Кіріспе

Манхэттен мен Бронксті байланыстыратын көпір, Нью-Йорк

Макомбс бөгеті көпірі (/m//ə/'/k//uː//m//z/ məKOOMZ; сондай-ақ Макомбс бөгеті көпірі) – Нью-Йорк қаласындағы Харлем өзені арқылы салынған айналмалы көпір, Манхэттен және Бронкс аудандарын байланыстырады. Көпірді Нью-Йорк қаласының көлік департаменті (NYCDOT) пайдаланады және күтіп ұстайды. Макомбс бөгеті көпірі Манхэттендегі 155-ші көше мен Адам Клейтон Пауэлл кіші бульварының (Жетінші авеню) қиылысын, Бронкстағы Янки стадионына жақын орналасқан Жером авенюі мен 161-ші көше қиылысымен байланыстырады. Көпірдің Манхэттендегі кіреберістерінің бірі – 155-ші көше виадугі, 155-ші көшедегі қозғалысты Жетінші авенюден Edgecombe авенюі мен Сент-Николас плейсінің қиылысына дейін жүзеге асырады. Көпірдің жалпы ұзындығы 774 метрді құрайды, оның ішінде төрт көлік жолағы және екі жаяу жолы бар. Бұл жердегі алғашқы құрылыс 1814 жылы Макомбс бөгеті деп аталған нағыз бөгет ретінде салынған. Бөгеттің Харлем өзенінің кеме жүруіне тигізетін әсеріне байланысты шағымдар туғандықтан, 1858 жылы бөгет бұзылып, үш жылдан кейін оның орнына Орталық көпір деп аталған ағаштан жасалған айналмалы көпір салынды, ол жиі күтімді қажет етті. Қазіргі болаттық құрылым 1892 және 1895 жылдар аралығында, ал 155-ші көше виадугі 1890-1893 жылдары салынды; екеуі де Альфред Панкост Боллердің жобасы бойынша салынған. Макомбс бөгеті көпірі Нью-Йорк қаласында әлі де жұмыс істеп тұрған үшінші ең көне маңызды көпір болып табылады және 155-ші көше виадугімен бірге 1992 жылы Нью-Йорк қаласының ескерткіші деп жарияланды.

Сипаттама

Макомбс бөгеті көпірі саудагер Александр Макомбтың ұлы Роберт Макомбтың құрметіне аталған. Ол су үстінен өтетін бөлімінен және 155-ші көше виадугынан тұрады, екеуі де консалтингтік инженер Альфред Панкост Боллердің жобасы бойынша салынған. Көпірдің жалпы ұзындығы 2540 фут (774 метр), кіріс виадуктарын қоса алғанда. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, Макомбс бөгеті көпірі Нью-Йорк қалалық көлігінің автобус бағыттары арқылы қозғалыс жүргізеді. 2016 жылы Нью-Йорк қаласының көлік департаменті екі бағыттағы тәуліктік орташа көлік қозғалысы 38 183 құрады деп хабарлады. 2000 мен 2014 жылдар аралығында көпір кемелер үшін 32 рет ашылды.

Өзен үсті аралығы

Макомбс бөгеті көпірі Гарлем өзенінің үстіндегі айналмалы көпірді қамтиды, ол өзеннің ортасындағы кішкентай тас аралдың айналасында бұрылады. Айналмалы бөлігі – Нью-Йорк қаласындағы түпнұсқалық құрылымын сақтап қалған ең көне айналмалы көпір. Нью-Йорк қаласының көлік департаментінің (NYCDOT) мәліметінше, көпірді күтіп ұстайтын мекеме, ол қаладағы әлі де пайдаланудағы үшінші ең көне маңызды көпір. Жолдың ені 40 фут (12 м), ал жаяу жүргіншілер жолының ені 9.9 фут (3 м). Тіректер мен қоршауларға арналған қосымша кеңістікті қоса алғанда, палубаның жалпы ені 65 фут (20 м). Өзеннің екі жағасында тас тіректердің жұптары мен күзет үйшіктері орналасқан.

155-ші көше виадугы

Су үстінен өтетін жолдың батыс жағында екі жаяу жолы мен әр бағытта екі жолақты қозғалысқа арналған ұзын болат виадук орналасқан. Виадук 155-ші көше, Эджкомб даңғылы және Сент-Николас алаңының қиылысынан басталып, батыс жағынан Макомбс алаңына, Макомбс бөгеті көпіріне және Жетінші даңғылға (сонымен қатар Адам Клейтон Пауэлл кіші бульвары) дейін созылады. 155-ші көшедегі виадуктың екі шетінде де светофорлар бар. 155-ші көшенің төменгі бөлігі виадуктың астынан жер беті деңгейінде өтеді. Ол жартастың төменгі жағында орналасқан 155-ші көшенің бөлігінің үстінен өтеді. Су тасқыны – кейде оның қайырымдастырушысы, кәсіпкер Джон Хупердің атымен Хупер су тасқыны деп аталады – әлі күнге дейін 155-ші көше виадугы мен Эджкомб даңғылының оңтүстік-шығыс бұрышында сақталған. Виадук салынар алдында, жартастың төменгі жағында, Сегізінші даңғыл бойында орналасқан IRT Тоғызыншы даңғыл желісінің 155-ші көше станциясына тек ұзын баспалдақ арқылы ғана жетуге болатын. 1890 жылғы Scientific American журналында былай делінген: "Жүк көтеру үшін команданы бір шақырым немесе одан да көп қашықтыққа оңтүстікке апару қажет".

Жетіінші даңғылға жақындау

Су үстіне басқа жол – Седьмая авеню мен Маккомбс Плейс (бұрынғы Маккомбс Дам Роуд) арқылы. Бастапқы жоспарларда Седьмая авенюмен байланыс көзделмеген, бірақ көпір ашылған кезде Седьмая авенюге қисық пандус қосылды. 1931 жылы Седьмая авенюге тікелей кіру үшін жаңадан салынды. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, ол оңтүстікке қарайтын Маккомбс Плейске және Седьмая авенюдің екі бағытына да қол жеткізуді қамтамасыз етеді. 152-ші көшеде Седьмая авенюдің ортасынан төмен түсетін қосымша жол 155-ші көшенің төменгі бөлігімен жалғасады. Көпір 1815 жылы аяқталды. Макомбс бөгетінің өткізу қабілеті оның тар енімен шектелген, себебі адам басқаратын шлюздің өлшемдері кішкентай болды. 1858 жылы қалалық заңнама қабылдағаннан кейін, бөгет сол жылы бұзылып, оның орнына айналмалы көпір салу міндеттелді. 1877 жылы айналмалы бөліктің шаршы пішіндес қаңқасы алынып тасталды және А пішіндес қаңқа орнатылды.

Жоспарлау және құрылыс

1880-ші жылдардың соңында Жоғарғы Манхэттендегі жер иелері Вашингтон Хайтсты, сол кездегі сирек қоныстанған, Куганның Блафты батысқа қарай орналасқан биік жартастың үстіндегі аймақты дамытуды қолдады. Осы уақытта Куганның Блафтың жоғарғы және төменгі бөліктері арасында саяхаттау мүмкіндігі шектеулі болды. Манхэттеннің осы аймағын дамытуға тағы бір себеп – 1890 жылы Куганның Блафтың төменгі жағында Поло Граундс стадионының ашылуы болды. Сол кезде АҚШ Конгресі қабылдаған Өзен және Порт заңының нәтижесінде Орталық көпірін қайта салу жоспарланған. Виадукты жобалау үшін инженер-құрылысшы Альфред Панкост Боллер шақырылды; оның жоспарлары 1890 жылдың мамыр айында ресми түрде бекітілді, жалпы құны 514 000 долларға бағаланды, бұл сома қала мен жер иелері арасында тең бөлінетін болды. 1890 жылдың маусымында Боллер су үстіндегі құрылысқа да тартылды. Боллер су үстіндегі құрылыс жоспарларын сол қарашада ұсынды; жоспарлар Бронкс жағындағы батпақты кесіп өту үшін кішірек виадук салуды көздеді. 155-ші көшедегі виадуктың құрылысы 1890 жылдың желтоқсан айында басталды. 1891 жылдың соңында 155-ші көшедегі виадуктың тіреу құрылымының негізі, сондай-ақ виадуктың батыс жағындағы тас тірегі салынды. Дегенмен, су үстіндегі құрылыстың негізі салынғанша виадуктың шығыс жағындағы жұмыстар кейінге шегерілді. Су үстіндегі және Бронкс жаққа қарайтын құрылысқа арналған келісімшарт 1892 жылдың наурыз айында Пасаик Ролинг Милл компаниясына берілді, ал осы бөлімдегі жұмыстар екі айдан кейін басталды. 155-ші көшедегі виадуктың мердігерлері мен жеткізушілері су үстіндегі құрылысқа да келісімшарт жасасты. Ақырында, ескі көпір солтүстікке қарай 156-шы көшеге жылжытылып, жаңа құрылыс тікелей оның жанында салынды. Жаңа құрылыс аяқталғанға дейін ескі көпір сол жерде қалды, содан кейін ескі құрылыс бұзылды. Бұл өзгеріс бастапқы келісімшартқа түзету енгізуді қажет етті, себебі "батпақтың тереңдігі өте жоғары болды". Келісімшартқа түзету енгізілген кезде Хадсон теміржол желісінің үстінен салынатын қысқа құрылыстың жобасы да өзгерген болуы мүмкін. Сонымен қатар, виадук пен су үстіндегі құрылыстың жұмыстарын үйлестіруде қиындықтар туды, өйткені екі бөлім бұрыштасып қиылысты. 1894 жылы екінші Бронкс жаққа қарайтын құрылысқа арналған келісімшарт Пасаик компаниясына берілді.

1890-1930 жылдар аралығы

155-ші көше виадугы 1893 жылғы 10 қазанда ашылды. Виадуктың құны 739 000 долларды құрады (шамамен миллион долларға тең). Алғашқы троллейбус 1904 жылы Маккомбс бөгеті көпірінен өтті. Троллейбустар мен автомобильдердің көбейгеніне байланысты, көпірді пайдаланған атпен жүретін кареталардың саны азайды. Сондай-ақ 1904 жылы, су үстіндегі жылжымалы бөлікті қозғалтатын бу машинасы электр қозғалтқышымен ауыстырылды. 1916 жылы Нью-Йорк қаласының Өсімдіктер мен құрылыстар департаменті су үстіндегі бөлікке бақылауды жүзеге асырды, ал бес жылдан кейін 155-ші көше виадугы да оның қарауына өтті. Көпірге келу жолы Джон Д. Рокфеллер-младший сыйлаған жерге салынған. Шамамен сол кезде, 1949 жылдан 1951 жылға дейін, Бронкстағы Огден және Седжвик даңғылдарына жататын жол Майор Диган тас жолының құрылысына орын беру үшін бұзылды. 1966 жылы Көлік басқармасы көпір мен виадукты өз бақылауына алды. 1977 жылы АҚШ Конгресі осы көпірлерге жол ақысын алуды тыйым салғаннан кейін бұл ұсыныс сәтсіз аяқталды. 1977 жылы Бронкс жағында Янки стадионына оңай қол жеткізуді қамтамасыз ететін жаңа айырық ашылды. Сол жылы құзырлық NYCDOT-ке берілді, ол әлі күнге дейін көпір мен виадукты пайдаланады және күтіп ұстайды. Нью-Йорк қаласының ескерткіштерді сақтау комиссиясы 1992 жылғы 14 қаңтарда Маккомбс бөгеті көпірін және 155-ші көше виадугін қалалық ескерткіш деп жариялады. NYCDOT 1999 және 2004 жылдар аралығында көпірді 145 миллион долларға күрделі жөндеуден өткізді. Су үстіндегі бөлік қайта боялды және электр жүйелері жаңаланды.

Сыни қабылдау

Тіпті салынып жатқан кезде де Маккомбс бөгеті көпірі мен 155-ші көше виадугы замандас медиада жақсы бағаланды. 1890 жылы "Scientific American" журналы әсем темір тұтқалар мен шам бағаналарының дизайнын жоғары бағалады. 1904 жылы көпір инженері Мартин Гей қабырғалардың "нақты сызықтарын" және су үстінен өтетін құрылымның жоғарғы бөлігінің "әдемі қисығын" мақтады. Жазушы Шарон Рейер "Нью-Йорк көпірлері" кітабында Маккомбс бөгеті көпірі мен Университет Хайтс көпірін "Харлемді [ ] кесіп өтетін жалғыз жылжымалы көпірлер, оларды жаяу аралауға тұрарлық" деп атады. Шарон Рейер жазушысы 145-ші көшедегі көпірдің бастапқы нұсқасын Маккомбс бөгеті көпірінің "шабытсыз көшірмесі" деп сипаттаған.