Кіріспе

Шығыс Англияның киелісі

Уолстон (кейбір дереккөздерде Уолстан деп жазылған) – англосаксондық ханзада, ферма жұмыскері болғаннан кейін өмірінде және одан кейін болған кереметтерімен танымал. Ол – ауыл шаруашылығы жануарлары мен ауыл шаруашылығы жұмысшыларының қамқоршысы, бір кезде Баубургтегі шіркеудегі киелі орынына барган. Оның өмірі туралы екі дереккөз бар: 1516 жылы Уинкин де Ворде басып шығарған *Nova Legenda Angliæ*-дегі *De Sancto Walstano Confessore*; және 1658 жылы қазірдің өзінде жоғалған ортағасырлық триптихтен көшірілген, қазір Лондондағы Ламбет сарайының кітапханасында сақталған латын қолжазбасы. Уолстан Норфолкпен байланысты, бірақ Латын өмірінде оның туған жері Блайтбург деп аталады, ал ағылшын өмірінде Баубург деп айтылған. Бенедикт пен Блиданың ұлы ретінде сипатталған ол «құдайға бағышталған білім алған» делінеді. 12 жасында өмірін дұғаға арнауға бекініп, Норвич қаласына жақын Таверхэмдегі бір адамның фермасында жұмыс істеді. Өлімі жақындап қалғанын естіген соң, ол күнәсін мойындап, жұмысын тоқтатты және екі бұқасына өлігін арбамен Құдай қалаған жерге сүйретуді бұйырды. 1016 жылдың 30 мамырында қайтыс болғаннан кейін, оның мәйіті Таверхэмнен шығып, Костессиден өтіп, Баубургке жетіп, онда жерленді; жол бойында керемет бұлақтар пайда болды. Баубургте Уолстанға арналған шағын ғибадатхана салынды. Ол қолында қолқасы бар, тәж және скипетрмен, қасында ірі қара малмен бейнеленеді. Сент-Уолстан күні әлі де Баубургте жыл сайын атап өтіледі, онда 30 мамырға ең жақын жексенбіде арнайы қызмет өткізіледі, ол қасиеттілердің күнтізбесіндегі оның күні.

Агиографиялық және ортағасырлық дереккөздер

Валстан 975 жылы туған деп есептеледі. Ол Англияның Норфолк графтығымен байланысты, бірақ оның нақты кім екені және өмірінің егжей-тегжейі әлі де белгісіз. Оның болғаны туралы мәліметтер екі дереккөзден алынған, олардың ең ертесі – ағылшын тарихшысы Джон Капгрейв жазған Nova Legenda Angliæ-дегі De Sancto Walstano Confessore және Latin Life. Капгрейвтің Nova Legenda Angliæ-і 1516 жылы Винкин де Ворде басып шығарды; Вальстан негізгі мәтінге кірмеген жинақта 15 жаңа әулиенің бірі ретінде енгізілді. Де Вордтың ақпаратының көзі белгісіз. Вальстанның тарихы сондай-ақ қазір Ламбет өмірі (немесе ағылшын өмірі) деп аталатын қолжазбада да сипатталған, ол 29 қыркүйекте 1658 жылы Норфолк графтығындағы Баубург шіркеуінен жоғалған ортағасырлық триптихтен көшірілген. Оның қасиетті орны мен оған байланысты құдықтарға орта ғасырлар бойы жергілікті шаруалар мен жұмысшылар келіп, құлшылық ететін. 1309 жылы Баубургте паломниктерден түскен кірістер алты дін қызметкері мен шіркеудің викариін қамтамасыз етуге, сондай-ақ ғибадатхананы қайта жаңартуға қажетті қаржыны бөлуге мүмкіндік берді. Кейінгі онжылдықтарда қасиетті орын қирап, 15 ғасырда қайта салынды. Монастырлар таратылғаннан кейін шіркеу қайтадан тозығына ұшырады. 19 ғасырда құдықтан алынған судың керемет күшіне байланысты ауыл шіркеуі қайтадан гүлденді. 1913 жылы «Eastern Daily Press» газеті оны «Норфолктің Лурдесі» деп атады. Баубургтегі құдық әлі де көрінеді. Костессиде, Вальстанның мәйіті тоқтаған екінші орын, 1750 жылға қарай құдық құрғап қалған. 1978 жылғы сәуірде ол шамамен бірдей диаметрдегі терең дөңгелек шұңқыр екені, түбінде шақ тасты қабырғалардың қиыршықтары және құлаған ағаштармен толтырылғаны анықталды. 2015 жылдың қаңтарында шұңқыр әлі де көрініп тұрды және құдық орнын қоршаумен қоршап, тақта орнату жоспары ұсынылды. Қазір гольф алаңының жерінде орналасқан құдық орнына белгі қойылған. Вальстан діни өнерде тәж мен скипетрмен (оның жалпы белгілері) бейнеленеді – кем дегенде бес ортағасырлық қызыл экраннан алынған бейнелер оны осылай көрсетеді, сондай-ақ қолында орақ және жанында мал (оның ерекше белгілері) бар. Англиядағы реформацияға дейінгі Вальстанға арналған шіркеулер Норфолк графтығында сақталған. Англиядан тыс жерлерде, Кенияның Ронгай қаласындағы шіркеу Вальстанға арналған. Тарихшы Келли Робертсонның айтуынша, орта ғасырларда Вальстан «жергілікті культтың жарқын мысалы, қарапайым адамдардың діни сезімдерін көрсетеді» және «ата-анаға деген сүйіспеншілік, қайырымдылық, еңбекке берілгендік және шіркеуге адалдықтың үлгісі» болды. Оның ортағасырлық литургиялық күнтізбелерде болмауы оның өлімінен кейін пайда болған культтің жергілікті сипатын көрсетеді. Робертсон Вальстанның 15 ғасырдың ортасындағы танымалдығын сол кездегі Шығыс Англиядағы халықтың наразылығымен байланыстырады, бұл 1349 жылы елді шарпыған Қара өлімнен кейін шаруаларға қатысты шектеуші заңдарға байланысты туындаған. Оның 16 ғасырда ғана әулие ретінде танылуы – және Sanctilogium angliae-нің ертерек нұсқасының қайта қаралуында – оның алғашқы құрастырылған кезде маңызды болмағанын және оның культы 15 ғасырдың ортасында қайта жаңғырғанын көрсетеді. Вальстан күні Баубургте жыл сайын атап өтіледі, онда 30 мамырға ең жақын жексенбіде арнайы қамқоршылық қызметі өтеді. Вальстан күні кейбір 17 және 18 ғасырлардағы қасиеттілердің күнтізбесінде 28 желтоқсанда белгіленген.