Кіріспе
Француздық ат әскерінің офицері Чарльз Арман Туффин, ла Руэри маркизі (13 сәуір 1751 – 30 қаңтар 1793), АҚШ-та "полковник Арман" деп белгілі болған, американдық Тәуелсіздік соғысында американдық ту астында қызмет еткен бретондық ат әскерінің офицері. Йорктаун шайқасынан кейін ол бригадир-генерал шеніне көтерілді. Француз революциясы кезінде Бретон қауымдастығының (Шуанерия) негізін қалаушысы және алғашқы көшбасшыларының бірі ретінде де танымал. Ла Руэри француздық қатысу туралы жазбаларда Лафайет және басқаларына қарағанда аз есте қалады.
Charles Armand Tuffin, marquis de la Rouërie (13 April 1751 – 30 January 1793), also known in the United States as "Colonel Armand," was a Breton cavalry officer who served under the American flag in the American War of Independence. He was promoted to brigadier general after the Battle of Yorktown. He is also known as a founder and early leader of the Breton Association (the Chouannerie) during the French Revolution. La Rouërie is less remembered than Lafayette and others in writings of French participation in the Revolutionary war.
Ерте өмір
Жас кезінен әскери мансапқа бағытталған Ла Руэридің шарбақты мінезі оны тез арада көпшілік назарына түсірді. Ол француз корольдік сарайында және оның төңірегінде бүлікшіл жастығын өткізіп, Gardes Françaises офицері болып қызмет етті. Дуэльде графты жарақаттағаннан кейін ол корольдің ықыласын жоғалтып, Гардтан қуылды. Ла Руэри у ішіп, Ла Траппқа өлуге барды. Ол Делавэр шығанағындағы Чесапик бұғазында батты, бірақ Ла Руэри тек үш қызметшісімен бірге жағаға жетті. Джордж Вашингтонның бұйрығымен ол полковник Арманд атанды және өз қаражатынан жалдаған еріктілерді жинады. Бастапқыда қолбасшысының атымен аталатын Пуласки легионы, 1779 жылдың соңында Пуласкинің қазасынан кейін Бірінші партизан корпусы (немесе Арманның партизан корпусы немесе Арман легионы) деп қайта аталды. Жаяу және атты әскерден құралған, шетелдік еріктілер корпусы үштен бес ротаға дейін жететін. 1778 жылдың 25 маусымында генерал шеніне көтерілген Ла Руэри Нью-Йорк, Монмут, Шорт-Хиллз, Брэндивайн, Уайтмарш шайқастарына, Вирджиниядағы науқанға және Йорктаун қамалына қатысты. 1781 жылы полковник Арманд әскерін қайта жарақтандыру үшін Францияға оралды, онда ол Сент-Луи орденінің рыцары атанды. Ол 1784 жылдың жазында Францияға қайта оралды. Американы тастап кеткеннен кейін де Ла Руэри Вашингтонмен достығын сақтап, олар хат алмасып жүрді. Ла Руэри сондай-ақ Синсинати қоғамының француз бөлімшесінің мүшесі болды.
Француз революциясының алғашқы кезеңдері
1785 жылы Ла Руэри Луиза Каролина Геринге, Сент-Брайс маркизасына, бай аристократка үйленді. Біраз уақыттан кейін ол психикалық ауруға шалдығып, дәрігер Валентин Шеветельмен емделді. Шеветельдің көмегі жеткіліксіз болды және Ла Руэридің әйелі бірнеше айдан кейін қайтыс болды. Ол бір айдан соң босатылды, бірақ бұрынғы мұратына бас тартты. Алғашқыда ол жақын арада болған Революцияны құптады, бірақ 1789 жылғы Генерал штатында бретондық дворяндардың үшінші қабаттың талаптарына мойынсұнуына наразылық білдірді. Қарсылыққа шақырылған ол, ежелгі дворяндардың халықтың екі еселенген өкілі болу үшін иіліп-бүгілуін қаламайтынын айтып, Генерал штатына өкілдер жіберуден бас тартуға ұйытқы болды. Бұл Бретон қауымдастығының құрылуына ықпал етті, сондай-ақ Прованс графы да болды, бірақ бұл кейінірек болды, өйткені Прованс графы сол кезде қатыспады. Қауымдастық әскер жинады және Ұлттық гвардияның қолдау гарнизондарын құру шаралары қабылданды. Ла Руэри сол кезде адамдар алдында сөз сөйлеуге белгіленді. Ла Руэри, Революцияның нәтижесіне көңілі толмаған бретондықтардың арасында қолдау тапты, ол бастапқыда қолдаған, содан кейін Франциядағы Католик шіркеуінің тәуелсіздігін жоюға тырысқан, дін қызметкерлерінің азаматтық конституциясына қарсы болды. Ла Руэри дінге берілмейтін католик болғандықтан, дін қызметкерлерінің азаматтық конституциясын сынап, Бретон қауымдастығының манифестін дайындады. Сондай-ақ, Бретань провинциялық Генерал штаты жойылғаннан бері кедейлік артқан және салықтар үш есеге өскенін айтты. 1792 жылдың 20 сәуірінде француздар Австрия және Киелі Рим империясына соғыс жариялады. Сол күні Революционерлерге қарсылар Пруссия Корольдігінің және эмигранттар армиясының қолдауын алды, бұл Революциялық Францияға қарсы бірінші коалицияның құрылуына әкелді. Бретон қауымдастығы 10 000 жауынгермен, жабдықталған күйде дайын болды. Француз революциялық армиясының драгундары маркиздің қамалына шабуыл жасағаннан кейін, Ла Руэри Жан Шуан мен оның адамдарының тығылған жеріне жақын орналасқан Лаунай Вильерге көшті. Ла Руэри мен Жан Шуанның бетпе-бет кездескеніне немесе оның қауымдастыққа жұмысқа алынғанына ешқандай дәлел жоқ, бірақ Ла Руэри қыркүйек айының басына дейін үш ай бойы Лаунай Вильерде жасырынды.
Өлім
1792 жылдың соңы мен 1793 жылдың басында Ла Руэри Бретань аймалының ауылдарын шарлап жүрді. Ол Гасселин деген жалган атты қабылдады, және онымен бірге оның хатшысы Лоазель Фрикандо мен оның қызметшілерінің бірі Сент-Пьер болды. 1793 жылғы 12 қаңтарда Ла Хунаудай орманын аралап шыққаннан кейін, Ла Руэри және оның екі серігі Сент-Деноал приходынан шыққан осы атқа ие отбасыға тиесілі Гюйомарх қамалынан пана іздеді. Сол күні қар жауып, Сент-Пьер қызуға шалдығып, қиналды. Ассоциация мүшесі Ла Гюйомарх өткен айда Ла Руэрийді үш рет қабылдаған еді. Олар бірнеше күн қамалда болды, бірақ Сент-Пьердің жағдайы жақсармады. Келесі күні Лоазель Морель Планкоэттен хирург шақырды. 18 қаңтарда Сент-Пьер жазылып кетті, бірақ 19 қаңтарда Ла Руэри ауырып қалды. Гюйомарх доктор Морельді қайта шақырды, содан соң сақтық шарасы ретінде Ламбальден доктор Табуретін шақырды. Ла Руэри қызуға шалдыққан, суық тиген және қатты жөтелген деп есептелді, бірақ қазір Ла Руэри пневмонияға шалдыққан екені белгілі болды. 24 қаңтарда Ламбальдің Ұлттық гвардиясы Гюйомарх қамалына шабуыл жасады. Көршісінен ескерту алған Ла Гюйомарх маркизді қамалдан жүз метр қашықтықтағы шаруашылықта жасырды. Гвардия ештеңе таппады. Келесі күні Шаффнер мен Фонтевье Гюйомархқа келді, олармен бірге 21 қаңтарда Людовик XVI-ның өлім жазасына кесілгені туралы хабарламасы бар газет әкелді. Есінен жаңылып, қызуда мазасы кеткен Ла Руэри төсектен секіріп тұрып, киініп, қамалды тастап кету ниетімен, бірақ әлсіздіктен құлап түсті. Екі-үш күн бойы ол өлім төсегінде жатып, әлсіздік пен есінен тану арасында ауналып жатты. Үшінші дәрігер Лемассон шақырылды, бірақ ол көмектесе алмады. Ла Руэри 1793 жылғы 30 қаңтарда таңғы сағат 4:30-да қайтыс болды.