Ашық көзді басқару: Заң шығаруға азаматтардың қатысуы

Кіріспе

Заң шығаруға халықтың еркін қол жеткізуді жақтаған ойлар мектебі

Ашық көзбен басқару (сондай-ақ ашық басқару және ашық саясат деп те аталады) – бұл ашық көзбен басқару және ашық мазмұн қозғалыстарының философиясын демократиялық принциптерге қолдануды жақтаған саяси философия, осы арқылы әрбір мүдделі азамат саясатты құруға, вики құжаты сияқты, үлес қосуға мүмкіндік алады. Заңнама демократиялық түрде жалпы азаматтарға ашылады, олардың ұжымдық білімін пайдаланып, шешім қабылдау процесін жетілдіруге және демократияны күшейтуге мүмкіндік береді. Бұл қатысуды шектеу, қадағалау немесе кеңейту туралы теориялар әртүрлі. Сәйкесінше, осы тәсілмен заңнаманы қалай жасауға қатысты біртұтас басым теория жоқ. Ашық көзбен басқару жүйелерін құру үшін жұмыс істейтін көптеген жобалар мен қозғалыстар бар. Әлемдегі көптеген солшыл либертариандық және радикалды центристік ұйымдар ашық көзбен басқаруды және онымен байланысты саяси идеяларды қазіргі басқару жүйелеріне реформалық балама ретінде қолдауға кірісті. Көбінесе бұл топтардың бастауы Интернеттегідей орталықтандырылмаған құрылымдарда жатыр және демократиялық жүйелерде адамның сөз бостандығы құқығын қорғау үшін анонимділікке ерекше мән береді. Дегенмен, пікірлер әртүрлі, себебі ашық көзбен басқарудың негізгі принциптері әлі де толық анықталмаған.

Бір мезгілде жүргізілетін ортақ саясат

Кейбір жақтастары осы тәсілдерді бағдарламалық кодқа аналогия келтіріп, қоғамдық тіркелімде сақталатын және шексіз көбейтілетін саясаттар жиынтығы түрінде "орталық код базасын" қолдауды ұсынады. Осы саясаттың "таралымдары" жергілікті жерлерде қолдану үшін (мерзімді немесе динамикалық түрде) жарияланады, олар оларды өздеріне бейімдеу үшін "өзгерістер" енгізе алады. Жергілікті билік орталық саясат негізін жазылудан тоқтатып, оны "таратып алуға" немесе басқа біреудің саясатын қабылдауға құқылы. Әсерлі түрде, үкімет – қоғам мүшелері арасындағы өзара әрекеттесу мен өзін-өзі түзетуден туындайды. Саясаттар бірнеше жергілікті жерлерде іске асырылғанда, проблемалар мен мәселелер анықталып, шешіледі және қажет болған жағдайда орталыққа хабарланады. Мысалы, мұндай мақсаттар Канаданың Жасыл партиясының ашық саяси платформаны әзірлеу тәжірибелері кезінде жиі айтылды. Дүние жүзіндегі жүзден астам ұлттық жасыл партиялардың бірі ретінде және Канададағы провинциялық және муниципалитеттермен саясатты үйлестіру мүмкіндігіне ие болғандықтан, ол осы басқа ұйымдардан заңды түрде бөлек болғанына қарамастан, осындай орталық саясат қоймасын ұстауға қолайлы жағдайда болды.

Бұрынғы бастамалардан айырмашылық

Ашық кодты басқару, бұрынғы ашық үкіметтік бастамалардан ынтымақтастық процестерге басымдық бергенімен ерекшеленеді. Өйткені, үкіметтік ақпараттың бір сәттегі көрінісін ғана жариялау, оны ашық ету үшін жеткіліксіз.

Тарих

"Imagine Halifax" (IH) жобасы 2004 жылдың күзінде Жаңа Шотландияның Галифакс қаласындағы сайлауға азаматтық форум құру мақсатымен жоспарланған. Тікелей әрекет пен ашық саясат әдістерін үйлестіруді жақтаған Тукер Гомбергтің әйелі Анжела Бишофф құрған IH, платформаны жасау үшін (тікелей кездесулер, электрондық пошта және seedwiki арқылы толықтыру) бірнеше ондаған белсендіні біріктірді. Үміткерлердің барлығы платформаның барлық қағидаларын қолдамайтыны анықталған соң, ол сайлаудағы үміткерлерге қойылған сұрақтар жинағына айналды. Үміткерлер ұсынған ең жақсы идеялар белсенділердің ең жақсы идеяларымен біріктірілді, соңғы нәтижелер үйлесім мен жаңашылдықтың комбинациясын көрсетті. Көптеген сауалнамалардан өзгеше, үміткерлерге келісуден гөрі, жаңа ойлар ұсыну арқылы жақсы нәтиже көрсету оңай болды. Жобаның ең көп ұпай жинаған қатысушысы Эндрю Янгер бастапқыда жобаға қатыспаған, бірақ сайлауда жеңіске жетіп, жоба жетекшісі Мартин Уиллисонмен бірге телеарнада пайда болды. Жоба бастапқы мақсатын – партиялық платформадан азаматтарға арналған сауалнамаға өзгерту ғана емес, сонымен қатар сайлау кезінде бұрын қатыспаған үміткерді өз мақсатына тартуға қол жеткізді. Бұл күш-жігердің маңызды нәтижесі – муниципалдық заңдарға қатысты 100-ге жуық түйін сөзден тұратын сөздік болды. 2004-2005 жылдардағы Канаданың Жасыл партиясының «Тірі платформасы» ашық саясаттағы жоспарлы және еңбектің жемісі болды. 2004 жылғы федералды сайлаудағы жеңіске дайындалып, Канаданың Жасыл партиясы өз платформасын жасау үшін азаматтардың, мүшелердің және сарапшылардың пікірлерін жинауға кірісті. Сайлау кезінде, тіпті басқа партиялардың қолдаушыларынан да, интернет-тролльдардан да ешқандай мәселе тудырмастан пікірлер жинады: анонимділік сақталды және егер олар пайдалану шарттарына сәйкес келсе, пікірлер өзгеріссіз қалды. Оның алғашқы табысына қарамастан, немесе мүмкін, соның арқасында, партия басшысы Джим Харрис оның партия басшысы ретіндегі мәртебесіне қауіп төндіретінін анықтағаннан кейін, оны тоқтатты. «Тірі платформа» GPC бақылауынан шығып, толығымен дербес қызметке айналып, ақырында OpenPolitics.ca және азаматтар мен саяси топтар арасында вики пайдалануды ілгерілететін қызметке айналды. Канаданың Либералдық партиясы да 2006 жылы өзінің лидерлік жарысымен бірге саясатты жаңартуға тырысты. Бұл жарыста Carolyn Bennett, Stéphane Dion және Michael Ignatieff сияқты үміткерлер қолдаушылар арасында веб-талқылаулар ұйымдастыруға күш салды, бірақ ешқайсысы көлденең байланыстар құра алмады, демек саясатты жаңартуға көп үлес қоса алмады. Ашық бастапқы басқаруға қатысты көптеген әртүрлі жобалар Metagovernment жобасының аясында бірлесіп жұмыс істейді; Metagovernment «ынтымақтастық басқару» терминін қолданады, олардың көпшілігі ашық бастапқы басқару платформаларын құруда. Aktivdemokrati – Швеция парламентіне сайланған тікелей демократиялық партия. Democracylab.org – Сиэтл, Вашингтон штатындағы коммерциялық емес ұйым (501(c)(3) коммерциялық емес ұйым), Орегон 150 жобасымен серіктестік құрып, онлайн қоғамдық ой-толғау орталығын құруда, онда пайдаланушылардың дауысы саясатты анықтайды, адамдардың құндылықтарын олардың мәселелерге және қолдайтын саясаттарға байланыстырады. Votorola – жергілікті, ұлттық және жаһандық деңгейде консенсусқа келуге және шешімдер қабылдауға арналған бағдарламалық құрал. "Ақ үй 2" жобасы АҚШ-тың күн тәртібін көпшілікпен жұмыс істейтін жоба болды, «Ақ үйді интернеттегі мыңдаған адамдар толығымен демократиялық түрде басқарса, ол қалай жұмыс істеуі мүмкін екенін елестетті». Wikicracy – OpenPolitics критерийлерінің көпшілігін пайдалана отырып, Mediawiki негізіндегі платформаны әзірледі. Бұл бастамаларға үкімет тарапынан ұқсас мақсаттарға қол жеткізуге бағытталған шаралар да қолдау көрсетіп отыр. Осы және ұқсас ұйымдардың толық тізімін сыртқы ресурстарда табуға болады. Future Melbourne – Мельбурнның 10 жылдық жоспарын әзірлеу үшін вики негізіндегі ынтымақтастық ортасы. Қоғамдық талқылау кезеңінде ол қала қызметкерлері мен кеңесшілермен бірдей түзету құқығымен жоспарды өңдеуге мүмкіндік береді. Жаңа Зеландия полициясының заңын қарау – заңдарды қарау кезеңінде қоғамдық пікірлерді жинауға арналған вики-сайт. 2015 жылдың 14 қаңтарында Окленд, Жаңа Зеландияда өткен linux.conf.au конференциясында австралиялық Одри Лобо Пуло мемлекеттік саясатты ашық бастапқы кодты модельдерді пайдалану арқылы бағалауды ұсынды, мемлекеттік саясатқа қатысты білім, деректер мен талдаулардың барлығына тегін қолжетімді болуын, өзгертілуін және шектеусіз таратылуын талап етті – «қоғамдық саясатты әзірлеу және талдау үкімет пен азаматтардың динамикалық, ынтымақтастық күш-жігері болатын параллель әлем». Одри өзінің жұмысының себебін 2014 жылғы Австралия Федералдық үкіметінің бюджетін дайындау үшін қолданылған модельдердің, бағалаулардың және болжаулардың табиғаты мен дәлдігіне қатысты жеке күмәнімен түсіндірді, сондай-ақ олардың іске асырылғаннан кейін нақты әсері қаншалықты бағаланатынын білуімен байланыстырды. «Мемлекеттік саясатты ашық бастапқы кодты модельдерді пайдалану арқылы бағалау» тақырыбындағы ақ парақ 2015 жылдың 10 қыркүйегінде жарияланды.

The "Imagine Halifax" (IH) project was designed to create a citizens' forum for elections in Halifax, Nova Scotia in fall 2004. Founded by Angela Bischoff, the widow of Tooker Gomberg, a notable advocate of combining direct action with open politics methods, IH brought a few dozen activists together to compile a platform (using live meetings and email and seedwiki followup). When it became clear that candidates could not all endorse all elements of the platform, it was then turned into questions for candidates in the election. The best ideas from candidates were combined with the best from activists – the final scores reflected a combination of convergence and originality. In contrast to most such questionnaires, it was easier for candidates to excel by contributing original thought than by simply agreeing. One high scorer, Andrew Younger, had not been involved with the project originally but was elected and appeared on TV with project leader Martin Willison. The project had not only changed its original goal from a partisan platform to a citizen questionnaire, but it had recruited a previously uninvolved candidate to its cause during the election. A key output of this effort was a glossary of about 100 keywords relevant to municipal laws. The 2004–05 Green Party of Canada Living Platform was a much more planned and designed effort at open politics. As it prepared itself for an electoral breakthrough in the 2004 federal election, the Green Party of Canada began to compile citizen, member and expert opinions in preparation of its platform. During the election, it gathered input even from Internet trolls including supporters of other parties, with no major problems: anonymity was respected and, if they were within the terms of use, comments remained intact. Despite, or perhaps because of, its early success, it was derailed by Jim Harris, the party's leader, when he discovered that it was a threat to his status as a party boss. The Living Platform split off as another service entirely out of GPC control and eventually evolved into OpenPolitics. ca and a service to promote wiki usage among citizens and political groups. The Liberal Party of Canada also attempted a deep policy renewal effort in conjunction with its leadership race in 2006. While candidates in that race, notably Carolyn Bennett, Stéphane Dion and Michael Ignatieff, all made efforts to facilitate web threaded policy driven conversations between supporters, all failed to create lateral relationships and thus also failed to contribute much to the policy renewal effort. Numerous very different projects related to open source governance collaborate under the umbrella of the Metagovernment project; Metagovernment uses the term "collaborative governance", most of which are building platforms of open source governance. Aktivdemokrati is a Direct democratic party, running for the parliament of Sweden Democracylab. org is a Seattle Washington nonprofit (501(c)(3) nonprofit organization, partnered with the Oregon 150 Project, building an online public think tank in which the votes of users determines policy, seeking to connect the values people hold to their positions on issues and the policies they advocate. Votorola is software for building consensus and reaching decisions on local, national and global levels. The White House 2 was a project which crowdsourced the U. S. agenda, "imagining how the White House might work if it was run completely democratically by thousands of people on the internet." Wikicracy has developed a Mediawiki based platform using most of Open politics criteria These grassroots efforts have been matched by government initiatives that seek similar goals. A more extensive list of these and similar organizations is available externally. Future Melbourne is a wiki based collaborative environment for developing Melbourne's 10 year plan. During public consultation periods, it enables the public to edit the plan with the same editing rights as city personnel and councilors. The New Zealand Police Act Review was a wiki used to solicit public commentary during the public consultation period of the acts review. At linux. conf. au on January 14, 2015, in Auckland, New Zealand, Australian Audrey Lobo Pulo presented Evaluating Government Policies Using Open Source Models, agitating for government policy related knowledge, data and analysis to be freely available to everyone to use, modify and distribute without restriction "a parallel universe where public policy development and analysis is a dynamic, collaborative effort between government and its citizens". Audrey reported that the motivation for her work was personal uncertainty about the nature and accuracy of models, estimates and assumptions used to prepare policies released with the 2014 Australian Federal Government Budget, and whether and to what extent their real world impact is assessed following implementation. A white paper on "Evaluating Government Policies using Open Source Models" was released on September 10, 2015.

Ашық саясат өзіндік теория ретінде

Ашық саясат теориясы – ашық бастапқы кодты басқарудың тар саласы болып табылады. Ол еркін бағдарламалық қамтамасыз ету және ашық мазмұн қозғалыстарының элементтерін біріктіре отырып, қоғамдық саясат мәселелеріне қатысты халық мүддесін анықтауға қабілетті, ашықтығы жоғары, антагонизм азырақ шешім қабылдау әдістерін қолдайды. Бұл теория, мысалы, теңдіксіздіктер, географиялық шектеулер, жала жабу мен саяси сөз бостандығы арасындағы айырмашылықтар, қабылданған шешімдерге әсер еткен тұлғаларға есеп беру, сондай-ақ заң мен сот жүйесінің қолданылуы сияқты мәселелерді ерекше зерделейді. Сонымен қатар, теориялық тұрғыдан "ең жақсы" жауаптарды немесе "шешімдерді" табудан гөрі, нақты тұлғалардың қабылдаған нақты ұстанымдарын жинақтауға басымдық береді. Мысалы, DiscourseDB платформасы белгілі бір мәселе бойынша жақтардың мақалаларын, олардың аргументтері мен дәлелдерін ұйымдастырмай тізімдейді. Кейбіреулер оны "ашық бастапқы кодты саясаттың" мысалы деп қарастырса да, ашық саясат – жоғарыдан төменге қарай құрылған теория емес, азамат журналистикасы, қатысу демократиясы және пікірсайыс демократиясының ең жақсы тәжірибелерінің жиынтығы. Бұл тәжірибелер электрондық демократия және интернет желісіндегі тәжірибелер арқылы дамытылған, сонымен қатар 1980 жылдардан бері академиялық және әскери салаларда қолданылып келе жатқан мәселелерге негізделген аргументациялық құрылымдарды пайдаланады. Оның кейбір түрлері ғылыми әдіс теориясы мен нарықтық механизмдерге, соның ішінде болжам нарықтары мен болашақты көре білу демократиясына сүйенеді. Оның жақтастары көбінесе заңдық лоббилеу және адвокаттық қызметке қатысып, технологияны кеңінен қолдану мақсатында заңдарды өзгертуге тырысады, мысалы, Канададағы саяси жала жабу істеріне қарсы тұрып, жалпы жала жабудың салқындауына қарсы күреседі және азамат журналистикасына қатысты жеке өмір мен адам құқықтары туралы заңды нақтылауды талап етеді. Олар құралдарға көп көңіл бөлмейді, бірақ семантикалық MediaWiki және TikiWiki платформалары басқаларынан артықшылыққа ие болып көрінеді.