Кіріспе

Бандани - бұл матаның тырнақтарымен матаны көптеген ұсақ байлауларға байлап, бейнелі дизайнды құрайтын мата бояуы. Бүгінде бандханиді өндіруші орталықтардың көпшілігі Гуджарат, Раджастан және Сунджи деп аталатын Тамил Надуда орналасқан. Оны Пәкістанда чунри деп атайды. Банданидің ең алғашқы дәлелі Инд алқабы өркениетінің кезінде, ол жерде бояу б.з.д.

Шолу

Бандани өнері – жоғары шеберлік қажетті процесс. Бұл техника бірнеше жерден жіппен тығыз байланған матаны бояуды қамтиды, соның нәтижесінде Чандракала, Баван Бауг, Шикари сияқты әртүрлі өрнектер пайда болады; бұл матаның қалай байланғанына байланысты. Банданиде негізгі қолданылатын түстер – сары, қызыл, көк, жасыл және қара. Әр түс дәстүрлі түрде нақты мәдени мағынаға ие. Қызыл түс неке символы және үйленген әйелдердің ғұрыптарымен байланысты. Сары түс көктемді білдіреді және маусыммен де, бала туумен де байланысты. Шафран түсі – дүниеден безген адамдардың түсі, соғыста өмірін беруге дайын жауынгерлермен немесе дүниелік өмірден бас тартқан жоғылармен байланысты, ал қара және бордо түстері – қайғыға арналған. Бандани – байланып бояу процесі болғандықтан, бояу қолмен жасалады, сондықтан Банданиде ең жақсы түстер мен үйлесімдерге қол жеткізуге болады. Түстердің тұрақтылығына қарай дәстүрлі түрде екі түрлі бояу бар: пакка, онда түстер оңай кетпейді, және качча, онда түстер тез солғып немесе жуылып кетеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, качча техникасы көбірек таңдауға ие болған, себебі түстерді қайта-қайта жаңартуға болады, ал пакка техникасы егде саяхаттарға қолайлы деп есептелген. Еркектердің тюрбандары немесе әйелдердің одхни деп аталатын шапандары үшін ең әсем және күрделі өрнектер әрқашан качча түстерімен боялған. Банданиде қолданылатын негізгі түстер табиғи. Бандани сари киген қыздың болашағы жақсы болады деген сенім бар. Ажанта қабырғалары осы Бандани сарилерінің куәсі. Бояушылар ғасырлар бойы әртүрлі табиғи және жасанды элементтерді қолданумен тәжірибе жасап келеді. Сонымен қатар, бояуға батырылған матада өрнектер жасау үшін әртүрлі байланыстыру/байлау техникаларымен тәжірибелер жүргізілуде. Үндістанда байланып бояудың әртүрлі түрлері қолданылған.

Банджей шағалы

Банджей сарысы, сондай-ақ "Бандани сарысы" деп те аталады, ол Гуджарат пен Раджастханда кездеседі. Банджей сарысының үлгісі өндіріс аймағына қарай әр түрлі болуы мүмкін. Банджедтің жақсы сорттары Петапур, Мандви, Буж, Анжар, Джамангар, Джетпур, Порбандар, Раджкот, Удайпур, Джайпур, Аджмер, Биканер, Чуру және т.б. Олар үйленген әйелдердің бағалы заттары болып саналады және дәстүрлі қалыңдықтың маңызды бөлігі болып табылады. Раджастхан мен Гуджаратта бандани маталары ерлер мен әйелдер арасында өте танымал, бірақ бандани сарысы көптеген рәсімдер үшін үйленген әйелдер үшін ырымдық қажеттіліктен шыққан. Көптеген гужараттық келіндер үйлену тойында банджей сариінің бір түрі - Гарчола киеді. Гарчола сөзбе-сөз "үйге арналған киім" дегенді білдірсе де, ырым-жырым бойынша ол "жаңа үйге немесе күйеудің үйіне арналған киім" дегенді білдіреді және әдетте қалыңдыққа қайын анасы сыйлық жасайды. Раджастханда жүктілік немесе босану кезінде аналық үй әйелге "пелей ки сари" сыйлайды. Бұл - сары түстегі, ал қызыл түстегі кең жиекті, үстінде бандани үлгісі бар киім. Бандани - галстукті бояудың ең көне әдістерінің бірі. Кейін мата әр түрлі бояу ыдыстарына салынып, жарқын әрі әдемі түстер түзіледі.

Процесс

Бандани - бұл кішкентай түйіндерді байлап, әр түрлі түстермен бояу әдісі. Бұл байлау әдетте тырнақтармен жасалатын. Бірақ Раджастханның кейбір жерлерінде қолөнершілер матаны оңай жұлып алу үшін өткір тырнағы бар металл сақина киеді. Бандани тоқымасын жасау процесі өте қиын емес, бірақ өте көп уақытты алады. Бандани сари мен дупталарды жасау үшін қолданылатын мата - гружетт деп аталатын жібек немесе малмал деп аталатын мақта. Бұл кездегі тігіс тігіс тігіспен байланады. Бұл түйіндерді бояусыз қалдырады, сондықтан бүкіл матада әдемі гүл тәрізді үлгі пайда болады. Муммул (жұмсақ муслин), қолмен тоқылған немесе жібек маталар дәстүрлі таңдау болды, бірақ қазір шифон, георжет және креппен қатар Бандани үшін негізгі мата ретінде қолданылады. Бұл матаны крахмалдың іздерін жою үшін жуылады, содан кейін таза негізге жету үшін ағартылады. Кейін матаның қалыңдығына қарай екі немесе төрт қабатқа бүктеледі. Бұл сумен араластырылған табиғи қыш пигмент. Киіз мата бояусыз жерлерден байланады. Бұл процесс суретшінің шыдамдылығын, біліктілігін және мұқияттығын талап етеді. Кішігірім мотивтегі материалдың бүгілуін көтеру және біріктіру керек. Алғашқы шейін тігілген мата сары түсті. Мата қайтадан байланады да, қызыл немесе жасыл түске боялады. Суретші ашық түсті бояулардан қараңғыға ауысады, ал көбірек және әртүрлі түстерді қолдану процессті күрделі етеді. Егер шекараны қараңғылау қажет болса, барлық ашық бөліктері байланады және пластмасса фольгамен жабылады, ал шеттері қажетті түстермен боялады. Қайта-қайта байлау мен бояудың нәтижесінде күрделі үлгілер пайда болады. Үлгілер бір ғана мотивпен немесе белгілі бір тәртіппен кезектесетін үлкен және кіші мотивтердің комбинациясымен жүруге болады.