Ян Парандовский: Польшалық жазушы, аудармашы және Олимпиада жүлдегері
Jan Parandowski
Ян Парандовский – польский жазушы, эссеші, аудармашы. Антикалық мәдениетті зерттеумен танылған, Польша PEN клубының президенті (1933-1978). Биографиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польша жазушысы
Polish writer
Қола медаль – 1936 жылғы жазғы Олимпиада ойындары 1936 Берлин]]
Bronze medal – 1936 Summer Olympics 1936 Berlin]]
ЖЕКЕ ТАРАУ ЖОҚ
Ян Парадовский (11 мамыр 1895 – 26 қыркүйек 1978) – поляк жазушысы, эссеші және аудармашы. Классикалық антик уақыты туралы шығармаларымен ең көп танылған, сонымен қатар ол 1933-1978 жылдары Польша ПЕН-клубының президенті болды, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қызметі тоқтатылды. Львов қаласында (сол кезде Австрия-Мажарстан, қазір Украина) дүниеге келді және Варшавада қайтыс болды.
NOTOC
Jan Parandowski (11 May 1895 – 26 September 1978) was a Polish writer, essayist, and translator. Best known for his works relating to classical antiquity, he was also the president of the Polish PEN Club between 1933 and 1978, with a break during World War II. He was born in Lwów, (then Austria Hungary, now Ukraine) and died in Warsaw.
Өмірбаян
Ян Парандёвский Лембергтегі (қазіргі Львов, Украина) Ян Длугош атындағы орта мектебін бітірген. 1913 жылы Лемберг университетінде философия факультетіне түсті. Онда философия, классикалық филология, археология, өнер тарихы және поляк әдебиетін оқыды. Оның оқуы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде үзіліске ұшырады, ол Ресейде тұтқынға алынды, содан кейін Воронеж және Саратов қалаларындағы мектептерде сабақ берді. 1920 жылдан бастап оқуын жалғастырып, 1923 жылы классикалық филология және археология мамандығы бойынша магистр дәрежесін алды. 1922 жылдан 1924 жылға дейін Альфред Альтенберг баспасының әдеби редакторы болып жұмыс істеді, ол классикалық туындылардың аудармаларынан және «үлкен жазушылар» сериясынан тұратын жинақты ұйымдастырды. Осы кезеңде ол «Morning Gazette», «Illustrated Weekly», «Literary News» және «Rainbow» апталығы сияқты бірнеше поляк газеттері мен журналдарына тілшілік жасады. 1924-1926 жылдары Грекия, Франция және Италияға саяхат жасады. 1929 жылдан бастап Варшавада тұрды, онда алғашқыда «Варшава күнделігі» журналының редакторы болды. 1930 жылы Польша ПЕН-клубының мүшесі, ал 1933 жылы – президенті болды. 1936 жылы Берлинде өткен жазғы Олимпиада ойындарында «Олимпиадалық дискі» атты кітабы үшін қола медаль алды, ал 1937 жылы Польша әдеби академиясының «Алтын лавр» сыйлығымен марапатталды, бұл сыйлық көрнекті әдеби жетістіктері үшін берілді. 1937-1938 жылдары мектеп оқулықтарын басып шығаратын мемлекеттік баспаханада редактор болып жұмыс істеді және «Ұлы тұлғалар» атты оқу-әдістемелік сериясын жасады. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, ол жасырын мәдени қозғалысқа қатысты. Варшава көтерілісінің алауы оның әдеби мұрағаты мен жарық көрмеген барлық туындыларын жойды. 1945-1950 жылдары Люблин Католик университетінде (KUL) классикалық антикалық кафедрасын, содан кейін салыстырмалы әдебиет кафедрасын басқарды. Ол Варшава ғылымдар қауымдастығының (Warszawskie Towarzystwo Naukowe) тұрақты мүшесі болды, «Universal Weekly», «Meander», «Creation» сияқты басылымдармен ынтымақтастық етті және Польша ПЕН клубының төрағасы лауазымын қайта иеленді. 1948 жылы Вроцлавта Дүниежүзілік зиялылар конгресін ұйымдастырды, содан кейін Варшаваға оралды. 1958 жылы Ян Парандёвский Варшавада Халықаралық аудармашылар конвенциясын өткізді, ал 1962 жылы Халықаралық ПЕН клубының вице-президенті болды. 1964 жылы Польша мемлекеттік сыйлығының бірінші дәрежесімен марапатталды, сондай-ақ сол жылы сөз бостандығын қорғау мақсатында 34 ғалым мен жазушының арызына қол қойды. 1975 жылы «Еркін Еуропа» радиосы оның өмірлік еңбегі үшін құрмет көрсетті. 1976 жылы Люблин Католик университетінен (KUL) христиан философиясы бойынша құрметті доктор ғылымы дәрежесін алды. 1988 жылы оның құрметіне Ян Парандёвский атындағы сыйлық құрылды, ол Польша ПЕН клубының ұйымдастыруымен жыл сайын тарихи жазушылардың үздік туындыларына беріледі. Оның немересі – актриса Жоанна Щепковская.
Jan Parandowski graduated from Jan Długosz High School, in Lemberg, Austria Hungary (now Lviv, Ukraine). In 1913 he began his studies at the University of Lemberg, in the philosophy department. There he studied philosophy, classical philology, archeology, art history, and Polish literature. His studies were interrupted by World War I, during which he was interned in Russia, and consequently taught at schools in Voronezh and Saratov. From 1920 he continued his studies, and in 1923 received his master's degree in classical philology and archeology. From 1922 to 1924 he was the literary chief for publisher Alfred Altenberg, for whom he organized a series of translations of classical works and a further "great writers" series. During this time, he was an oft correspondent for a number of Polish newspapers and magazines, including the Morning Gazette, the Illustrated Weekly, the Literary News, and the weekly, Rainbow. Between 1924 and 1926 he travelled to Greece, France, and Italy. From 1929 he lived in Warsaw, where at first he was an editor for the monthly, Warsaw Diary. In 1930 he became a member of the Polish PEN Club, and in 1933, its president. At the 1936 Summer Olympics in Berlin, he received a bronze medal for his book, The Olympic Discus, and in 1937 he received the Polish Literary Academy's "Gold Laurels" for outstanding literary achievement. Between 1937 and 1938 he was an editor for the state publishing house for school books, and produced the educational series, Great People. After World War II began, he participated in the cultural underground. The flames of the Warsaw uprising consumed his literary archives and his entire unpublished works. During the years 1945 – 1950 he took over the Department of Classical Antiquity, then the Department of Comparative Literature at the Catholic University of Lublin (KUL). He became a regular member of Warszawskie Towarzystwo Naukowe (loosely translated, Warsaw Association of Sciences), worked with publications such as the Universal Weekly, Meander, Creation, and renewed his activities as chairman of the Polish PEN Club. In 1948 he organized a World Congress of Intellectuals in Wrocław, after which he returned to live in Warsaw. In 1958, Jan Parandowski organized an International Translators Convention in Warsaw, and in 1962 he became the vice president of International PEN. In 1964 he received the Polish State Award of the First Degree, and in the same year he was a signatory to the Letter of 34 scholars and writers in defense of freedom of speech. In 1975 he was honoured for his lifetime achievement by Radio Free Europe. In 1976 he received an honorary doctorate in Christian Philosophy from the Catholic University of Lublin (KUL). In 1988 a prize was founded in his honour, the Jan Parandowski prize, and is awarded annually by the Polish PEN Club to exemplary historical writers. His granddaughter is the actress Joanna Szczepkowska.
Шығармалары
Әдеби тұлға ретінде Парандёвский 1913 жылы Львовта жазуға кірісті, бірақ 1924 жылы көп сілтеме жасалған "Мифология" еңбегінен кейін ғана ол халықаралық деңгейде танымал болды. Оның білімі, көркем әрі тартымды жазу стилі және ең күрделі мәселелерді талқылау қабілеті Парандёвскийдің үлкен сәттілікке жеткеніне ықпал етті. Польшада оның туындылары барлық білім деңгейіндегі мектептерде классикалық оқу бағдарламасының маңызды бөлігіне айналды.
As a literary figure, Parandowski began writing in Lwow in 1913, though he came to experience international prominence after his much cited Mythology in 1924. His knowledge, crisp and engaging writing style, and ability to tackle the most controversial subjects contributed greatly to Parandowski's popularity. In Poland his works have become a staple of classical study in schools of all levels.