нәсілді құлдарына, олардың сенімдері мен дініне қарамастан, толық билікке ие болады» делінген. Осы ережеге сәйкес, құл иелері құлдарының өмірі мен өлімі туралы шешім қабылдауға толық құқылы болды. Сонымен қатар, Негізгі Конституцияларда христиан болу қожайынның құлдарға деген азаматтық билігін өзгерте алмайды деп қарастырылған. (107-бап) Брюер Локктың Негізгі Конституцияларға ерте қатысуының Карл II-нің империядағы құлдық пен иерархияны насихаттау жоспарларымен ынтымақтастығының дәлелі екенін, бірақ шындығында Локктың кейінгі жазбалары оның идеяларының Негізгі Конституциялардың және Карл II мен оның Жеке кеңесінің империядағы иерархия мен құлдықты насихаттауға бағытталған басқа да әрекеттерінің әлеуметтік көрінісіне реакция ретінде қалыптасқанын көрсетеді. Құлдықтан басқа, мұрагерлік дворяндықтың құрылуы және дворяндық атақтарды мойындауы даулы мәселелерді тудырды. Корольдің Каролинадағы сегіз иеленушіге берген бастапқы жарлығы иеленушілерге Англияда қолданылып жүрген граф немесе барон сияқты атақтарды беруге тыйым салғандықтан, олар екі жаңа атақ – кассик және лендграфты жасады, олар әкеден ұлға мұрагерлік болып берілетін. Бұл дворяндарға тек Бас судьяның сотында сотталу және өздерінің теңдестерінен құралған қазылар алдында кінәлі деп танылу сияқты артықшылықтар берілді. (27-бап) Конституция құлдықтан басқа, мұрагерлік крепостной жүйесін енгізді, оның мүшелері лейтмендер деп аталды. Құлдар сияқты, лейтмендер мен лейтмендер оларға қызмет ететін дворяндардың билігі мен юрисдикциясына бағынышты болды. (22-бап) Конституция бойынша, иеленушілер мен дворяндар колонияның кең жерлерінің бестен екісіне ие болды. Сол сияқты, еріктілер қалған жерді иеленуге құқылы болды, ал олардың арасынан елу акрдан астам жері барлар дауыс беруге құқылы болды, ал бес жүз акрдан астам жері барлар Парламент мүшесі болуға құқылы болды. (72-бап) Жерге меншік құқығы талаптары Англиямен салыстырғанда еріктілерге қолайлы деп саналады. Сайлаулар жасырын дауыс беру арқылы өткізілетін болды, бұл Англияда әлі де кең таралған тәжірибе емес еді. Заңдар жүз жылдан кейін автоматты түрде күшін жояды, осылайша ескірген ережелердің кітаптарда қалуының алдын алады.