Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рикардо Рейстің қайтыс болған жылы (португалша: O Ano da Morte de Ricardo Reis) – португал жазушысы Жозе Сарамагоның 1984 жылы жазған романы. Ол 1998 жылы әдебиет саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты атанды. Кітапта атау кейіпкері Рикардо Рейстің өмірінің соңғы жылы суреттеледі. Романда Рикардо Рейс Пессоаның қайтысы туралы естіп Бразилиядан Лиссабонға оралады. Ол медициналық тәжірибасын жаңартудың орнына, қонақүйге орналасып, күндерін газет оқып және Лиссабон көшелерінде серуендеп өткізеді. Роман 1991 жылы Джованни Понтиеро тарапынан ағылшын тіліне аударылып, «Тәуелсіз шетелдік көркем әдебиет» сыйлығына ие болды.
The Year of the Death of Ricardo Reis (in Portuguese: O Ano da Morte de Ricardo Reis) is a 1984 novel by the Portuguese novelist José Saramago, who was awarded the 1998 Nobel Prize in Literature. The book chronicles the final year in the life of the title character, Ricardo Reis, one of the many heteronyms used by the Portuguese writer Fernando Pessoa. In the novel, Ricardo Reis returns to Lisbon from Brazil, upon catching wind of Pessoa's death. While there, he chooses not to resume practicing medicine, but rather takes up residence in a hotel, where he wastes his days reading newspapers and wandering the streets of Lisbon. The novel was translated into English by Giovanni Pontiero in 1991 and won the Independent Foreign Fiction Prize.
Тақырыптар
Роман әдебиеттің бірнеше күшті тақырыбын қамтиды, көбінесе тікелей айтылмаса да. Мысалы, Рикардо Рейс Испания азамат соғысына әкелген оқиғалар туралы оқиды және Лиссабонға пана іздеп келген испан иммигранттарының көптігін көреді, бірақ ол соғыстың мәнін толық түсінбейді және күшті сезімдер білдірмейді. Рейс сәлсіз махаббатқа да қатысады, бірақ тіпті ең жақын қарым-қатынастарында да ол қоғамнан ерікті түрде және үнемі шеттетіледі. Рейстің ішкі әлемін ең жақсы көрсететін нәрсе – Фернандо Пессоа рухымен болған әңгімелері, олардың барысында Рейс өмір мен өлімнің мәнісін және олардың арасындағы айырмашылықты ұғуын жоғалтады. Романның соңғы көрінісінде Рейс тынышқан күйде жакетін киіп, Пессоаның соңынан қабірстанға қадам басады, ол осылай "өледі". Ақырында, роман – мәдени контекстке қарсы тұруға және қоғамда өз орнын табудан бас тартуға тырысқан бір адамның тарихы. Бұл кітап белгілі бір жағынан метаәдебиеттің тәжірибесі болып табылады. Фернандо Пессоа Рикардо Рейс кейіпкерін оның жарық көргеніне шамамен елу жыл бұрын жасап, оған өмірбаян жазып, сол атпен көптеген өлеңдер жазған. Сарамаго екі кейіпкерді қатар қоюы арқылы фантазия мен шындық арасындағы шекараны әдейі бұрмалайды, бұл Сарамагоның туындыларында жиі кездесетін тақырып және баяндау тәсілдерінің дәстүрлі шектеулерін қабылдамау. Рейс уақытының көп бөлігін Хорхе Луис Борхес есімді жазушының айтуынша, "Лабиринт құдайы" деген романды оқып өткізеді, бұл роман Борхестің "Герберт Куэйннің еңбегін зерттеу" атты әңгімесіндегі басты кейіпкерге тиесілі болып саналады.
The novel addresses several powerful literary themes, though mostly indirectly. For instance, Ricardo Reis reads of the events leading to the Spanish Civil War, and he sees floods of Spanish immigrants arrive in Lisbon seeking refuge, but he never expresses strong feelings or even a cogent understanding of the meaning of the conflict. Reis also carries on a lackluster love affair, but even in what seems to be his most intimate relationships, he is continually and voluntarily alienated from society. The most revealing glimpse of Reis is through a series of conversations with the spirit of Fernando Pessoa, over the course of which Reis loses a clear concept of the nature of life and death and the difference between the two. In the novel's final scene, Reis "dies" by calmly putting on his jacket and following Pessoa into the graveyard. Ultimately, the novel is a story of one man's attempt to resist any sort of cultural contextualization and reject any place in society whatsoever. The book is also, in some sense, an exercise in meta literature. Fernando Pessoa had created the character of Ricardo Reis fifty years or so prior to its release, giving him a biography and writing many poems under that name. That Saramago would place the two characters side by side underscores a deliberate blurring of the boundaries between fantasy and reality, a common theme in Saramago's work, and a rejection of traditional limitations on narrative practices. Reis spends much of his time reading a novel called The God of the Labyrinth, a fictional novel mentioned by the writer Jorge Luis Borges and attributed to the title character of his short story "An Examination of the Work of Herbert Quain".
Стиль
"Рикардо Рейстің қайтыс болған жылы" Сарамагоның ерекше стилінде жазылған, ол дәстүрлі түрде қолданылатын тыныс белгілерін, үтірлер мен нүктелерден басқа, пайдаланбайды және диалогты, ал сөйлеушінің ауысуын тек үлкен әріптермен көрсетеді. Сарамаго ұзын, ағып жатқан сөйлемдер мен бірнеше бетке созылатын абзацтарды қолданады. Сонымен қатар, Сарамаго жиі әңгімеден ауытқиды, кейде тіпті бірінші жақта, әңгімеде кездесетін суреттердің, заттардың немесе жағдайлардың мәні туралы философиялық ойлармен бөліседі. Сарамагоның жазу техникасында көбінесе сиқырлы реализм элементтері кездеседі.
The Year of the Death of Ricardo Reis is written in Saramago's distinctive style, which disregards the traditional use of punctuation, except for commas and periods, and which denotes dialogue and changes in the speaker using only capital letters. Saramago uses long, flowing sentences and paragraphs often several pages in length. Saramago also digresses from the story frequently, occasionally even in the first person, remarking philosophically on the significance of images, objects, or situations encountered in the story. Saramago’s writing technique often has strong magical realist elements.