Кіріспе

N Нитрозонорникотин (NNN) - темекіге тән нитрозамин, темекі өңдеу және өңдеу кезінде түзіледі.

Уыттылық

Ол 1- топтағы канцероген ретінде жіктеледі. NNN әсері мен адамдағы қатерлі ісік арасындағы байланысты зерттеулер жүргізілмегенімен, NNN эксперименттік жануарларда қатерлі ісікке себепші екендігіне жеткілікті дәлелдер бар.

Әрекет ету механизмі

2' гидроксилдеу адамдарда жиі кездеседі, ал 5' гидроксилдеу примат емес жануарларда жиі кездеседі. Гидроксилденгеннен кейін 5 мүшелі сақина ашылып, қосылыстың нуклеотидтердің бірінің негізіне байлануына мүмкіндік береді.

Синтез

NNN - темекі тұндыруда, темекі күйдіруде (мысалы, темекіде) және асқазанның қышқылдық жағдайында өндірілетін никотиннің туындысы. Никотин никотиннің 5 мүшелі сақинасындағы азоттан метил тобын алып тастау арқылы жұмыс істейтін темекі өсімдігінде кездесетін фермент - никотин N деметилаза (NND) арқылы норникотинге айналады. Осыдан кейін, Норникотин нитрозацияға (органикалық қосылыстардың нитрозолық туындыларға айналуы) сол азотқа нитрозоний (N=O) тобын алу арқылы өтеді, оны NNN-ге айналдырады. Нитрозоний тобы темекі тұндыру процесінде болатын қышқылдық жағдайда азот қышқылынан (HNO2) пайда болады. Сондай-ақ, асқазан қышқылы қызыл етті сақтау және бактериялардың өсуін тежеу үшін тұз ретінде қолданылатын нитрит иондарымен әрекеттескенде асқазанда да пайда болуы мүмкін. Азот қышқылының гидрокси тобына протонатталуынан нитрозоксион пайда болады. Бұл қосылыс нитрозоний мен су болып бөлінеді.

Симптомдары

ННН- нің белгілері никотинге улануға ұқсас және сіңіру нүктесінде дәнжіту (мысалы, темекі сіңіру кезінде ес), құсу және құсу, ұйқының бұзылуы, бас ауруы және кеуде ауруы. Бұл зат сондай-ақ канцерогенді зат болып табылады, яғни оған кез келген әсер ету қатерлі ісікке әкелуі мүмкін және жануарларда тағам ішек және мұрын қатерлі ісігін тудырады. Адамда NNN-нің "қауіпсіз" деңгейі оның канцерогендік белсенділігіне байланысты белгісіз. Алайда, тышқанда орташа летальді доза (LD50) 1 г/ кг құрайды. Сигарет түтінінде NNN мөлшері 2,2-ден 6,6 миллиондық бөлікке дейін (ppm) анықталды. FDA басқа да тұтыну өнімдеріндегі нитрозаминдердің мөлшерін (мысалы, дәмді ет) миллиардқа 10 бөлік (бб) төмен деңгейлерге қойды.