Кіріспе

"Сандықтардың қосындысы" әдісі деп те аталатын 78-дің ережесі – несие беруде қолданылатын жылдық пайыз есептеу әдісін көрсететін термин. Атауы, бір жыл ішінде есептелетін айлық пайыздардың жалпы санынан шыққан (бірінші ай – 1 айлық пайыз, екінші ай – 2 айлық пайыз, және т.с.с.). Бұл пайыздық модель, қарыз алушы әр ай сайын тек тиіс соманы төлейді деген шартқа негізделгенде ғана дұрыс болады. Соның салдарынан, пайыздың көп бөлігі мерзімнің басындағы немесе ерте төлемдерге қарағанда, кейінгі төлемдерге бөлінеді. Осылайша, қарыз алушы пайыздың көп бөлігін несие мерзімінің басында төлейді. Егер қарыз алушы несиені мерзімінен бұрын жапса, бұл әдіс төленген пайызды арттырады, себебі қаражат негізгі сомаға емес, алдымен пайызға қолданылады. 78-нің ережесі қарыз алушының несие мерзімі бойында төлейтін пайыздық төлемдері, қарапайым пайыз есептеу әдісі қолданылған несиедегідей болсын деген мақсатта жасалған. Бірақ математикалық ерекшеліктерге байланысты, олар пайыздың көп бөлігін алдын ала төлейді. Сондықтан, егер олар несиені ерте жапса, 78-нің ережесі бойынша алынған несиеге қарағанда, қарапайым пайыздық несие үшін жалпы сомада көбірек төлейді.

Алдын ала есептелген несие

78-ші ереже алдын ала есептелген несиелерге қатысты, яғни несие берілгенге дейін несие бойынша қаржылық төлем есептеледі. Қаржылық төлем, жүргізілетін шығындар, пайыздық төлемдер немесе несиенің құны қалай аталса да, қарапайым пайыздық есептеулер, пайызды қосу, келісілген ақы немесе жарияланған кез келген әдіс арқылы есептелуі мүмкін. Қаржылық төлем анықталғаннан кейін, 78-ші ереже несие келісілген мерзімінен бұрын қайтарылған жағдайда қайтарылатын (кешірілетін) қаржылық төлемнің сомасын есептеу үшін қолданылады. Маңыздысы, алдын ала есептелген несиелер бойынша қарыз алушы қарыз берушіге негізгі соманы ғана емес, сонымен қатар қаржылық төлемді де төлеуге міндетті. Егер 10 000 доллар несие берілсе және алдын ала есептелген қаржылық төлем 3 000 доллар болса, қарыз алушы несие берілген кезде қарыз берушіге 13 000 доллар берешегі болады, ал қарапайым пайыздық несие бойынша қарыз алушы қарыз берушіге тек 10 000 доллар негізгі сома мен төленбеген сомаға ай сайын есептелген пайызды төлейді. Мысалы, 12 айлық несие үшін жалпы қаржылық төлем 78,00 доллар болды делік. Бұл сан сандардың қосындысын көрсетеді, яғни 12+11+10+9+8+7+6+5+4+3+2+1 = 78. Егер адам 3 айдан кейін тұтыну несиесін төлесе, қаржы институты «қалған» сандардың қосындысы бойынша пайыз есептемейді, яғни 9+8+7+6+5+4+3+2+1 = 45,00 доллар, және тек алғашқы үш сан – 12+11+10, яғни 33,00 долларды ғана сақтайды. Осылайша, тұтынушының пайдасы 12 айға тең бөлінген жағдайдағы пайдасынан (айына 6,50 доллар) кем, бірақ қарапайым пайыздық әдіс бойынша үнемделетін пайыз сомасына тең болады.