Тражано Боккалини: Сатирик және «Парнас хабарлары» авторы

Кіріспе

Траяно Боккалини (1556 жылдың 16 қарашасы – 1613 жылғы 16 қараша) – итальяндық сатирик.

Өмірбаян

Боккалини Лоретода сәулетшінің ұлы болып дүниеге келді, ол өзі де сол мамандықты қабылдады және әдебиетпен айналысуға өмірінің соңына қарай кіріскендей көрінеді. Римде білім алғанда, болашақ кардинал Гвидо Бентивоглиоға сабақ беріп, кардиналдар Гаэтано мен Боргези, сондай-ақ басқа да көрнекті тұлғалармен достық қарым-қатынас жасады. Олардың ықпалымен ол лауазымдарға тағайындалды және Папалық мемлекеттердегі Беневентоның губернаторы (Грегорий XIII) болды. Бірақ, ол мұнда абайсыздық танытқан сияқты, сондықтан Римге қайтарылды, онда көп ұзамай өзінің ең маңызды еңбегін – Ragguagli di Parnaso (Парнасстан хабарлар) атты туындысын жазды. Онда Аполлон өзіне келіп шағым айтқандардың бәрін тыңдап, әрбір жағдай бойынша әділдік таратады. Кітап оның көрнекті замандастарының іс-әрекеттері мен жазбаларына арналған жеңіл және фантастикалық сатира болып табылады, ал оның кейбір сәтті тұстары әдебиетте жиі кездесетін көркем тіркестерге айналған. Оның қанатымен жараланғандардың өшпенділігінен қашу үшін ол Венецияға оралды, және Санта-Мария Формоза шіркеуінің тізілімінде көрсетілгендей, 1613 жылдың 16 қарашасында қызбамен бірге коликадан қайтыс болды. Замандас жазушылар оны испандық батырлардың тобы құмға толтырылған қаптармен ұрып өлтіргенін айтты, бірақ бұл әңгіме негізсіз көрінеді. Алайда, 1615 жылы оның өлімінен кейін жарық көрген Pietra del Paragone еңбегінен белгілі болғандай, испандықтар оған қандай сезімде болса да, ол оларға зор дұшмандықпен қараған. Оның шабуылдарынан құтылған жалғыз үкімет – Венеция, ол бұл қалаға ерекше құрметпен қараған сияқты. 1612 жылы алғаш рет басылған Ragguagli жиі қайта басылып шықты. Бұл туынды Розенкрейцерлердің алғашқы басылымына, олардың Fama Fraternitatis (1614 ж.) кіріспесіне енгізілді. Pietra француз, неміс, ағылшын және латын тілдеріне аударылды; ағылшын тіліндегі аудармашы – Генри, Монмут графы, оның нұсқасы "Политикалық сынақ тасы" (Лондон, 1674) деп аталды. Боккалини 1613 жылдың 16 қарашасында Венецияда қайтыс болды. Боккалинидің өлімінен кейін жарық көрген тағы бір еңбегі – Commentarii sopra Cornelio Tacito (Женева, 1669). Оның көптеген қолжазбалары әлі де басылмаған күйінде сақталған.

Boccalini was born in Loreto, the son of an architect, he himself adopted that profession, and it appears that he commenced late in life to apply to literary pursuits. Pursuing his studies at Rome, he had the honor of teaching future Cardinal Guido Bentivoglio, and acquired the friendship of the cardinals Gaetano and Borghesi, as well as of other distinguished personages. By their influence he obtained posts, and was appointed (by Gregory XIII) governor of Benevento in the Papal States. Here, however, he seems to have acted imprudently, and he was soon recalled to Rome, where he shortly afterwards composed his most important work, the Ragguagli di Parnaso (News sheet from Parnassus), in which Apollo is represented as receiving the complaints of all who present themselves, and distributing justice according to the merits of each particular case. The book is light and fantastic satire on the actions and writings of his eminent contemporaries, and some of its happier hits are among the hackneyed felicities of literature. To escape, it is said, from the hostility of those whom his shafts had wounded, he returned to Venice, and there, according to the register in the parochial church of Santa Maria Formosa, died of colic accompanied with fever on 16 November 1613. It was asserted by contemporary writers that he was beaten to death with sandbags by a band of Spanish bravadoes, but the story seems without foundation. At the same time, it is evident from the Pietra del Paragone, which appeared in 1615 after his death, that whatever the Spaniards felt towards him, he cherished against them the bitterest hostility. The only government which was exempt from his attacks is that of Venice, a city for which he seems to have had a special affection. The Ragguagli, first printed in 1612, has frequently been republished. It was inserted in the first publication of the Rosicrucians, as a preface to their Fama Fraternitatis (1614). The Pietra has been translated into French, German, English and Latin; the English translator was Henry, Earl of Monmouth, his version being entitled The Politicke Touchstone (London, 1674). Boccalini died in Venice on 16 November 1613. Another posthumous publication of Boccalini was his Commentarii sopra Cornelio Tacito (Geneva, 1669). Many of his manuscripts are preserved still unprinted.