Кіріспе
Жапондық есімдіктер – жапон тіліндегі адамдар мен заттарды атауға немесе оларға сілтеме жасауға қолданылатын сөздер, мұнда "адамдар" немесе "заттар" деп көрсетілетіндері тікелей көрініп тұруы керек. Бұл сөздердің мағынасы заттардың орналасуымен (алыс немесе жақын) және ағымдағы қарым-қатынастағы олардың рөлімен (тауар, сөйлеуші, сөйлес, жанындағы адам) анықталады. Есімдіктерді қолдану, әсіресе өзіне қатысты сөйлегенде, гендерге, ресмилік деңгейіне, диалектіге және жапон тілінде сөйлейтін аймаққа байланысты өзгереді. Қазіргі жапон грамматикасында есімдіктер жеке сөз классы емес, есімдердің бір түрі болып саналады және грамматикалық тұрғыдан есімдермен бірдей жұмыс істейді. Көне жапон тілінен сақталған кейбір архаикалық есімдіктер (мысалы, 我 (ware), иелік түрі 我が (wa ga)) есімдерден өзгеше грамматикалық ерекшеліктерін сақтап қалған болуы мүмкін.
Japanese pronouns are words in the Japanese language used to address or refer to present people or things, where present means people or things that can be pointed at. The position of things (far away, nearby) and their role in the current interaction (goods, addresser, addressee, bystander) are features of the meaning of those words. The use of pronouns, especially when referring to oneself and speaking in the first person, vary between gender, formality, dialect and region where Japanese is spoken. In modern Japanese grammar, pronouns are not a distinct part of speech, but a subclass of nouns, and they behave grammatically just like nouns. Certain faux archaic pronouns may still retain their grammaticality (distinct from nouns) from Old Japanese, such as 我 (ware), with the genitive form 我が (wa ga).
Архаикалық жекелік алмастырушылар
RomajiHiraganaKanjiMeaningСөз деңгейіGenderNotesассиあっし私ImalesВатасидің жарғақ нұсқасы. Эдо дәуірінен. сешаせっしゃ拙者ImalesФеодал дәуірінде самурайлар (әдетте ойдан шығарылған суреттерде ниндзялар) қолданған. «Қақаққыр» деген мағынаны білдіреді. wagahaiわがはい我が輩, 吾輩ImalesСөзбе-сөз «менің жолдастарым; менің сыныбым; менің топтасым», бірақ бірінші тұлғалық жекелік алмастыру ретінде біршама өркөкірек түрде қолданылады. soregashiそれがし某ImalesСөзбе-сөз «Осылай және осылай», аты жоқ сөз. Сешаға ұқсас. warawaわらわ妾IfemalesСөзбе-сөз «бала». Негізінен самурай отбасыларындағы әйелдер қолданады. Бүгінде ол ойдан шығарылған жағдайларда архаикалық асыл әйел кейіпкерлерді бейнелеу үшін қолданылады. wachikiわちきIfemalesЕдо дәуірінде гейшалар мен оирандықтар қолданған. Сондай-ақ あちき achiki және わっち wacchi. yoよ余, 予ImalesАрхаикалық бірінші тұлғалық жекелік сын есім. chinちん朕WebothТек Император ғана қолданған, көбінесе Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын. maroまろ麻呂, 麿ImalesЕжелгі заманда бірінші тұлғалық жалпылама сын есім ретінде қолданылған. Бүгінде ол көркем әдебиеттерде сарайдағы асыл еркек кейіпкерлерді бейнелеу үшін қолданылады. onoreおのれ己I немесе youmalesОноре сөзі, сондай-ақ оны транскрипциялауға арналған канжи сөзбе-сөз «өзін» білдіреді. Бірінші тұлға алмастығы ретінде қолданылғанда кішіпейіл, екінші тұлға алмастығы ретінде қолданылғанда жауыз (てめえ temee немесе てまえ temae деңгейінде). keiけい卿 youmalesЕкінші тұлғадағы сын есім, көбінесе ер адамдар қолданады. Теңдестер арасында жеңіл құрмет көрсету үшін, жоғары тұрған адам өзінің бағыныстары мен қызметшілерінен таныс түрде сөйлейтін. 君 kimi сияқты, бұл да құрмет белгісі ретінде қолданылуы мүмкін (осы жағдайда ол «болыс» немесе «аға / ханым» дегенге тең). nanjiなんじ汝, аз таралған 爾you, көбінесе «сіз» деп аударылады. Ежелгі мәтіндерде なむち namuchi деп жазылады, кейін なんち nanchi немесе なんぢ nanji деп аударылады. onushiおぬし御主, お主youbothЕлбасылар мен самурайлар тең немесе төменгі дәрежедегі адамдармен сөйлесу үшін қолданады. Сөзбе-сөз «шебер» дегенді білдіреді. sonataそなた其方 (сирек қолданылады) youbothБұрын екінші тұлғаны сыйлау үшін қолданылған, бірақ қазір төменгі тұлғаға өркөкірек және ескі үлгідегі тонмен сөйлегенде қолданылады. sochiそち其方 (сияқты) youbothСондатаға ұқсас. Сөзбе-сөз «ол жаққа» дегенді білдіреді. (Сочира және кочира, кейде сочи және кочи деп қысқартылады, кейде «сіз» және «мен, біз» деген мағынада қолданылады, мысалы, kochira koso алғыс немесе кешірім сұрау үшін сөзбе-сөз «бұл жағы» дегенді білдіреді, бірақ идиомалық түрде «жоқ, мен (немесе біз) сізге рахмет / кешірім сұраймын»; әсіресе телефон арқылы жиі кездеседі, ағылшын тіліндегі «осы жағынан» және «сіздің аяғыңызда» сияқты сөз тіркестері. Кочира косо көбінесе «мен / біз де» немесе «осылай» деп аударылады. Бұл, әрине, өзара қарым-қатынас, бірақ кейде сәл көп.)
Рефлексивті
Жапон тілінде "мен", "сен" немесе "өздері" сияқты рефлексивті есімдіктерге сәйкес келетін бір ғана сөз бар. 自分 (jibun) сөзі "өзі" дегенді білдіреді және оны адамдар мен кейбір жануарларға қатысты қолдануға болады. Оны суыққанды жануарлар мен жансыз заттарға қолдануға болмайды.