Жорж Уильям Гордон: Ямайканың ұлттық батыры және күрескері
George William Gordon
Жорж Уильям Гордон – ямайкалық бизнесмен, саясатшы, губернатор Э.Эйрге сыншы. 1865-те Морэнт Бэй көтерілісінен кейін тұтқынға алынып, өлім жазасы алды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ямайкалық патриот және кәсіпкер
Jamaican patriot and businessman
Джордж Уильям Гордон (шамамен 1820 – 23 қазан 1865) – ямайкалық кәсіпкер, судья және саясаткер, Шығыс округіндегі Сент-Томас қауымынан сайланған екі өкілдің бірі. Ол отарлық үкіметтің және ямайкалық губернатор Эдвард Эйрдің саясатын қатаң сынаған. 1865 жылдың қазан айында Морант шығанағындағы көтеріліс басталғаннан кейін Эйр сол аймақта әскери жағдай режимін жариялады, көтерілісті басу үшін әскерлерді жіберді және Гордонды Кингстонда тұтқындауға бұйрық берді. Ол оны әскери сотта бақылау үшін Морант шығанағына қайтарды. Гордон көтеріліс жоспарлаған деген күдікпен тез арада заговор жасады деген айып тағылып, өлім жазасына кесілді. Эйрдің дағдарыс кезінде негіссіз айыптаулармен Гордонды жылдам өлімге кесуі, сондай-ақ оның көтерілісті басу кезіндегі өлім-жертвелер мен зорлық-зомбылық Ұлыбританияда үлкен резонанс тудырды. Эйрдің қарсыластары оны кісі өлтіруде айыптап сотқа беруге тырысты, бірақ іс сотқа жетпеді. Ол отставкаға кетуге мәжбүр болды. Британ үкіметі Ямайканы ондаған жылдар бойы тікелей басқару үшін Корольдік колонияға айналдыру туралы заң қабылдады. 1969 жылы Ямайка үкіметі Гордонды Ямайканың ұлттық батыры деп жариялады.
George William Gordon (c. 1820 – 23 October 1865) was a Jamaican businessman, magistrate and politician, one of two representatives to the Assembly from St. Thomas in the East parish. He was a leading critic of the colonial government and the policies of Jamaican Governor Edward Eyre. After the start of the Morant Bay rebellion in October 1865, Eyre declared martial law in that area, directed troops to suppress the rebellion, and ordered the arrest of Gordon in Kingston. He had him returned to Morant Bay to stand trial under martial law. Gordon was quickly convicted of conspiracy and executed, on suspicion of having planned the rebellion. Eyre's rapid execution of Gordon on flimsy charges during the crisis, and the death toll and violence of his suppression of the revolt, resulted in a huge controversy in Britain. Opponents of Eyre and his actions attempted to have him prosecuted for murder, but the case never went to trial. He was forced to resign. The British government passed legislation to make Jamaica a Crown Colony, governing it directly for decades. In 1969, the Jamaican government proclaimed Gordon as a National Hero of Jamaica.
Ерте өмір
Джордж Уильям Гордон - шотландтық плантатор Джозеф Гордонның (1790?–1867) және құл болған Энн Раттрейдің (1792? – 1865 жылға дейін) екінші баласы еді. Оның бауырлары Мэри Энн (1813? ), Маргарет (1819? ), Жанет Изабелла (1824? ), Джон (1825? ), Джейн (1826? ), Энн (1828?) және Ральф Гордон (1830). Джозеф Гордон Ямайкаға көшіп келіп, көптеген иесіз қант плантацияларының адвокаты қызметін атқарды, кейін өзі бірнеше мүлікті сатып алды. Олардың арасында Джордж Уильямның туған жері – Черри-Гарден плантациясы да болды. Кейіннен Джозеф Гордон Ассамблея мүшесі және Сент-Эндрю приходының қамқоршысы болды. Гордон өзіне-өзі білім берді, оқуға, жазуға және қарапайым есеп жүргізуге үйренді. Ол құл ретінде дүниеге келді. Әкесі оған бостандық берді және он жасында, өзінің тәрбиешісі, Ямайкадағы Блэк-Риверде тұратын Джеймс Дейлимен бірге тұруға рұқсат алды. Бір жыл ішінде Гордон Дейлидің бизнесінде жұмыс істей бастады. Гордон табысты кәсіпкер болды. 1842 жылы ол әпкелерін Англия мен Францияға білім алуға жіберуге жеткілікті ақша тапты. Үш жылдан кейін ол 10 000 фунт стерлингке ие болды. Гордон өскен кезінде әкесі оған көп көңіл бөлмеді, бірақ Джозеф қаржылық қиындыққа тап болғанда, ұлы оны құтқарып, Cherry Garden плантациясының қарызын өтеді, содан кейін оны әкесіне қайтарды. Кейін Гордон аралдың шығыс жағындағы Сент-Томас приходына көшіп, онда бай кәсіпкер және жер иесі болды. 1840 жылдары ол Ямайка Өмірді Сақтандыру Қоғамын құрды және жеті приходта бейбіт судья болып тағайындалды. Гордон Шығыс Сент-Томас приходында танымал болған радикал саясаткер еді және қара халықтың қиын жағдайына қатты ықпал етті. Ол бұрынғы губернатор Чарльз Генри Дарлингке Морант-Бей түрмесінің жағдайларына шағымданды. 1862 жылы Гордон Айрға осындай шағымдар білдіргенде, губернатор оны дереу судьялық қызметтен шеттетуге бұйрық берді. Колониялық кеңсе Айрді қолдап, түрме жағдайларын жақсартуға шақырған Гордонды мақтады. Гордон 1860 жылдардың ортасында отаршылдық үкіметтің, әсіресе губернатор Эдвард Джон Эйрдің қатал сынаушысы ретінде танылды. Ол отаршылдық саясатты сынаған ағылшын евангелистерімен хат алмасып жүрді. Ол сонымен қатар Пол Богл диакон болған жергілікті баптист шіркеуін құрды. 1863 жылы Гордон Шығыс Сент-Томас Ассамблеясына сайлауда қарсыласы, ақ плантаторды жеңіп, Богольдің қолдауымен және шағын қоныс аударушылардың дауысымен жеңіске жетті. Гордон сонымен қатар приходтық кеңестің мүшесі болды. Алайда, приходтық кеңесті басқаратын отаршылдық элита Гордонның қатысуына қарсы болды, өйткені ол қара шаруалардың мүддесін қорғайтын. Стивен Кук есімді әке мен ұлы Гордонды кеңестен шығаруға сөз байластырды, бұл қара шаруаларды ашуландырды. Келесі жылы қоныс аударушылар Гордонды қайтадан приходтық кеңеске сайлады, ол приходтың қамқоршысы барон фон Кетельходтқа қарсы сот процесін бастады. 1865 жылдың мамырында Гордон АҚШ-тан Ямайкаға қару-жарақ пен оқ-дәрілерді тасымалдау үшін бұрынғы Конфедерация шхунасын сатып алуға тырысқаны туралы хабарлар тарады, бірақ бұл сол кезде белгілі болған жоқ. 1865 жылы Ямайка халқының көп бөлігі бұрынғы құлдар мен олардың ұрпақтарынан тұрды; олар негізінен ауыл шаруашылығымен айналысып, кедейлік пен егінсіздікке тап болды, сондай-ақ холера мен шешек эпидемиясынан кейінгі салдарлармен күресті. Гордон Айрдың тамақ ұрлығы сияқты қылмыстар үшін қамшылау және жүгіру тетігі сияқты қатаң жазаларын сынады. Ол: "Егер бізді осындай губернатор одан әрі басқаратын болса, онда халық қаруға көтеріліп, өзін-өзі басқаруға мәжбүр болады", - деп ескертті.
George William Gordon was the second of eight children born in Jamaica to a Scottish planter, Joseph Gordon (1790?–1867), and an enslaved woman, Ann Rattray (1792? – before 1865). His siblings were Mary Ann (1813? ), Margaret (1819? ), Janet Isabella (1824? ), John (1825? ), Jane (1826? ), Ann (1828?) and Ralph Gordon (1830). Joseph Gordon had migrated to Jamaica to serve as an attorney for a number of absentee owned sugar estates, and he later bought several properties himself. Among them was Cherry Garden Estate, where George William was born. Joseph Gordon later served as a member of the House of Assembly and as Custos of the parish of St Andrew. Gordon was self educated, teaching himself to read, write, and perform simple accounting. He was born a slave. His father gave him his freedom and at the age of ten, he was allowed to live with his godfather, James Daly of Black River, Jamaica. Within a year, Gordon began working in Daly's business. Gordon was a successful businessman. In 1842, he had earned enough to be able to send his sisters to England and France to be educated. Three years later, he was worth £10,000. His father had little to do with him when he was growing up, but when Joseph ran into financial difficulties, it was the son who bailed him out, and cleared the debts on Cherry Garden, before giving it back to the father. Gordon later moved to St. Thomas in the East Parish at the eastern end of the island, where he became a wealthy businessman and a landowner. In the 1840s, he co founded the Jamaica Mutual Life Assurance Society, and was appointed a justice of the peace in seven parishes. Gordon was a radical politician who was popular in the parish of St. Thomas in the East, and he was deeply affected by the suffering of the black poor. He complained to a previous governor, Charles Henry Darling, about the poor conditions of the Morant Bay gaol. In 1862, when he made similar complaints to Eyre, the governor immediately removed Gordon from the magistracy. The Colonial Office took the curious stance of backing Eyre while praising Gordon for calling for prison conditions to be improved. Gordon earned a reputation by the mid 1860s as a critic of the colonial government, especially Governor Edward John Eyre. He maintained a correspondence with English evangelical critics of colonial policy. He also established a Native Baptist church, where Paul Bogle was a deacon. In 1863, Gordon defeated his rival, a white planter, for a seat on the Assembly for St Thomas in the East with the support of the small settler vote, galvanised by Bogle. Gordon was also made a member of the parish vestry. However, the colonial elite who ran the parish vestry objected to the presence of Gordon, because he represented the concerns of the black peasantry. A father and son team of the same name, Stephen Cooke, conspired to have Gordon expelled from the parish vestry, a move that angered the black peasantry. The next year, the settlers re elected Gordon to the parish vestry, and he brought a court action against the custos of the parish, Baron von Ketelhodt. In May 1865 Gordon allegedly attempted to purchase an ex Confederate schooner with a view to ferrying arms and ammunition to Jamaica from the United States of America, although this was unknown at the time. In 1865 the mass of Jamaicans were ex slaves and their descendants; they struggled with poverty and crop failure in the mostly rural economy, and the aftermath of crippling epidemics of cholera and smallpox. Gordon criticised Eyre's draconian punishments such as flogging and the treadmill for crimes such as stealing food. He warned "If that we are to be governed by such a Governor much longer, the people will have to fly to arms and become self governing."
Морант шығанағындағы көтеріліс
1865 жылғы Морант шығанағы көтерілісінің бірнеше себебі болды, соның бірі – Шығыс Сент-Томас шаруаларының колониялық үкіметтің Гордон мен Боглды жергілікті кеңестен шығаруына деген ашуы. Қазан айында Богл жетекшілік еткен бүлік Айр тарапынан, Мур Тауннан келген ямайкалық марондардың көмегімен қатыгездікпен басып жанылды. Үкімет күштері сотсыз немесе әскери заң бойынша асығыс ұйымдастырылған сотта сотталмай, жүздеген қара терілі ямайкалық ерлер мен әйелдерді өлтірді.
There were several causes for the Morant Bay Rebellion of 1865, and one of them was outrage among the black peasantry of St Thomas in the East over the colonial government's actions in expelling Gordon and Bogle from the local vestry. In October, a riot led by Bogle was ruthlessly suppressed by Eyre, with the support of Jamaican Maroons from Moore Town, and hundreds of black Jamaican men and women were killed by government forces without trial, or in hastily arranged trials under martial law.
Өлім және соңынан
1865 жылдың қазан айында Богель басқарған Морант шығанағы көтерілісінен кейін, губернатор Эйр көтеріліс жоспарлаған деген күдікпен Гордонды тұтқындауға бұйрық берді. Эйрдің бұйрығымен Гордон әскери жағдай күшінде болмаған Кингстоннан, әскери жағдай күшінде болған Морант шығанағына жеткізілді. Екі күннің ішінде Гордон әскери сотта мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен сотталды, заңмен қарастырылған тәртіп бұзылып, өлім жазасына кесілді және 23 қазанда дарға асылды. Богель келесі күні дарға асылды. Гордонның өлім жазасына кесілуі және Эйрдің көтерілісті басу кезіндегі қатыгездігі – жүздеген ямайкалықтардың сарбаздар қолынан қаза табуы және сот шешімімен тағы да көп адамның өлім жазасына кесілуі – бұл оқиға Ұлыбританияда үлкен резонанс тудырды. Джон Стюарт Милл және басқа да либерал саясаткерлер Эйрді (және басқаларды) сотқа беруге тырысты, бірақ бұл әрекеттері сәтсіз аяқталды. Істерді сотқа жеткізе алмағандықтан, либералдар Эйрге қарсы азаматтық сот процесін қозғауға ұсыныс жасады. Ол лауазымынан кетуге мәжбүр болды, бірақ ешқашан сотқа бармады.
In October 1865, following the Morant Bay Rebellion led by Bogle, Governor Eyre ordered the arrest of Gordon, whom he suspected of planning the rebellion. By order of Eyre, Gordon was transported from Kingston, where martial law was not in force, to Morant Bay, where it was. Within two days Gordon was tried for high treason by court martial, without due process of law, sentenced to death, and executed on 23 October. Bogle was executed the following day. The execution of Gordon and the brutality of Eyre's suppression of the revolt, with hundreds of Jamaicans killed by soldiers and more executed after trials, made the affair a cause célèbre in Britain. John Stuart Mill and other liberals sought unsuccessfully to have Eyre (and others) prosecuted. When they were unable to get the cases to trial, the liberals worked to bring civil proceedings against Eyre. He was forced to resign from office but never went to trial.
Мұрасы мен құрметтері
20 ғасырда 1938 жылғы еңбекшілер көтерілісінен кейін Гордон ямайкалық ұлтшылдықтың алға басушысы ретінде танылды. Роджер Мейстің 1938 жылғы «Джордж Уильям Гордон» пьесасы оның өміріне арналған. 1960 жылы Ямайка Парламенті жаңа Гордон үйіне көшті, ол саяхатшының құрметіне аталды. 1969 жылы Гордон мен Богл Морант шығанағында өткен үкіметтік салтанатта Ямайканың ұлттық қаһармандары деп жарияланды. 1969 жылы Ямайка валютасын ондық жүйеге көшіріп, жаңа валюта шығарды. Гордон он долларлық банкнотада (қазір монета) бейнеленген. Джордж Уильям Гордон көптеген регги әндерінде еске алынады, соның ішінде Culture тобының «Innocent Blood» және «See them a come» әндерінде. Сондай-ақ, Groundation тобының «Silver Tongue Show», Рой Районның «Give Thanks and Praise», Steel Pulse тобының «Prediction» және «Born Fe Rebel», Хорас Эндидің «Our Jamaican National Heroes» және Чарли Моррисонның «Selasie Memorial» әндерінде де айтылады.
In the 20th century aftermath of the labour rebellion of 1938, Gordon came to be seen as a precursor of Jamaican nationalism. The play George William Gordon (1938) by Roger Mais was about his life. In 1960 the Parliament of Jamaica moved into the new Gordon House, named for the politician. In 1969, Gordon and Bogle were each proclaimed as Jamaican National Heroes in a government ceremony at Morant Bay. In 1969, Jamaica converted its currency to a decimal system, and it issued new currency. Gordon was featured on the ten dollar note (now a coin). George William Gordon is mentioned in numerous Reggae songs, including "Innocent Blood" and "See them a come" by the reggae band Culture. "Silver Tongue Show" by Groundation, "Give Thanks and Praise" by Roy Rayon, "Prediction" and "Born Fe Rebel" by Steel Pulse, "Our Jamaican National Heroes" by Horace Andy, and "Selasie Memorial" by Charlie Morrison.