Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Соя тұқымынан алынатын май
Oil obtained from seeds of soya plant
Тарих
Қытайда 1000-жылдар шамасында Шан әулетінің кештей кезінде соя өсірілетін болды. Шижин, Одалар кітабында соя бұршағы туралы бірнеше өлеңдер бар.
Soybeans were cultivated in China by the late Shang dynasty, around 1000 BCE. Shijing, the Book of Odes, contains several poems mentioning soybeans.
Құрамы
Соя майы майлы карбоксил қышқылдарының тек аз мөлшерін ғана қамтиды (шикі мұнайдың массасы бойынша шамамен 0,3%, тазартылған мұнайдың массасы бойынша 0,03%). Оның орнына эфирлер бар. Келесі мазмұнда "май қышқылдары" және "қышқыл" деген сөздер карбоксил қышқылдары емес, эфирлерді білдіреді. 100 г соя майына 16 г қаныққан май, 23 г моноқанықпаған май және 58 г көп қанықпаған май жатады. Соя майындағы триглицеридтердегі негізгі қанықпаған май қышқылдары - көп қанықпаған альфа-линолен қышқылы (C18:3), 7-10%, линоль қышқылы (C18:2), 51% және моноқанықпаған олеин қышқылы (C18:1), 23%. Сондай-ақ, оның құрамында семірілген май қышқылдары стеар қышқылы (С 18: 0), 4% және пальмитті қышқыл (С 16: 0), 10% бар. Окистенуге бейім көп қанықпаған май қышқылдарының жоғары үлесі кейбір мақсаттарда, мысалы, тамақ пісіру майы үшін қолайсыз. 2004 жылы үш компания - Monsanto Company, DuPont/Bunge және Asoyia аз линолендік Roundup Ready соя дәндерін енгізді. Линолен қышқылының қанықпауын азайту үшін гидрогенациялауды қолдануға болады. Мұнайдың құрамына гидрогенизацияланған соя майы қосылады. Егер сутектілік тек ішінара ғана аяқталса, онда майда мөлшерде трансмайы болуы мүмкін. Транс-майлар әдетте мұнайды иіссіздендіру кезінде енгізіледі, 2005 жылғы шолуда иіссіздендірілген майда 0,4 - 2,1% транс-мазмұны байқалды.
Soybean oil contains only trace amounts of fatty carboxylic acids (about 0.3% by mass in the crude oil, 0.03% in the refined oil). Instead it contains esters. In the following content, the expressions "fatty acids" and "acid" below refer to esters rather than carboxylic acids. Per 100 g, soybean oil has 16 g of saturated fat, 23 g of monounsaturated fat, and 58 g of polyunsaturated fat. The major unsaturated fatty acids in soybean oil triglycerides are the polyunsaturates alpha linolenic acid (C 18:3), 7 10%, and linoleic acid (C 18:2), 51%; and the monounsaturate oleic acid (C 18:1), 23%. It also contains the saturated fatty acids stearic acid (C 18:0), 4%, and palmitic acid (C 16:0), 10%. The high proportion of oxidation prone polyunsaturated fatty acid is undesirable for some uses, such as cooking oils. Three companies, Monsanto Company, DuPont/Bunge, and Asoyia in 2004 introduced low linolenic Roundup Ready soybeans. Hydrogenation may be used to reduce the unsaturation in linolenic acid. The resulting oil is called hydrogenated soybean oil. If the hydrogenation is only partially complete, the oil may contain small amounts of trans fat. Trans fat is also commonly introduced during conventional oil deodorization, with a 2005 review detecting 0.4 to 2.1% trans content in deodorized oil.
Тағам
Соя майы көбінесе қуыруға, пісіруге және пісіруге қолданылады. Сондай-ақ, салатқа дәмдеуіш ретінде қолданылады.
Soybean oil is mostly used for frying, cooking and baking. It is also used as a condiment for salads.
Кептіру майы
Соя майы көптеген кептіру майларының бірі болып табылады, яғни ол ауаға әсер еткенде баяу қатарады (еркін радикалдарға негізделген полимерлеуден кейін), иілгіш, мөлдір және су өткізбейтін қатты зат қалыптастырады. Осы қасиеттері үшін оны кейбір баспа сиясы мен майлы бояу құрамында қолданады. Алайда, басқа майлар (мысалы, зығыр майы) кейбір кептіру майы үшін артық болуы мүмкін.
Soybean oil is one of many drying oils, which means that it will slowly harden (due to free radical based polymerization) upon exposure to air, forming a flexible, transparent, and waterproof solid. Because of this property, it is used in some printing ink and oil paint formulations. However, other oils (such as linseed oil) may be superior for some drying oil applications.
Медициналық қолданыстар
Соя майы калориялар мен елеулі май қышқылдарының көзі ретінде парентеральді тамақтануға ұсынылады.
Soybean oil is indicated for parenteral nutrition as a source of calories and essential fatty acids.
Жәндіктерді жұқтырушы заттардың фиксаторы
Соя майының тікелей жәндіктерді қуып шығаратын әсері жоқ болса да, ол бірнеше коммерциялық өнімдерде гераний майы сияқты эфир майларының қысқа әсер ету ұзақтығын ұзарту үшін бекітуші ретінде қолданылады.
While soybean oil has no direct insect repellent activity, it is used as a fixative to extend the short duration of action of essential oils such as geranium oil in several commercial products.