Санскылсызданудың метафоралық тәсілі: Жасырындықтың жапырағы

Кіріспе

Көркемдік немесе метафоралық цензура практикасы – цензура практикасы.

Мәдениетте "жидек жапырағы" – ұятты немесе жағымсыз деп саналатын әрекетті немесе нысанды зиянсыз көрінетін нәрсемен жабудың нақты немесе метафоралық тәсілі. Бұл мақсат үшін нағыз жидек жапырағын қолдану батыс сурет және мүсін өнерінде пайда болды, онда суретшілер немесе кейінірек цензуралық комиссиялар туындының жыныс мүшелерін жасыру үшін жапырақтарды қолданды. Жидек ағашын пайдалануға себеп – Құдай сөзіндегі Жаратылыс кітабындағы Адам мен Хауаның жақсылық пен жамандықты білу ағашынан тыйым салынған жеміс жегеннен кейін, өздерінің жалаңаш денелерін жидек жапырақтарымен жабуы. Туындының "жидек жапырағымен өңделген" нұсқасы экспургация немесе Боудлеризация деп аталады.

Тарих

Ежелгі грек өнерінде батырлық жалаңаштық дәстүрі және ерлердің жалаңаштығын, тіпті жыныс мүшелерін де қалыпты деудің кең таралғандығы басым болды. Дегенмен, әйелдердің жыныс мүшелері көпшілыққа көрсетілетін өнер туындыларында көбінесе жабылатын. Бұл дәстүр Рим империясы христиан дініне өткенге дейін ежелгі рим өнерінде сақталды, содан кейін мұндай бейнелеу толығымен жойылды. Орта ғасырларда көбінесе бақытсыздыққа ұшырағандар (әдетте тозаққа түсетіндер) жалаңаш бейнеленді, бірақ олардың суреттері көбінесе өте ашық болды. Адам мен Хауа көбінесе инжір немесе басқа жапырақтармен киінген күйінде бейнеленді, бұл туралы Библияда айтылған. Бұл әсіресе Солтүстік Ренессанс өнеріне тән еді. 1530 жылдан бастап, Еуропаны шарлаған Реформация идеологиясына Католик шіркеуінің күшейген реакциясы және Трент соборының шақырылуы шіркеулер мен қоғамдық орындардағы көптеген өнер туындыларында жалаңаштықты азайтуға бағытталған өзгерістерге әкелді. Көбінесе, Микеланджелоның «Соңғы үкім» туындысында болғандай, жақын жердегі бұталардан жасалған мата немесе қосымша бұталар қолданылды. Бұл жағдай «инжір жапырағы кампаниясы» деп аталды. Виктория патшайымының тұсында еркектердің жалаңаш бейнеленуі қырқыс пікірталас тудырды және патшайымның өзі оны қорқынышты деп есептеді. Мұражай патшайым немесе басқа да жоғары лауазымды әйелдер келген жағдайда қолдануға дайын болу үшін осы инжір жапырағын тапсырыспен жасатып алды: инжір жапырағы ілгектердің көмегімен мүсінге ілінетін. Тарихшы Дэниел Бурстин былай деді:
Виктория Англиясындағы орта таптың өркендеуі, әрине, инжір жапырағының дәуірі болды. Чарльз Кингсли сипаттаған «әдепті ұяттың инжір жапырақтары» мүсіндерге ғана емес, әдебиетке де қолданылды. Ян ван Эйк бұрыннан инжір жапырақтарымен жабдықталған Гент алтарының Адам мен Хауа панельдері 19 ғасырғы панельдермен ауыстырылды, олар кейіпкерлерді көшіріп, бірақ киіндіріп бейнеледі. Осы өзгерістердің көптегені кейіннен кері қайтарылды, нәтижесінде кейбір мүсіндер зақымдалды. Евгений Сандов, көбінесе қазіргі заманғы алғашқы бодибилдер саналады, грек-римдік мускулатурада бейнеленген еркек дене бітіміне, ол «грек идеалы» деп атаған, үлкен құрмет көрсетті. Ол күшті адамдардың көріністерінен басқа, Италияда бала кезінде көрген мүсіндерді еліктеп, инжір жапырағын киіп, «бұлшықет көрсетулер» көрсетті.

Ancient Greek art was dominated by the tradition of heroic nudity and a more general normalization of male nakedness, including the genitals, although the female vulval area was generally covered in art for public display. This tradition continued in Ancient Roman art until the conversion of the Roman Empire to Christianity, when such practices vanished entirely. During the Middle Ages, only the unfortunate (most often the damned) were usually shown naked, although the depictions were then often rather explicit. Adam and Eve were often shown wearing fig or other leaves, following the Biblical description. This was especially a feature of Northern Renaissance art. From about 1530, the growing response of the Catholic church to the Reformation ideologies that swept Europe and that led to the Council of Trent also led to a number of artworks, especially in churches or public places, being altered to reduce the amount of nudity on display. Often, as in the famous case of Michelangelo's The Last Judgement, drapery or extra branches from any nearby bush was used. This has been dubbed the "fig leaf campaign". In the reign of Queen Victoria, display of male nudity was contentious and the Queen herself was said to find it shocking. The museum commissioned this fig leaf and kept it in readiness in case of a visit by the Queen or other female dignitaries: the fig leaf was then hung on the figure using a pair of hooks. Historian Daniel J. Boorstin said that:
The age of the rising middle class in Victorian England was, or course, the age of the fig leaf. "The fig leaves of decent reticence" which Charles Kingsley described were applied not only to statuary but to literature as well. The Adam and Eve panels on the Ghent Altarpiece, already equipped with fig leaves by Jan van Eyck, were simply replaced with 19th century panels copying the figures but clothed. Many of these alterations have since been reversed, damaging some of the statues. Eugen Sandow, often considered the first modern day bodybuilder, was an admirer of the masculine physique, encapsulated in a Greco Roman musculature he termed the Grecian Ideal. In addition to strongman sideshows, he performed "muscle displays" by posing in the nude—save for a fig leaf that he would don in further emulation of statues he described seeing in Italy as a boy.

Қазіргі заман

"Сырман жапырағы" деген тіркес, ұятты немесе арсыз деп есептелетін нәрселерді немесе мінез-құлықты жасыру үшін қолданылатын әлсіз, көрінеу ғана жамылғыны білдіретін, жағымсыз мағынасы бар метафора. Бұл жамылғы тек формалды ғана екенін, ал шындық көре білгендерге анық екенін көрсетеді. "Сырман жапырағы" көзге көрінетін, бірақ зиянсыз нәрсе, ал жасыру әрекетінде болмысы толығымен жасырылуы мүмкін. Келіссөздерде, егер ұсыныс шындығында зұлым ниетті жоспарды жасыру мақсатында жасалса, онда ол "сырман жапырағы" деп сипатталуы мүмкін.