Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Отбасы социологиясы – социология ғылымының бір саласы. Онда зерттеушілер мен ғалымдар отбасы құрылымын әлеуметтік институт және социализацияның бірлігі ретінде түрлі социологиялық тұрғысынан зерттейді. Оны реттелген әлеуметтік қатынастар мен топтық динамиканың мысалы ретінде қарастыруға болады.
Branch of sociology
Sociology of the family is a subfield of the subject of sociology, in which researchers and academics study family structure as a social institution and unit of socialization from various sociological perspectives. It can be seen as an example of patterned social relations and group dynamics.
Саналық
Отбасылар туралы тарихи және қазіргі деректерді жинаудың ең белгілі көздерінің бірі – ұлттық санақ. АҚШ-та ұлттық санақ әр 10 жыл сайын барлық үй шаруашылығында өткізіледі. Оның арасында Америкалық қоғамдық сауалнама деп аталатын кішірек сауалнамалар да жүргізіледі. Екеуі де АҚШ Халық санағы бюросы мен оның әр штаттағы еншілес ұйымдарының құзыретінде. Халық санағы бюросы американдық отбасылар туралы деректерді ел, штаттар және аймақтар үшін жинақтайды. Олардың деректері үй шаруашылығы мен отбасы құрамындағы өзгерістер туралы статистиканы ұсынады және АҚШ-та тұратын балалардың, жастардың және жұбайлардың санын көрсетеді. Олардың "Отбасы және тұру жағдайлары" тақырыбындағы зерттеуі келесі топтарға бөлінеді: балаларға күтім, балалар, бала асырау, отбасылар мен үй шаруашылықтары, туыс өнімділігі, әжелер мен немерелер, неке және ажырасу, және бір жынысты жұбайлар.
One of the best known sources for gathering both historical and contemporary data on families is the national census survey. In the United States, the national census occurs in every household every 10 years. There are smaller surveys taken in between called the American Community Survey. Both are held by the larger U. S. Census Bureau and its related subsidiaries in each state. The Census Bureau collects data about American families for the nation, states and communities. Their data provides statistics on trends in household and family composition, and show the number of children, young adults and couples living in the United States. Their wave on Families and Living Arrangements is organized into clusters: childcare, children, child support, families and households, fertility, grandparents and grandchildren, marriage and divorce, and same sex couples.
Сапалық
Тағы бір әдіс – отбасыларды этнографиялық немесе қатысушы бақылау арқылы зерттеу, ол көбінесе некелік немесе басқа отбасылық құрылымды тереңірек талдау үшін үлгінің көлемін кішірейтеді. Жалпы алғанда, зерттеуге сапалық тәсіл топтық динамика мен отбасылық қатынастарды зерттеудің өте жақсы жолы болып табылады. Атап айтқанда, отбасы тақырыбындағы сапалық зерттеулер мыналарды қарастырғанда ерекше пайдалы: 1) отбасылық өзара әрекеттесу мен қарым-қатынастардың терең мағынасын анықтау, 2) қарым-қатынас процестері туралы ішкі көзқарастарды зерделеу және өзара әрекеттесуді бақылау, 3) отбасын кеңірек контексте қарастыру және 4) маргиналданған отбасы мүшелеріне мүмкіндік беру (мысалы, зорлық-зомбылық жағдайлары). Көбінесе сапалық деректер, әсіресе әртүрлі құрылымды отбасылар үшін, мол, мағыналы және толымды ақпарат бере алады.
Another method is ethnographic or participatory observation research of families, which usually reduces the sample size to have a more intimate analysis of the conjugal or other family structure. In general, a qualitative approach to research is an excellent way to investigate group dynamics and family relationships. Specifically, qualitative research on the topic of families is particularly useful when looking at: 1) deeper meanings about family interactions and relationships 2) learning more about the insider views about relational processes and observing interactions 3) looking at the family from within a greater context and 4) providing a voice for marginalized family members (e. g. case of abuse). Often, qualitative data is able to provide ample data that is rich and meaningful, especially for structurally diverse families.
Расааралық жақындықтың әлеуметтануы
Батыс қоғамындағы және белгілі бір дәрежеде бүкіл әлемдегі нәсілдік құрылым нәсілдер аралық қарым-қатынасқа ерекше көзқарас қалыптастырды. Азаматтық құқықтар дәуірінен бері АҚШ және Батыс Еуропада нәсілдер аралық қатынастар мен некелер көбірек танымал болып, әлеуметтік жағынан қабылдау деңгейі артса да, халықтың маңызды бөлігі бұл одақтарды толыққанды қабылдамайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, Стефани Куонцтың "Америкалық отбасылар" кітабында Loving v. Virginia ісіне дейінгі кезеңде, нәсілдер аралық некеге тыйым салу конституцияға қайшы деп жарияланған кезде, осы жұптардың басынан өткен қиындықтар туралы айтылады. Бұл тыйымдар "бір тамшы ережесін" күштеуге және жеке тұлғаның кімдігі мен артықшылықтарын нығайтуға бағытталған. Халықаралық деңгейде, ашық оңшыл идеологияны ұстанатындар нәсілдік тазалық идеясын насихаттауды жалғастырып, нәсілдер аралық қарым-қатынасты қалыпқа келтіруге қарсы тұрып жатыр.
The construction of race in Western society and, to a degree, globally, has led to a distinct view of interracial intimacy. Although interracial relationships and marriages have become far more popular and socially acceptable in the United States and Western Europe since the Civil Rights era, these unions continue to be viewed with less than total acceptance by significant portions of the population. More historically, American Families by Stephanie Coontz treats the difficulties these couples went through during the time before Loving v. Virginia, when interracial marriage bans were declared unconstitutional. These bans functioned to enforce the one drop rule and reenforce identity and privilege. Internationally, the far right continues to promote ideas of racial purity by working against the normalization of interracial couples and families.
Қазіргі заманға дейінгі отбасылық өмір және діни дискурс
Тарихи тұрғыдан алғанда, діни дискурстар отбасы мүшелерін қалыптастыруда және отбасыларда мінез-құлықтың белгілі бір формаларын құруда маңызды рөл атқарды, ал дін әйелдердің сексуалдылығы туралы әңгімелерде ерекше орын алды. Бұл орайда діннің рөлін көрсететін мысал – Орта ғасырлық Еуропадағы «сырқаттық қызыл жебе» (witchcraft craze). Тернердің сөзінше, бұл әйелдердің мінез-құлқын реттеуге бағытталған құрал болды, ал әйелдерді сырқатты деп айыптау, негізінен, «олардың сексуалдылығына сын» еді. «Әйелдер сырқаттықпен тығыз байланысты болды, себебі олар шайтанның сексуалдық құштарлығына оңай берілетіні айтылды. Әйелдердің ой-қиялы жетілмеген, эмоционалды және өзін-өзі ұстай алмаушы екеніне сендірілді; олар шайтанның азғыруына ерекше осал еді». Тернердің пікірінше, Батыс Еуропада діни дискурс арқылы әйелдердің сексуалдылығын реттеу әрекеттерін жеке меншікті басқару және оның сақталуын қамтамасыз ету алаңдаушылығымен байланысты қарастыру керек. Сондықтан, жер иеленуші аристократия үшін некенің мақсаты – үйдің мүлігіне еркек мұрагерді дүниеге келтіру болды. Балалардың өлімі жиі кездесетін болғандықтан, әйелдер некеде тұрғанда үнемі жүкті болуға тиіс болды, осылайша тірі еркек мұрагерге кепілдік беруге болатын. Сонымен қатар, мұрагерлік дауларды болдырмау үшін бұл мұрагердің заңды болуы қажет еді. Бұл заңдылықты үйдің басшылары өз қыздарына үйленіп, некеде тұрғанда әйелдерінің тазалығын сақтау арқылы ғана қамтамасыз ете алатын. Сол сияқты, қыздар да басқа мүлікті ұстап тұратын отбасыларға үйлену үшін сексуалды таза болулары керек еді. Мұндай некелердің жалғыз себебі – бала тудыру болды және қазіргі заманғы некелерге тән эротика мен сексуалдық үйлесімділік элементтері болмады. Еуропаның алғашқы дәуірлерінде бұл мүдделер некелердің сипатында көрініс тапты. Бұл жеке келісімдер болды, оларды әйелдің бедеулігі немесе адалсыздығы бала тудыру мүмкіндігін шектесе, оңай бұзуға болатын. Шіркеу некеге қатысты мәмілелерге араласумен, неке туралы әртүрлі түсініктер пайда болды. Өмір бойы некеде болу талап етілді, бірақ сексуалдылықты, әсіресе әйелдердің сексуалдылығын реттеу мақсатында.
Historically, religious discourses have played a significant role in constituting family members and constructing particular forms of behavior in families, and religion has been particularly important in discourses on female sexuality. An example of the role of religion in this respect was the 'witchcraft craze' in Medieval Europe. According to Turner, this was a device to regulate the behavior of women, and the attack on women as witches was principally "a critique of their sexuality". "Women were closely associated with witchcraft, because it was argued that they were particularly susceptible to the sexual advances of the devil. Women were seen to be irrational, emotional and lacking in self restraint; they were especially vulnerable to satanic temptation." Turner argues that attempts to regulate female sexuality through religious discourse have, in the case of Western Europe, to be understood in the context of concerns about managing private property and ensuring its continuity. Thus, for the land owning aristocracy, the point of marriage was to produce a male heir to the property of the household. Since child mortality was common, women had to be more or less continuously pregnant during their marriage to guarantee a living male heir. Furthermore, this heir had to be legitimate, if disputes over inheritance were to be avoided. This legitimacy could only be ensured by the heads of households marrying virgins and ensuring the chastity of their wives for the duration of the marriage. Equally, daughters had to be sexually pure if they were to be eligible for marriage to other property holding families. Such marriages were prompted solely by the need to produce children and had none of the elements of eroticism and sexual compatibility of contemporary marriages. In pre modern Europe, these interests were reflected in the character of marriages. They were private, arranged contracts that could be easily dissolved in the event of child production being compromised by the woman's infertility or infidelity. With the entry of the Church into marriage arrangements, different definitions of marriage emerged. Lifelong marriages were demanded, but with a concern to regulate sexuality, particularly the sexuality of women.
Неке туралы әлеуметтану
Яһудилік-христиандық сенім жүйесінде неке, Адам мен Хауаның Жаратылыс кітабындағы оқиғасына негізделген, ер және әйел арасындағы өмір бойы созылатын міндеттемелерді қамтитын құрылымды ұстанады. Некелі жұбайлар бала сүйіп, отбасының ядросын құрайды. Бірақ кейбір әлеуметтанушылар қазір осы идеалды көріністің американдық қоғамдағы отбасылардың нақты құрылымын қаншалықты бейнелейтініне күмән келтіруде. 1995 жылғы «Америкалық отбасы және ностальгия тұзағы» атты мақаласында әлеуметтанушы Стефани Куонц американдық отбасының бастысы – оның экономикалық қажеттіліктері екенін айтқан. Мысалы, отарлық дәуірде отбасылар көбінесе экономикалық тұрақтылық үшін құлдарға немесе мерзімі шектеулі қызметкерлерге тәуелді болған. Куонцтың пікірінше, қазіргі «жұмыс істейтін әйел және үй шаруасымен айналысатын еркек» үлгісінің тарихи негізі шамалы. Тек 1950 жылдары ғана бақытты, толық отбасының дұрыс отбасылық құрылым туралы миф пайда болды. «Қазіргі отбасы күрделене түсті және өзгерді, некеге тұрмаған адамдардың бірге өмірі, ажырасу, жалғыз ата-аналар, бір жынысты әріптестіктер және кеңейтілген отбасылық қарым-қатынастар кеңінен қабылдануда. Әжелер мен аталар да өз үлесін қосуда». Бұл сөзді қайталап айтсақ, отбасы құрылымы күрт өзгеріп жатыр және әртүрлі отбасылық модельдер бар. Дегенмен, Куонц «Неке, тарих» еңбегінде 20 ғасырда АҚШ-та некелердің тұрақсыздығы артқанын, себебі адамдар әлеуметтік немесе экономикалық емес, махаббат пен құрмет сезімі үшін одақ іздеуге бастағанын дәлелдейді. Бұл өзгеріс «екінші ауысым» деп аталатын үй шаруасы мен бала күтіміне қатысты еңбек бөлісін бұзды, нәтижесінде осы мәселелер жұбайлар арасында талқылау тақырыбына айналды. Әлеуметтанушы Арли Рассел Хохшильд «Екінші ауысым» еңбегінде неке мақсаты мен оның экономикалық негіздеріне қатысты түсініктер өзгергеніне қарамастан, әйелдер американдық отбасының мүддесіне зиян келтіретін күтім жұмысының көп бөлігін өз мойнына ала беретінін айтады. Хохшильд «екінші ауысымның» теңсіз бөлінуінің отбасының әл-ауқатын төмендетіп, некедегі теңдікті және жұбайлардың қанағаттануын азайтатынын көрсетеді. Бүгінде үй шаруасымен айналысатын әйел мен жұмыс істейтін еркек үлгісінің өзгертілген нұсқасын көреміз, онда әйел жұмыс істейтін рөлді қабылдаса да, үй шаруасын жүргізуі күтіледі. Бұл нео-традиционализм деп есептеледі, онда әйел қаласа жұмыс істей алады, бірақ бұл оның үйдегі шаруашылық міндеттеріне кедергі келтірмеуі керек. Осының салдарынан әйелдер үй шаруасымен айналысуға басымдық берілген мансаптық мүмкіндіктерге ие болады, бұл гендерлік еңбек нарығындағы теңсіздікті күшейтеді. Отбасы мен некеде гендерлік мәселелер маңызға ие. Алайда, некедегі гендерлік айырмашылықтар көбінесе «жеке күрес» ретінде қарастырылып, әлеуметтік теңсіздіктерді азайту арқылы саяси мәнсіздендіріледі. «Shinchō45» журналында жарияланған 2018 жылғы мақаласында Сугита салық ақшасын ЛГБТ құқықтарын қолдауға жұмсауға болмайды деп мәлімдеді, өйткені бір жынысты жұбайлар бала туа алмайды және «өнімді емес». Кумико Сайто жазған мақалада бір жынысты жұбайлардың некеге тұрып, өз отбасын құруы әлемдегі ұрпақ алу процесін тоқтатады, себебі олар бала туа алмайды делінген. Бұл көзқарас негірсіз, өйткені әлі де қарсы жынысты адамдармен некеге тұрып, өз балаларын дүниеге әкелгісі келетіндер бар. Бір жынысты жұбайлар бала туа алмаса да, олар адамдар және басқалармен тең құқықтарға ие, сондай-ақ отбасылары бар қарсы жынысты жұбайлар сияқты қолдауға лайық.
Judeo Christian belief system marriage is modeled after the Genesis story of Adam and Eve and its framework of a lifetime commitment between man and woman. The married couple produces children, constituting the nuclear family. Some sociologists now dispute the degree to which this idealized arrangement has and does reflect the true structure of families in American society. In her 1995 article The American Family and the Nostalgia Trap, sociologist Stephanie Coontz first posited that the American family has always been defined first and foremost by its economic needs. For instance, in colonial times families often relied on slaves or indentured servants to support themselves economically. The modern "breadwinner homemaker model", argues Coontz, then has little historical basis. Only in the 1950s did the myth of the happy, nuclear family as the correct family structure arise. "The modern family is increasingly complex and has changed profoundly, with greater acceptance for unmarried cohabitation, divorce, single parent families, same sex partnerships and complex extended family relations. Grandparents are also doing their bit." To paraphrase the quote, family structure is changing drastically and there is a vast variety of different family structures. Yet Coontz argues in Marriage, A History that during the 20th century, marriages have become increasingly unstable in the United States as individuals have begun to seek unions for the ideals of love and affection rather than social or economic expediency. This transition has blurred the division of labor within the breadwinner homemaker model, such that maintenance of the household and childcare, called the "second shift", are now topics for debate between marital partners. Sociologist Arlie Russell Hochschild argues in The Second Shift that despite changes in perceptions of the purpose of marriage and the economic foundations for marriage, women continue to do the bulk of care work to the detriment of the American family. Hochschild illustrates the ways in which an unequal division of the second shift undermines family welfare by reducing marital equality and spousal satisfaction. Today we see a modified version of a homemaker and breadwinner marriage where the woman adopts a breadwinner role but is still expected to take care of the home. This is considered to be a neo traditionalist, where one believes that a woman is expected to work if she desires but only if it does not interfere with her real domestic job at home. Consequently, this forces women into disadvantaged career opportunities that are structured around the primary obligation to be a homemaker and reasserts the gender labor market inequality. Families and marriage have increasingly become areas where gender matters. However, it is important to note that gender differences in marriage have too often been perceived as merely an "individual struggle and depoliticized by reducing social inequalities to differences". "In a 2018 article published in Shinchō45, Sugita claimed that tax money should not be spent on LGBT rights initiatives because same sex couples do not reproduce and have 'no productivity.'" In a journal written by Kumiko Saito, they talk about how those of the same gender who want to get married and start a family of their own will prevent world reproduction because same sex couples could not reproduce. This perspective seems unjustified because there are still people who want to marry the opposite sex and have children genetically of their own. Because same sex couples cannot genetically reproduce, they are still human beings and have the same rights as everyone else, and deserves the same support as those who are married to the opposite sex with families of their own.<Tryder></Amanda>
Неке нарығы: кімнің кіммен некелесуін анықтау
Адамдар кіммен некелесетінін анықтау жолдарын сипаттау үшін көптеген теориялық модельдер бар. Маңызды гендерлік тұрғыдан қарағанда, қиылысқан тәсіл – білім деңгейі мен гендерлік қатынастың үйлесімі. Ерлер мен әйелдер көптеген бәсекелес факторлардың ықпалымен қалыптасатын "неке нарығында" өмір сүреді. Ең шешуші факторлардың бірі – білім деңгейі. Зерттеулер көрсеткендей, ерлер мен әйелдер өздеріне ұқсас білім деңгейіне ие болған серіктерін таңдауға бейім. Брюзе, Сварер және Вайс жүргізген зерттеуде төмен білім – орта мектептен жоғары емес білім, орта білім – кәсіптік білім, ал жоғары білім – жоғары оқу орны білімі деп анықталған (2015). Некелер екі адамның күтулеріне байланысты қалыптасады және осы күтулерге сәйкес "құрылып, тоқтатылады". Осылайша, адамдар "өз білім деңгейіне қарай неке нарығына іріктелінеді немесе одан шығады". Неке нарығы – экономиканың кімге үйленетініне, кімнің одағы сақталарына және бұл болашақ жұмысшы және ата-ана ұрпақтары үшін қандай мағынаға ие екеніне әсер ететін құбылыс. Некеге қатысты нарықты талдаудың бірнеше артықшылығы бар. Біріншіден, неке нарығының жағдайлары – бұл некеге сырттан әсер ететін күштер, олар субъектілерге әсер етеді, яғни неке шешімдерінің жалпы бағытына ықпал етеді. Басқаша айтқанда, жеке жағдайлар адамдарды жеке өмірлік жағдайларына сәйкес неке туралы шешімдер қабылдауға итермелейді, ал неке нарықтары макро деңгейде барлық адамдардың неке туралы шешімдеріне әсер етеді, яғни тұрақты табыс пен жұмыс орындылық берік некеге негіз жасайды. Сонымен қатар, жұмыс орнының тұрақтылығы жұмыс берушілер үшін өнімділікті арттыру арқылы, ал отбасылар үшін ынтымақты күшейту арқылы пайдалы. Екіншіден, неке нарығының жағдайлары көптеген экономикалық факторларды қамтиды.
There are many theoretical models to describe how people determine whom to marry. An important gender focused approach is an intersectional approach that combines education level and gender. Men and women operate in a "marriage market" that is influenced by many competing factors. One of the most decisive factors is education level. Studies have shown that men and women tend to marry partners that have attained a level of education similar to their own. In the study by Bruze, Svarer, and Weiss, low education is defined as a high school education or less, medium education is defined as vocational education, and high education is defined as a college education (2015). Marriages depend on the expectations of two people and are "formed and terminated" based on those expectations. Consequently, individuals "are selected into and out of the marriage market on the basis of their education". Marriage market means how economics affects who marries, whose bonds endure and what this means for future generations of workers and parents. Analyzing marriage markets as they pertain to marriage has several benefits. First, marriage market conditions are forces that influence marriage from outside they subjects affect, which means they impact the general trends of marriage decisions. In other words, individual circumstances cause people to make decisions about their marriages that might be specific to their personal situation; marriage markets impact all peoples' decisions about marriage from a macro level, which means stead incomes and job make for sound marriage. In addition, Job stability benefits both employers through greater productivity and families though more cohesion. Second, marriage market conditions may capture many economic influences.
Сынып пен жыныстың қиылысуы
Әлеуметтік тап жынысқа өзара әсер етеді, бұл некедегі еркек-әйел қарым-қатынасына әсер етеді, әсіресе "жұмыс және үйдегі уақыттың икемділігі" тұрғысынан. Зерттеулер көрсеткендей, әлеуметтік артықшылықтары бар ерлер мен әйелдер өздерінің артықшылықтарын және оларға ұсынылатын икемділікті дәстүрлі гендерлік рөлдерді қолдау үшін пайдаланады. Керісінше, мұндай икемділікке және уақытын басқару мүмкіндігіне қол жеткізе алмайтын ерлер мен әйелдер неке, отбасы және жұмысқа қатысты дәстүрлі гендерлік үміттерді әлсіретуге ұшырайды. Герцель мен Клаусон төрт топқа бөлінген, жалақы алатын күтім қызметкерлерінен деректер жинаған зерттеу жүргізді (2014), олар әлеуметтік жағдай және жыныс бойынша бөлінді. Жұмысшы табындағы ерлер көбінесе "нан табушы" ерлігін баса көрсетеді, ал орта таптағы ерлер дәстүрлі жынысқа негізделген еңбек бөлінісіне назар аударады. Орташа есеппен әкелер аптасына 43 сағат жалақымен жұмыс істейді және 18 сағатты үй шаруашылығына және балаларға жұмсайды. Нәтижесінде, әкелердің еңбегінің үштен екі бөлігі жалақы төленетін жұмысқа, ал үштен бірі жалақысыз жұмысқа тиесілі. Жұмыстың сипаттамалары жұмыс істейтін адамдардың некедегі көптеген талаптар мен міндеттерді теңестіруге бейімділігін анықтайды. Герцель мен Клаусон көрсеткендей, жоғары деңгейдегі лауазымдар отбасылық өмірге төмен деңгейдегі лауазымдарға қарағанда көбірек бейім (2014). Көптеген әйелдер бала күтуді жоспарлағанда бастапқы мансаптық немесе білім алу жоспарларын азайтады, өзгертеді немесе толығымен бас тартады. Осының салдарынан әйелдер нашар мансаптық мүмкіндіктерге ие болады және еңбек нарығындағы гендерлік теңсіздік қайта жанданады.
Social class interacts with gender to impact the male female dynamic in marriage, particularly with respect to "temporal flexibility at work and home". Research shows that class advantaged men and women use their class privilege and the flexibility it provides them in ways that support conventional gender roles. Conversely, men and women who do not have access to such flexibility and control of their time are pressured to weaken conventional gender expectations regarding marriage, family, and jobs. Gertsel and Clawson conducted a study in which they collected data from four groups of paid care workers, divided by class and gender (2014). Working class men tend to emphasize bread winning masculinity while middle class men focus on the traditional gender based division of labor. On average fathers spend about forty three hours a week working for pay and eighteen hours per week on the house and kids. Ultimately, this comes out to fathers doing about two thirds of the paid work and one third of the unpaid work. Job characteristics determine workers' freedom to balance multiple demands and obligations in their marriage. As demonstrated by Gertsel and Clawson, higher level occupations are generally more accommodating to family life than are lower level occupations (2014). Many women either minimize, shift or completely dismiss their initial career or education aspirations when anticipating parenthood. Consequently, this forces women into disadvantaged career opportunities and reasserts the gender labor market inequality.
Тенденциялар
Батыс елдерінде ажырасу көрсеткіші уақыт өте келе жалпы алғанда артты. Дегенмен, соңғы жиырма жылда ажырасу көрсеткіші төмендеуге бастады. АҚШ-та ажырасу деңгейі 1860 жылы 1000 некеге 1,2 болса, 1890, 1900, 1920 жылдары тиісінше 3,0, 4,0 және 7,7-ге дейін өсті, содан кейін 1979, 1990, 2000 және 2004 жылдары 1000 некеге 5,3, 4,7, 4,1 және 3,7-ге төмендеді. Адамдар бұрынғы буын сияқты отбасылық бірлікті сақтап, балаларының өмірінде тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін бақытсыз қарым-қатынаста қалуға көбірек бейім емес. Канада мен АҚШ-тағы ажырасу көрсеткіштері ұқсас үлгіде өзгерді, бірақ АҚШ әлі де әлемде ең жоғары ажырасу деңгейіне ие (Канададан 50% жоғары). Ажырасу көрсеткішінің артуына бірнеше себеп болуы мүмкін:
The divorce rate in western countries has generally increased over time. Divorce rates have however started to decrease over the last twenty years. In the US, the divorce rate changed from 1.2 per 1000 marriages in 1860 to 3.0, 4.0, and 7.7 in 1890, 1900, 1920 then to 5.3, 4.7, 4.1, and 3.7 per 1000 marriages in 1979, 1990, 2000, and 2004 respectively. People are less inclined to stay in unhappy relationships to keep the family unit intact and maintain consistency in their children's lives, the way previous generations did. Divorce rates in Canada and the United States fluctuated in a similar pattern, though the United States still has the highest divorce rate in the world (50% higher than Canada's). The following are several possible causes for the increased rate of divorce:
Жекешілік: Бүгінгі қоғамда отбасылар бірге өткізген уақыттан гөрі бөлек өткізетін уақыттары көбірек. Отбасының кейбір мүшелері жеке бақытына және отбасын асырау үшін табыс табуға көбірек назар аударады, бұл олардың отбасымен өткізетін уақытын кемітеді. Сезімдердің өзгеруі: Көптеген адамдар сексуалдық қажеттіліктері қанағаттандырылмағандықтан немесе бір-біріне деген сезімдерінің жоғалғандықтан некелерін ажырастырады. Бұл көбінесе бір серік қызықтырақ қарым-қатынас тапқанда және сол жаңа қарым-қатынаспен алға жылжуды шешкенде болады. Кейбір жағдайларда серіктердің бірі адалдықты бұзуы мүмкін, бұл де ажырасуға себеп болуы мүмкін, өйткені серік өзінің серігінің адал емес екенін біледі. Әйелдердің тәуелсіздігі артуы: Қазір әйелдер тең құқыққа ие және уақыт өте келе өздерін-өздері қамтамасыз ете алатынын дәлелдеді, сондықтан әйелдер бақытсыз некелерден шығуды әлдеқайда оңай көреді. Олар жұмыста көбірек уақыт өткізеді, сондықтан қарым-қатынастарын жақсартуға аз уақыт бөледі. Стресс: Стресс некеде маңызды фактор. Отбасын асырау үшін жұмыс істеу және қаржыны тұрақтандыру үлкен стресс тудырады. Сонымен қатар, екі серік жұмыс істесе (көбінесе), "отбасылық уақыт" азаяды, бұл бала тәрбиелеуді қиындатады. Бұл көбінесе жұптар кішкентай балаларды тәрбиелеп жатқан кезде болады. Қоғамдық қабылдау: Бүгінгі буын үшін ажырасу қоғамда көбірек қабылданады. Қазір, қанағаттандырмайтын қарым-қатынаста ажырасуды ұсынудың орнына, оны көбірек қабылдап, кейде тіпті қолдайды. Бұл тек қана қабылдану ғана емес, сонымен қатар 1968 жылғы "Ажырасу туралы заңға" сәйкес, бұрынғы жылдарға қарағанда заңды түрде ажырасу оңай.
Individualism: In today's society, families spend more time apart than they do together. Some individuals in a family focus more on personal happiness and earning income to support their family that it consumes the time actually spent with their family. Feelings are no longer mutual: Many people end marriages because they are no longer satisfied by sexual needs or merely because they have lost feelings for one another. This often happens when one partner finds a more exciting relationship and chooses to move forward with that new relationship. In some cases, a partner may even commit adultery which also may result in a divorce as a partner discovers their partner being unfaithful to them. Women have become more independent: Now that women have equal rights and have proven over time that they have the potential and ability to support themselves, women find it much easier to leave unhappy marriages. They are also more work focused, thus giving them less time to cope with their relationship. Stress: Stress is a big factor in marriages. Working to support a family, while trying to stabilize finances is a big factor in stress. Also, with both partners working (in most cases), leaves less "family time" which makes raising children difficult. This often happens in the stage where couples are raising young children. Socially acceptable: In today's generation, divorce is now more socially acceptable. Now, instead of discouraging a divorce in an unsatisfying relationship, it is more widely accepted and sometimes even encouraged. Not only is it now more acceptable, but it is also easier to get a divorce legally than it was in previous years according to the Divorce Act of 1968.
Ата-аналар: Сүйіспеншіліктің үзілуі
Көптеген ғалымдар адамдар қарым-қатынасқа неге түседі, қарым-қатынаста қалады және қарым-қатынасты неге тоқтатады деп түсіндіруге тырысты. Левингердің (1965, 1976) ажырасу туралы теориясы үш негізгі құрамдас бөліктерді қамтитын теориялық дәстүрге негізделген: тартымдылық, кедергілер және баламалар. Бұл теориядағы тартымдылық – қарым-қатынастан алынатын пайда мен қарым-қатынастың құнының арасындағы пропорционалдық қатынас. Махаббат, жыныстық қатынас, серіктестік, эмоционалдық қолдау және күнделікті көмек секілді қарым-қатынастан күтілетін барлық пайдалар – қарым-қатынастың сыйы болып табылады. Ал, отбасылық зорлық-зомбылық, адалдықтың бұзылуы, ұрыс-керіс және жеке бостандықтың шектелуі сияқты жағымсыз жайттар – қарым-қатынастың құны болып есептеледі. Әдетте, адамдар жоғары пайдалы және төмен құнды қарым-қатынастарда қалуға бейім. Дегенмен, керісінше жағдай, яғни аз пайдасы бар, бірақ көп шығынға түсетін неке, автомат түрде ажырасуға әкелмейді. Жұбайлар некелерін тоқтату үшін діни сенімдер, қоғамдық қысым, қаржылық тәуелділік немесе заңдық шектеулер сияқты кедергілерді жеңіп өтуі керек. Қарым-қатынастың аяқталуын түсіндіретін тағы бір теория – Брайан Бутвелл, Дж. С. Барнс және К. М. Бивердің «Жұбайды қуу теориясы». Бұл теория некелердің бұзылуын эволюциялық тұрғыдан қарастырады, онда барлық түрлер сәтті көбейуге ұмтылады. Теорияға сәйкес, осы процесте гендерлік айырмашылықтар бар. Мысалы, әйел күйеуінің эмоционалдық түрде опасыздық жасаса қатты ренжісе, ал ер адам әйелінің физикалық түрде опасыздық жасаса көбірек ашуланады. Бұл себеп эволюциялық тамырларынан туындайды: әйелін эмоционалдық түрде алдаған ер адам әйелдің балаларды тәрбиелеуге қажетті ресурстарын жоғалтумен немесе азайтумен тең, ал әйелдің физикалық опасыздығы күйеуінің гендерін келесі ұрпаққа беру мүмкіндігіне қауіп төндіреді. Екі жағдай да жұбайды қууға себеп болады. «Ата-бабалардың қарым-қатынасты бұзуға мүмкіндік берген жағдайлары адамзат эволюциясының барысында қайта-қайта туындайтын бейімделу мәселесін құрады және осылайша стратегиялық шешімдердің эволюциясына таңдау қысымын түсірді». Басқаша айтқанда, белгілі бір қарым-қатынастардан босану қабілеті ата-бабаларымыздың тіршілікке бейімделуіне пайда әкелген болуы мүмкін.
Many scholars have attempted to explain why humans enter relationships, stay in relationships and end relationships. Levinger's (1965, 1976) theory on divorce is based on a theoretical tradition consisting of three basic components: attractions, barriers and alternatives. Attraction in this theory is proportional to the rewards one gets from the relationship minus the cost of the relationship. All the things that can be seen as gains from the relationship such as love, sex, companionship, emotional support and daily assistance are the rewards of the relationship. The costs would the negative aspects of the relationship such as domestic violence, infidelity, quarrels and limitations on personal freedom. Generally people tend to stay in high rewards and low cost relationships. However, the reverse situation, that is, a costly marriage with few benefits does not automatically lead to divorce. Couples must overcome barriers such as religious beliefs, social stigma, and financial dependence or law restrictions before they successfully dissolve their marriage. Another theory to explain why relationships end is the "Mate ejection theory", by Brian Boutwell, J. C. Barnes and K. M Beaver. The mate ejection theory looks at the dissolution of marriage from an evolutionary point of view, where all species seek to successfully reproduce. According to this theory there are gender differences in the process of ejection. For example, a woman will be more upset when her husband emotionally cheats on her and a man will be more upset when his wife physically cheats on him. The reason for this stems from evolutionary roots, a man emotionally cheating on his wife equates to a loss or reduction in resources for the wife to raise the children whereas an act of physical infidelity by the wife threatens the husband's chance to pass on his genes to the next generation via reproduction. Both these circumstances call for mate ejection. "Ancestral conditions that favored the dissolution of a mateship constituted a recurrent adaptive problem over human evolutionary history and thus imposed selection pressures for the evolution of strategic solutions." Put differently, the capability of emancipating themselves from certain relationships could have conferred a fitness benefit for ancestral humans.
Ажырасудың балаларға әсері
Ажырасу туралы үш бойлық зерттеу: Марин округінің жобасы (1971 жылы басталған 60 отбасының клиникалық зерттеуі), Вирджиния округінің зерттеуі (неке, ажырасу және қайта үйлену туралы бойлық зерттеулер сериясы) және 98 отбасыға қатысты екі ядролық отбасы зерттеулері ажырасу туралы ғылыми әдебиетті кеңейтуге көмектесті. Екі ядролық зерттеу Марин округінің жобасы мен Вирджиния округінің зерттеулерінің нәтижелеріне негізделген. Бұл зерттеулер ажырасудың балалардың өміріне қандай әсер ететінін түсінуге пайда болды. Джудит Уоллерштейннің ажырасудың балаларға тигізетін әсері жөніндегі зерттеуі (Марин округінің жобасына негізделген) мынаны көрсетеді: «Ата-анасы ажырасқан балалар көбінесе ересек күйге жеткенде психологиялық қиындықтары бар, басқалармен қанағаттанарлық қарым-қатынас орнатуда қиындық көретін адамдар болып өседі». Басқа ғалымдар жүргізген сандық зерттеулер Уоллерштейннің қорытындыларын қолдайды. Ата-анасы ажырасқан балалардың психологиялық проблемаларға ұшырау, некеде қиындықтар тууы, ажырасу және ата-анасымен, әсіресе әкесімен қарым-қатынастың нашарлау қаупі жоғары екені анықталды. Дегенмен, Уоллерштейн өзінің теориясының «қиын нұсқасын» жақтады, онда ажырасқан және тұрақты некеде тұратын ата-аналардың балалары арасындағы айырмашылықтар айқын және кең таралған екенін мәлімдеді. Уоллерштейннің қорытындыларына қарсы шыққандардың бірі – Мейвис Хетерингтон, ол ажырасудың балаларға тигізетін жағымсыз әсерлері асыра бағаланғанын және көптеген балалар ұзақ мерзімді зиянсыз өседі деп санайды. Хетерингтонның деректеріне сәйкес, ажырасқан ата-анасы бар балалардың 25%-ы ересек жасқа жеткенде маңызды әлеуметтік, эмоционалдық немесе психологиялық проблемаларға тап болады, ал тұрақты некеде тұратын ата-анасы бар балалардың 10%-ы осыған ұқсас проблемаларды бастан кешіреді. Балалардың 75%-ы жақсы бейімделген ересектерге айналады. Екі ядролық зерттеудегі 98 отбасы сұхбаттасқаннан кейін 20 жыл өткен соң, осы отбасылардың 85% ұрпақтары қайтадан сұхбаттасты. Олардың 23%-ы магистратураны бітірген, 33%-ы жоғары білім алған, 31%-ы орта білімнен кейінгі білім алған, 10%-ы орта мектепті бітірген, ал сұхбаттасқан балалардың көпшілігі (85%) жұмыс істейді.
Three longitudinal studies on divorce: The Marin County Project (the clinical study of 60 families that began in 1971), The Virginia County Study (a series of longitudinal studies on marriage, divorce and remarriage) and The Binuclear Family Studies of 98 families have helped expand the literature on divorce. The Binuclear study was based on the findings from the Marin County Project and Virginia County Study. This research has been used to understand the implications of divorce on children later on in life. Judith Wallerstein's research on the effect of divorce on children (based on the Marin County Project) suggests that, "children with divorced parents often reach adulthood as psychologically troubled individuals who find it difficult to maintain satisfying relationships with others". Quantitative research done by other scholars supports Wallerstein's conclusion. It has been shown that children with divorced parents have an increased risk of: experiencing psychological problems, having troubled marriages, divorcing and having poor relationships with parents especially the father. Wallerstein, however, has a disputed an "extreme version" of her theory where she claims that the difference between the children with divorced and continuously married parents is dramatic and pervasive. One opponent of Wallerstein's conclusions is Mavis Hetherington, who argues that the negative effects of divorce on children have been exaggerated and that most children grow up without long term harm. Hetherington's data showed that 25% of children with divorced parents reach adulthood with a serious social, emotional or psychological problem, compared to 10% of children with continuously married parents. 75% of the children grow up to be well functioning adults. Twenty years after the 98 families from the binuclear study were interviewed, 85% of the offspring from these families were interviewed. Of those, 23% had completed postgraduate training, 33% had completed college, 31% had completed post secondary training, 10% had received their high school diplomas and the majority (85%) of the interviewed children were employed.
Технологияның әсері
Соңғы онжылдықтарда технология күрт дамыды, соған сәйкес, оның қоғамға әсері де өсті. Доктор Шопп Салливан технологияның, әсіресе әлеуметтік желілердің, ата-аналарға және олардың балаларын тәрбиелеу әдісіне тигізетін әсерін зерттеді. Ол 2008-2009 жылдар аралығында алғашқы баласы дүниеге келген шамамен 200 екі кіріс отбасын зерттеді, әлеуметтік желілердің ата-аналар рөліне қалай қысым жасағанын бақылады. Оның зерттеуі бойынша, әкелердің өзіне сенімділігі артқан, ал аналардың керісінше – сенімділігі төмендеген. Әкелер әлеуметтік желіде басқа ата-аналарды көргеннен кейін өзін сенімдірек сезінген, ал аналар идеалды немесе мінсіз отбасылық суреттерді көргеннен кейін, немесе өз жазбаларына басқалардың тәрбиелеу жолын сынаған пікірлерін оқығаннан кейін алаңдады. Бұл стресс деңгейінің жоғарылауына және сенімсіздікке әкелді, бұл балалардың ата-аналарына реакциясын өзгертіп, олардың мінез-құлқына әсер етті.
In the past few decades, technology has drastically advanced, and with it, so has its effect on society. Dr. Schoppe Sullivan studied the effects technology, particularly social media, had on parents and the way they raise their children. She studied approximately 2oo dual income families who had their first child between 2008 and 2009, observing how social media pressured them in their roles as parents. What she found was an increased level in confidence from the fathers and the opposite effect in mothers; fathers felt more confident after viewing other parents on social media, while mothers were worried after viewing posts depicting ideal or perfect family photos or concerned with the comments they would receive on their posts from others criticizing their parenting. This led directly into increased levels of stress and lower confidence, which affected the children's reactions to their parents, altering the behavior of the children.
Аналық туралы қазіргі заманғы теориялар
Аналық – тәуелді балаларды күту мен қамқорлыққа қатысты әлеуметтік практика. Бұл – әлеуметтік өзара әрекеттесулер мен қарым-қатынастардың динамикалық процесі. Аналық көбінесе әйелдермен байланысты, себебі әдетте балаларын олар күтеді. Дегенмен, "барлық әйел ана бола бермейді, ал ана болу – бала күтімі мен қамқорлық жұмысы әйелдердің ғана ерекше құқығы емес". Кейбір мамандар аналық ролін әйелдер ролі ретінде гендерлік наным-сенімдер жүйесінің күшті ықпалымен қалыптасқан әлеуметтік құрылым деп санайды. Аналықпен байланысты рөлдер уақыт және мәдениетке қарай өзгеріп отырады. Сонымен қатар, ананың стратегиялары мен оның қалыптастырған көзқарастары әртүрлі әлеуметтік жағдайларға, мысалы, аймақтық және жергілікті саяси экономиканың, әлеуметтік топ, ұлт, мәдениет және сексуалдық бағдарламалардың қиылысуына байланысты болады. Кейбір әлеуметтанушылар мұны "буржуазиялық отбасы" деп атайды, ол 16 және 17 ғасырлардағы еуропалық үй шаруашылықтарынан пайда болды және көбінесе "дәстүрлі батыстық" құрылым деп есептеледі. Бұл отбасылық модельде әке отбасының экономикалық тұтқасы және кейде тәртіп сақшысы болып табылады, ал ана немесе басқа әйел туысы бала тәрбиесінің көп бөлігін бақылайды. Шығыс Азия және Батыс елдерінің дәстүрлі отбасыларында әкелер отбасы басшылары болған, яғни оның міндеттеріне қаржылық қолдау көрсету және маңызды шешімдер қабылдау кірген, ал отбасы мүшелері оның кейбір бұйрықтарын сұрақсыз орындауға тиіс болған. "Кейбір азиялық американдық еркектер топтық келісім мен ата-аналық құрмет, отбасы атын жалғастыру және ата-аналардың үмітін орындау сияқты қатаң гендерлік рөлдерде тәрбиеленеді". Аналар күнінде ананың отбасыдағы рөлі ерекше атап өтіледі. Анна Ривз Джарвис – жұмыс орындарындағы тазалық пен санитарлық жағдайдың нашарлығына наразылық білдіріп, алғашқы "Аналар күні" акциясын ұйымдастырған әйел. Джарвис 1905 жылы қайтыс болды, ал оның қызы анасын құрметтеу үшін Ұлттық аналар күнін құрды.
Mothering is the social practice of nurturing and caring for dependent children. It is a dynamic process of social interactions and relationships. Mothering is typically associated with women since it is typically women who mother their children. However, "not all women mother, and mothering as nurturing and caring work is not inevitable the exclusive domain of women". Some argue that Mothering as a female role is a social construction that is highly influenced by gender belief systems. The roles associated with motherhood are variable across time and culture. Furthermore, a mother's strategies and meanings that she develops are influenced by different social locations, such as the intersections of regional and local political economy with class, ethnicity, culture, and sexual preference. Some sociologists refer to this as the "bourgeois family", which arose out of typical 16th and 17th century European households and is often considered the "traditional Western" structure. In this family model the father acts as the economic support and sometimes disciplinarian of the family, while the mother or other female relative oversees most of the child rearing. In East Asian and Western traditional families, fathers were the heads of the families, which meant that his duties included providing financial support and making critical decisions, some of which must have been obeyed without question by the rest of the family members. "Some Asian American men are brought up under stringent gender role expectations such as a focus on group harmony and filial piety, carrying on their family name and conforming to the expectations of the parents." The mother's role in the family is celebrated on Mother's Day. Anna Reeves Jarvis was a woman who originally organized Mother's Work Day's protesting the lack of cleanliness and sanitation in the work place. Jarvis died in 1905 and her daughter created a National Mother's Day to honor her mother.
Аналық статистика
АҚШ-та 82,5 миллион әйел бар, олардың жасы әртүрлі және ана рольін атқарады, ал бірінші баланың орташа жасы 25,1 жас. 2008 жылы туған балалардың 10% жасөспірім қыздардың, ал 14% 35 жастан асқан әйелдердің үлесіне тиді. АҚШ-та жүргізілген зерттеу көрсеткендей, әйелдер бала туғанға дейін өзінің мансабын құруға және жұмыс тәжірибесін жинауға шамамен 5 жыл жұмсайды. Жалақысыз жұмыс істейтін аналар 27 жасында бала туады, ал жалақы алатын аналар 31 жасында жүкті болады. Зерттеу нәтижелеріне сәйкес, бала туу жасының айырмашылығы білім деңгейімен байланысты, себебі әйел неғұрлым көп білім алса, жұмысқа орналасуы да соғұрлым кешігеді. Көптеген мәдениеттерде, әсіресе дәстүрлі батыс мәдениетінде, әке әдетте үйленген жұбайлардың күйеуі болып табылады. Әкелер бала тәрбиесінде маңызды рөл атқарады, және бұл рөлді атқаратын биологиялық емес әкеге де берілуі мүмкін. Мұндай жағдай әкесі басқа адам болған балалардың аналарымен некеде тұрған жағдайларда жиі кездеседі. Шығыс Азия және Батыс дәстүрлі отбасыларында әкелер отбасының басшысы саналады, олардың міндеттеріне қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз ету және маңызды шешімдер қабылдау кіреді, ал отбасы мүшелері кейбір шешімдерді сұрақсыз орындауы тиіс. Отбасы ұғымының мәдени ерекшеліктеріне қарай, әкенің рөлі де өзгеріп отырады. Кейбір әлеуметтанушылар 16-шы және 17-шы ғасырлардағы еуропалық отбасылардан пайда болған "буржуазиялық отбасы" терминін қолданады, онда әкенің рөлі шектеулі болған. Бұл модельде әке отбасының экономикалық жағдайына жауапты және кейде тәртіпті сақтаушы болып табылады, ал ана немесе басқа әйел туысы бала тәрбиесімен айналысады. Мұндай құрылым, мысалы, "декреттік өкімет" заңдарын қабылдаған, бірақ әкелерге арналған демалыс демалысын қарастырмаған қоғамдарда кең таралған. Алайда, бұл шектеулі рөлге қатысты пікірлер көбейіп келеді. 1950 жылдардан бері әлеуметтік ғалымдар мен феминистер гендерлік рөлдерді және ер адамдардың асыраушы рөлін сынап, гендерлік қатынастарды өзгерту мақсатында әкелерге бағытталған саясатты қолдауды ұсынады.
In the United States, 82.5 million women are mothers of all ages, while the national average age of first child births is 25.1 years. In 2008, 10% of births were to teenage girls, and 14% were to women ages 35 and older. In the United States, a study found that the average woman spends 5 years working and building a career before having children, and mothers working non salary jobs began having children at age 27, compared to mothers with salary positions, who became pregnant at age 31. The study shows that the difference in age of child birth is related to education, since the longer a woman has been in school, the older she will be when she enters the workforce. In many cultures, especially traditional western, a father is usually the husband in a married couple. Many times fathers have a very important role in raising offspring and the title can be given to a non biological father that fills this role. This is common in stepfathers (males married to biological mothers). In East Asian and Western traditional families, fathers are the heads of the families, which means that their duties include providing financial support and making critical decisions, some of which must be obeyed without question by the rest of the family members. As with cultural concepts of family, the specifics of a father's role vary according to cultural folkways. In what some sociologists term the "bourgeois family", which arose out of typical 16th and 17th century European households, the father's role has been somewhat limited. In this family model the father acts as the economic support and sometimes disciplinarian of the family, while the mother or other female relative oversees most of the child rearing. This structure is enforced, for example, in societies which legislate "maternity leave" but do not have a corresponding "paternity leave". However, this limited role has increasingly been called into question. Since the 1950s, social scientists as well as feminists have increasingly criticized gendered arrangements of work and care, and the male breadwinner role, and policies are increasingly targeting men as fathers, as a tool of changing gender relations.
Ата-ана тәрбиесі туралы ғылым
"Әкелік шеберлігі" ғылымы деп сипатталатын бұл зерттеу 1920 жылдары негізінен Ұлыбритания мен АҚШ-та (сондай-ақ, Еуропаның басқа да елдерінде) пайда болды. "Аналар мен нәрестелерді күту орталықтарының еркек қызметкерлері, соғыстар аралық Ұлыбританияда нәрестелерді күту және тәрбиелеуде аналардың үстемдігіне қарсы шығып, әкелердің бала тәрбиесінде маңызды рөл атқаруы керек екенін айтты." Егер әйелдердің бала тәрбиесі ғылымына қатысты зерттеу жүргізілсе, ол "аналық шеберлік" деп аталатын болар еді. Көбінесе анаға деген ықыласпен айтылатын "мама" және "ана" деген сөздер баланың алғашқы айтатын сөздерінің бірі болып табылады. "Дада" немесе "әке" одан бұрын айтылса да, бұл әке мен бала арасындағы байланыс ана мен бала арасындағы байланыстан артық дегенді білдірмейді, себебі оларды айту "маммы" немесе "мумми" сөздеріне қарағанда оңай, ал олар ауыз бұлшықтарын жақсырақ бақылауды талап етеді. Зерттеулерге сәйкес, балалар "әке" деген сөзді жақсырақ есте сақтайды, өйткені әкелер балалар үшін көбірек қызығушылық тудырады.
Described as 'the science of male parenting', the study of 'father craft' emerged principally in Britain and the United States (but also throughout Europe) in the 1920s. "Male adjuncts to Maternity and Infant Welfare Centers – reacted to the maternal dominance in infant welfare and parenting in interwar Britain by arguing that fathers should play a crucial role in the upbringing of children." Were such a study to be conducted into the science of female parenting, it would be called mother craft. The words 'ma ma' and 'mom', usually regarded as terms of endearment directed towards a mother figure, are generally one of the first words a child speaks. While 'da da' or 'dad' often precede it, this does not reflect a stronger bond between the father and child than that of the mother and child, it is merely simpler to pronounce than 'mummy' or 'mum' which require greater control over the mouth muscles. Children tend to remember 'daddy' more because, according to research, they are more exciting to the child.
Қазіргі заманғы теориялар
Америкалық қоғамға ер адамдардың әкелікті қалай түсінетінін және анықтайтынын білу үшін бірнеше зерттеулер жүргізілді. Атап айтқанда, зерттеулер ер адамдардың неліктен әке болуді таңдайтынына және әкелік пен қазіргі заманғы еркектік арасындағы байланысқа назар аударды. Соңғы зерттеулер жекелік теориясы негізінде жүргізілді және ерлердің өмірінде әкелік жекелігінің маңыздылығы, орталық орны және рөліне, әсіресе балаларымен қарым-қатынасына қатысты мәселелерді қарастырды. Жекелік теориясына сәйкес, жекелік қаншалықты маңызды және орталық болса, адамдар сол жекелікке байланысты мінез-құлықтарды көрсетуге соншалықты бейім. Маңыздылық – нақты бір жағдайда өзіндік ерекшелікті іске асыруға дайындық. Орталықтық – басқа жекеліктермен салыстырғандағы жекеліктің маңыздылығын көрсетеді. Әкелік жекелігінің орталықтығы әдетте жоғары деңгейде сақталады (мысалы, бауыр, күйеу т.б.), себебі ер адамдардың «жақсы» әке болуы керек деген гендерлік үміттер бар. Өздерін әке ретінде маңызды және өмірлік деп санайтын ер адамдар балаларымен жақын қарым-қатынас жасап, жауапкершілікті әкелік міндеттерін орындауға тырысады. Әке бола алмаған немесе балалы бола алмаған ер адамдар әкеліктің жоқтығын өздерінің еркектігіне төнетін қауіп ретінде қарастырады. Осыдан келіп, еркектікке төнетін қауіп ер адамдарды әке болуға итереді, себебі олар мүсіркеусіз немесе әйел сипатында көрінуге қаламайды.
A number of studies have been given to the American public to determine how men view and define fatherhood. Specifically, studies have focused on why men choose to become fathers and the relationship between fatherhood and contemporary masculinity. Not surprisingly, recent research on fatherhood is framed by identity theory and has focused on the salience, centrality, and importance of the father identity in men's lives, especially as it may be linked to men's involvement with their children. According to identity theory, the more salient and central the identity, the more likely individuals are to engage in behaviors associated with it. Salience refers to the readiness to act out an identity in a particular situation. Centrality refers to the importance of an identity in relation to other identities. The centrality of the father identity is usually held at a higher level (as opposed to brother, husband, etc.) due to the gendered expectation that men must be "good" fathers. Men who view their role as a father central and crucial to who they are as a person are more likely to engage with their children and strive to participate in responsible fatherhood. Men who fail to successfully become fathers or are unable to have children view the lack of fatherhood as a threat to their masculinity. As a result, the threat to masculinity serves as a driving force for men to possibly become fathers because they never want to be seen as infertile or effeminate.
Әке болуды таңдамаған ер адамдар
Әке болуды қаламаған еркектер туралы зерттеулер көбінесе әке болу рөлінің еркектік пен ер адамның өзіндік санасы үшін маңыздылығына баса назар аударады. Көптеген ер адамдар экономикалық қиындықтарды, мәдени ерекшеліктерді және өмірлік жағдайларды әке болудан алшақтататын факторлар деп санайды. Соңында, кейбір ер адамдар өмірлік жағдайды әке болуды қаламауының басты себебі деп атап көрсетеді. Өмірлік жағдай – бұл жеке адамның отбасылық жағдайы (жалғыз басты немесе үйленген) және жасы. Зерттеулер көрсеткендей, жасы ұлғайған және үйленген еркектер әке болуға көбірек ұмтылады. Ерлер неке, жұмыс және әкеліктің бірге келетін "жинақ" ретінде қарастырады, яғни жұмыс немесе неке сияқты компоненттердің біреуі болмаса, бала табудан бас тартуға болады. Сондай-ақ, үйленген еркектер әйелімен бірге әке болуды күтеді, тіпті олардың жеке пікірі бойынша балалары болғысы келмесе де. Ал жалғыз және жас еркектер балаға эмоционалды және қаржылық жағынан қолдау көрсетуге "дайын емеспін" деп ойтқандықтан, осындай қалауды сезінбейді.
Studies on men who choose not to be fathers often focus on how the role of fatherhood is crucial to masculinity and a man's central identity. Many men blame economic difficulties, cultural differences, and life situations as potential factors that deter them from fatherhood. Lastly, some men blame life situations as the primary factor for their decision not to pursue fatherhood. Life situations are defined as an individual's relationship status (single or married) and their age. Studies have shown that men who are older and married tend to be more likely to pursue fatherhood. It has been proposed that men continue to view marriage, work and fatherhood as a "package deal" meaning that lacking one of these components, like work or marriage, may result in the decision not to have children. It has also been proposed that married men feel as if they are expected to pursue fatherhood as a part of their marriage though they personally may not want to have children. On the other hand, men who are single and younger do not feel the same desire because they are not "prepared" to emotionally and financially support a child.
Алдын ала отбасылық нысандар
Бала тәрбиелеп отырған некеде тұрған жұбайлардың саны жылдар бойы азайып келеді. 2001 жылы Канадада 25 жасқа дейінгі балалары бар некеде тұрған және ресми емес одақта тұратын жұбайлардың үлесі барлық отбасылардың 44% құрады.
The number of married couples raising children has decreased over the years. In Canada, married and common law couples with children under the age of 25 represented 44% of all families in 2001.
Гейлер мен лесбиянкалар
Гей және лесбиян жұптары бір жынысты қатынастар ретінде жіктеледі. 1989 жылы Дания бір жынысты жұптарға үйленуге және барлық азаматтарға тең құқықтар беруге рұқсат берген алғашқы ел болды. Мысалы, жақын туыс емес, бірақ әже немесе аға деп аталатын отбасылық дос.
Gay and Lesbian couples are categorized as same sex relationships. In 1989, Denmark was the first nation to allow same sex couples to get married and to provide equal rights to all citizens. For example, a close family friend that one would refer to as an aunt or uncle, but shares no genetic or marital relationship.
Балалық шақтың әлеуметтануы
Балалық шақта сіңірілген құндылықтар баланың дамуы мен қоғамға бейімделуі үшін маңызды. Отбасы – бастапқы әлеуметтендіру институты және ең алғашқы әлеуметтік агенттік саналады.
The values learned during childhood are important in the development and socialization of children. The family is considered to be the agency of primary socialisation and the first focal socialisation agency.
Тарих
2000 жылдардан бері балалық шақтың социологиясы деген жаңа салаға қызығушылық артып, Скандинавия және ағылшын тілді елдерде көптеген эмпирикалық зерттеулер мен қарқынды теориялық пікірсайыстар туды. Еуропа мен АҚШ-тағы әлеуметтанушылар балалардың құқықтарын белсенді түрде қолдауға көбірек бейімделді. Осыған дейін социология бала мен балалық шақты көбінесе әлеуметтену тұрғысынан қарастырған, ал жаңа балалық шақ социологиялық парадигмасының пайда болуы феминистік сынмен қатар жүрді. Балалық шақ социологтары "ересектерге бағытталған" көзқарасқа және балаларға қатысты социологияның "ажыратылған көзқарасына" қарсы шықты. Осыдан келіп, балалық шақтың социологиясы саласындағы маңызды еңбектердің көп салалы болғаны түсінікті, олар тарих, мәдениеттану, этнометодология және педагогиканы байланыстырады. Басты мәтіндерге Джеймс пен Проуттың «Балалық шақты құру және қайта құру» (1990/1997), Джеймс, Дженкс және Проуттың «Балалық шақты теориялық тұрғыдан қарастыру» (1998) және Проуттың «Балалық шақтың болашағы» (2005) кіреді. Балалармен зерттеулердегі әдістемелік мәселелер бойынша Кристенсен мен Джеймстің редакциялаған «Балалармен зерттеу» (2008) еңбегін қараңыз.
Since the 2000s, a new subfield, sociology of childhood has gained increasing attention and triggered numerous empirical studies as well as intensive theoretical disputes, starting in the Scandinavian and the English speaking countries. A different approach was adopted in Europe and the United States, with European sociologists more interested in actively promoting children's rights. Up to this time, sociology had approached children and childhood mainly from a socialization perspective, and the emergence of the new childhood sociological paradigm ran parallel to the feminist critique of sociological traditions. Childhood sociologists attacked the "adultocentric" approach and the "separative view" of sociology towards children. Not surprisingly, then, the key works in the sociology of childhood are quite interdisciplinary, linking history, cultural studies, ethnomethodology, and pedagogy. Key texts include James and Prout's Constructing and Reconstructing Childhood (1990/1997), James, Jenks and Prout Theorizing Childhood (1998) and Prout's The Future of Childhood (2005). On methodological issues in research with children see Research with Children, edited by Christensen and James (2008).