Кіріспе

XIX ғасырдағы қытай әскери қайраткері; Тайпин көтерілісінің бас қолбасшысы.

қытайдық хоккейші

Ян Сюцин (1856 жылдың 2/3 қыркүйегінде қайтыс болды) Тайпин көтерілісінің ұйымдастырушысы және бас қолбасшысы болды.

Ерте өмір

Ян Сюциннің отбасы Гуанси провинциясының Цзиньтянь қаласының жанындағы Синьцуннан шыққан шаруалар еді, бірақ ол жас кезінде ата-анасынан айырылды. Императорлық хабарламаларға сәйкес, Янг біраз білімі бар көмір өртеуші болған, кейіннен аймақ арқылы тасымалданатын тауарларды қарақшылардан қорғау үшін күзет жүйесін ұйымдастырған. Оның інісі Ян Фуцин де кейіннен Тайпиннің әскери қолбасшысы болды.

Құдайға ғибадат ететіндер қауымы

1848 жылы сәуірде Фэн Юньшань мен Хун Сякуан көршілес провинцияда болған кезде Ян Құдайға құлшылық ету қоғамының басшылығын өз мойнына алды. Янг өзінің есту және сөйлеу қабілетін жоғалтқанын, бірақ Құдайға құлшылық етушілердің жиналысында қайта қалпына келтіргенін мәлімдеді. Ол Киелі Рухтың өзіне ие болатынын, соның арқасында Құдай Әке оның аузы арқылы сөйлей алатынын, трансқа еніп, осылайша Құдайдың сөзін жеткізе алатынын айтты. Янг бұған шынымен сенбеген болуы мүмкін, бірақ ол өзінің амбицияларын іске асыру үшін осылай әрекет етті, себебі Фэн Құдай ретінде сөйлегенде тіпті Хун Сякуаннан да жоғары билікке ие болды. 1849 жылы жазда Хун мен Фэн оралғанда, олар Янның мәлімдемелерін тексеріп, олардың рас екенін мойындады. 1850 жылдың мамыр айынан қараша айына дейін Ян қайтадан есту және сөйлеу қабілетін жоғалтқанын мәлімдеді. Ол қалпына келгеннен кейін, Хун Сякуанға Жер бетінде Құдайдың патшалығын құруға рұқсат берілмегендіктен Құдайдың ашуланғанын және адамзатты аурумен жазалау ниетінде екенін айтты. Осы әңгіме бойынша, Янг өзінің ауруын бастан өткерген соң ғана басқаларды құтқара алды. 1850 жылы, мүмкін, өзінің саяси мақсаттарына қызмет ету үшін, ол шынайы сенушілерді керемет түрде емдей алатынын айта бастады.

Тайпиндер көтерілісі

Ол көтеріліске ерте қатысып, тез арада танымал болды; 1851 жылы Хун Сякуан Көк патша атағын алған кезде, әскери білімі мен тәжірибесі болмаса да, Янгты армияның бас қолбасшысы етті. Янг бес патшаның бірі ретінде "Шығыс патшасы" деп аталды. 1851 жылы Янг қозғалыстың жоғары деңгейінде сатқындық бар екені туралы аян жариялады, ал екі жылдан кейін Шығыс патшасының, яғни Янгтың, сөздері құдайлық екені айтылды. Ол патшалықтағы адалдардың арамзалықтарын жою үшін тыңшылар желісін құрды. Зерек, қатал және амбициялық Ян ақырында өзін тамаша стратег және ұйымдастырушы, сондай-ақ Тайпин қозғалысының әкімшілік басшысы ретінде көрсетті. 1850-ші жылдары Янг Тайпин көтерілісінің ең күшті көшбасшысы болды. Осы деп есептеген құдайлық басшылықпен Тайпин әскерлері Нанкин қаласын (Нанкин) басып алды, ол 1853 жылы Көк Патшалығының астанасы болды. Янг қаланы өз бақылауына алды. Ол әскерлерді зорлық-зомбылық пен қырғынның алғашқы кезеңінен кейін, жеке үйге кірген кез келген офицерді өлімге кесетінін жариялап тәртіпке келтірді. Қала тұрғындарына жұмысқа оралуға бұйрық берілді. Ерлер мен әйелдер бөлек тұруға міндеттелді, бірге жүруге немесе тіпті бір-бірімен сөйлесуге тыйым салынды (ерлер мен әйелдердің әскери бөлімдері сақталды). Көк патшасы Хун саясатқа қызығушылық танытпай, гареміне көбірек ден қойғандықтан, Янгты Көк Патшалығының премьер-министрі етіп тағайындады. Осы кезеңде көптеген негізгі заңдар мен ережелер қабылданды. 1856 жылдың тамызында Янг Нанкинды қоршап тұрған үкіметтік әскерлерді жеңді. Ол оларды басқа қалаларға көмек күші жіберуге мәжбүрлеп, олардың күштерін бөліп, содан кейін барлық әскерін қарсы шабуылға жіберді. Бірақ жеңіске мастану оның құлдырауына себеп болды. Янг Конфуцийшілдік және иконоборшылыққа қатысты көтерілістің саясаты мен көзқарастары бойынша Хунмен келіспеді; Янг Конфуцийшілдік моралінің негізінен жақсы екенін және оның негізгі принциптерінің көтерілістің христиандық түсінігімен үйлесетінін сенді. Ол айдаһар суретінің дінге қарсы емес деп есептеді. Алайда Хун осы пікірмен келіспеді және конфуциандықты жою керек деп ойлады (осы сенім жүйесін шайтанның туындысы деп санады), ал айдаһар шайтанды бейнелейді.

Күз

Янг патшалық таққа отыруды жоспарлады. Хун Сяокуанның атағына тең атақ іздеуге кіріспес бұрын, Ян Вэй Чанхуй, Ши Дакай және Цинь Ригангты әртүрлі провинцияларға жіберді. Хун Яңның өтінішін мемлекетке қарсы қылмыс деп есептеп, үш генералға дереу оралуға бұйырды. Бірақ олар әскерлерімен бірге Янның сарайына шабуыл жасап, қашып үлкермес бұрын оны өлтірді. Ал келесі үш айда Янның астанада қалған жақтастарының барлығы жойылды. Бірнеше жылдың ішінде Тайпин көтерілісінің сәні солды, себебі көтеріліс басшылары туған соңғы дау-дамағлдар мен интригаларға тартылды.