Карнитин пальмитоилтрансфераза I тапшылығы: Сирек кездесетін метаболизмдік бұзылыс
Carnitine palmitoyltransferase I deficiency
CPT1A дефициті – сирек кездесетін метаболизмдік бұзылыс. Ұзақ тізбекті май қышқылдарын энергияға айналдыруға кедерілтіледі, гипокетоз бен гипогликемияға әкеледі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карнитин пальмитоилтрансфераза I тапшылығы – сирек кездесетін метаболизмдік бұзылу, ол организмге белгілі бір майларды, ұзын тізбекті май қышқылдарын (LCFA) энергияға айналдыруға, әсіресе аштық кезінде кедергі келтіреді. Бұл 11-хромосомадағы CPT1A геніндегі мутациядан туындайды. Карнитин – табиғи зат, көбінесе тамақ арқылы алынады, және жасушалар майларды өңдеу және энергия өндіру үшін оны пайдаланады. Бұл ауруға шалдыққан адамдарда карнитин пальмитоилтрансфераза I ферментінің жұмысы бұзылған, ол ұзын тізбекті май қышқылдарын митохондрияға жеткізіп, ыдыратуға мүмкіндік бермейді.
Carnitine palmitoyltransferase I deficiency is a rare metabolic disorder that prevents the body from converting certain fats called long chain fatty acids(LCFA) into energy, particularly during periods without food. It is caused by a mutation in CPT1A on chromosome 11. Carnitine, a natural substance acquired mostly through the diet, is used by cells to process fats and produce energy. People with this disorder have a faulty enzyme, carnitine palmitoyltransferase I, that prevents these long chain fatty acids from being transported into the mitochondria to be broken down.
Симптомдар мен белгілер
Бұл аурудың белгілері мен көріністері кетон деңгейінің төмендігі (гипокетоз) және қандағы қанттың төмендеуі (гипогликемия) болып табылады. Осы белгілердің жиынтығы гипокетоздық гипогликемия деп аталады. Бұл ауруға шалдыққан адамдарда көбінесе бауырдың үлғаюы (гепатомегалия), бұлшық әлсіздігі және қанда карнитин деңгейінің жоғарылауы байқалады.
Signs and symptoms of this disorder include low levels of ketones (hypoketosis) and low blood sugar (hypoglycemia). Together these signs are called hypoketotic hypoglycemia. People with this disorder typically also have an enlarged liver (hepatomegaly), muscle weakness, and elevated levels of carnitine in the blood.
Генетика
CPT1A геніндегі мутациялар I карнитин пальмитоилтрансферазасы деп аталатын ферменттің кемістік нұсқасын жасау арқылы I карнитин пальмитоилтрансферазасының жетіспеушілігіне себеп болады. Бұл фермент болмағанда, тамақтан алынған және денеде сақталған ұзын тізбекті майлы қышқылдар митохондрияға тасымалданбай, ыдыратылмайды және өңделмейді. Нәтижесінде, ұзын тізбекті майлы қышқылдардың артық мөлшері тіндерде жылдам жиналып, бауыр, жүрек және/немесе миға зиян келтіруі мүмкін. Бұл жағдай аутосомалық рецессивті мұрагерлік үлгісімен сипатталады, яғни кемістік ген екі ата-анадан да мұраға көшуі керек. Аутосомалық рецессивті ауруы бар баланың ата-анасы кемістік геннің бір данасын алып жүреді, бірақ әдетте ауруға шалдықпайды. Бұл жағдаймен байланысты мутациялардың кездесу жиілігі кейбір арктикалық жағалаудағы халықтарда 68%-дан 81%-ға дейін жетеді, бұл жағдайдың бір кезде осы мекендеу орындарында бейімделуге қатысты маңызға ие болғанын көрсетеді. Бұл ауруды 50-ден аз адамда анықталған.
Mutations in the CPT1A gene cause carnitine palmitoyltransferase I deficiency by producing a defective version of an enzyme called carnitine palmitoyltransferase I. Without this enzyme, long chain fatty acids from food and fats stored in the body cannot be transported into mitochondria to be broken down and processed. As a result, excessive levels of long chain fatty acids may more rapidly build up in tissues, damaging the liver, heart and/or brain. This condition has an autosomal recessive inheritance pattern, which means the defective gene must be inherited from both parents. The parents of a child with an autosomal recessive disorder are carriers of one copy of the defective gene, but are usually not affected by the disorder. The prevalence of mutations associated with this condition reach 68% to 81% in certain arctic coastal populations, suggesting that the condition had some adaptive value in those habitats at some time. Fewer than 50 people have been identified with this condition.
Диагностика
Диагноз қою үшін генетикалық тесттеу қажет.
Genetic testing is necessary for diagnosis.
Дифференциалдық диагностика
Бұл жағдай кейде май қышқылдары мен кетогенездің бұзылуы, мысалы, орта тізбекті ацил кофермент А дегидрогеназаның жетіспеушілігі (MCAD), басқа да ұзақ тізбекті май қышқылдарының тотығу бұзылуы, мысалы, Карнитин пальмитоилтрансфераза II жетіспеушілігі (CPT II) және Рей синдромы сияқты бұзылулармен шатастырылады.
This condition is sometimes mistaken for fatty acid and ketogenesis disorders such as Medium chain acyl coenzyme A dehydrogenase deficiency (MCAD), other long chain fatty acid oxidation disorders such as Carnitine palmitoyltransferase II deficiency (CPT II) and Reye syndrome.
Емдеу
Бұл жағдайды емдеу қолдаушы. Емдеуі жоқ. Ауру жұқтырған адамдар көмірсулылығы жоғары, майлылығы аз тамақтануға және ораза ұстамауға тиіс.
Treatment for this condition is supportive. There is no cure. Affected people should eat a high carbohydrate, low fat diet and avoid fasting.