Кіріспе

Христиандық мереке

Мәсіхтің сүндеттелу мейрамы – яһуди дәстүріне сәйкес, Исаның сүндеттелуінің христиандық мерекесі. Бұл мереке оның туылғаннан кейін сегіз күн өткен соң (семит және Оңтүстік Еуропаның күн аралықтарын есептеу бойынша) балаға ресми түрде есімі берілген кезде аталып өтеді. Исаның сүндеттелуі дәстүрлі түрде, мысалы, 14 ғасырдағы «Алтын аңыз» атты еңбекте, Мәсіхтің қанының алғаш рет төгілуі, сонымен қатар адамзатты құтқару процесінің басталуы және Мәсіхтің толыққанды адам екендігінің, сондай-ақ оның (ата-анасының) Киелі кітап заңдарына бағынуының көрінісі ретінде қарастырылады. Мереке күні Шығыс православие шіркеулерінің, барлық лютеран шіркеулерінің және Англикан қауымының кейбір шіркеулерінің литургиялық күнтізбесінде 1 қаңтарда белгіленеді (Византия дәстүрінде, грек православие және Византия католик шіркеулерінде Марияның Құдай анасы мерекесі 26 желтоқсанда аталады). Жалпы Рим күнтізбесінде 1 қаңтардағы мереке, 1568 жылдан 1960 жылға дейін «Иеміздің сүндеттелуі және Рождество мерекесінің октавасы» деп аталатын, қазір Құдайдың анасы Мәриямның салтанатты мерекесі және Иеміздің Рождествосының октава күні болып табылады. Батыс христиандығында Иса Мәсіхтің аты мен сүндеттелу мейрамы Рождество мезгілінің сегізінші күнін (октава күні) білдіреді.

Мәтіндік көздер

Сегіз күн толысқан соң, баланы сүндеттеді де, оған Иса деп ат қойылды, – періште оның әйелінің құрсағында барғанға дейін атаған есім. (Лұқа 2:21)

Шығыс православие шіркеулері

Бұл мереке 31 желтоқсанның кешінен басталатын түнгі сергек күтумен тойланады. Мерекелік ән-күйлер Ұлы Василийге арналған ән-күйлермен үйлеседі. Келесі күні таңертеңгі Құдай қызметінен кейін, орыс шіркеулері көбінесе Жаңа жылдық Молибен (тілек тілеу қызметі) өткізеді, азаматтық Жаңа жылдың басталуына Алланың құрметін тілеу үшін. Юлиан күнтізбесі бойынша 1 қаңтар 2100 жылға дейін Григориан күнтізбесінде 14 қаңтарға дейін сәйкес келеді. Сәйкесінше, Ресейде 14 қаңтар азаматтық күнтізбеде "Ескі Жаңа жыл" деп белгіленеді, себебі ол шіркеу әлі де қолданатын Юлиан күнтізбесіндегі 1 қаңтарға сәйкес келеді.

Латын шіркеуі

Римдегі шіркеу ертеде 1 қаңтарда Құдай анасының мерейтойы (Наталь) деп аталатын мейрамды тойлаған. 7 ғасырдың басында Константинополден қабылданған Жариялану және Аспанға көтерілу мерекелері бұл мерекеге көлеңке түсірген кезде, 1 қаңтар Рождествоның сегізінші күні ретінде тойлануын бастады, яғни Лұқа 2:21 (ESV) бойынша, бала сүндеттеліп, Иса деп аталған күні. 13 немесе 14 ғасырда 1 қаңтар Римде, сондай-ақ Испания мен Галлияда Иеміздің сүндеттелу мерекесі және Рождествоның октавасы ретінде тойлануын бастады, бірақ бұл мереке әлі де Мария мен Рождествоға бағытталған еді. Сиендік Бернардиноның (1380–1444) уағыздарында Иса есіміне жасаған баса назары 1721 жылы Исаның қасиетті есіміне арналған жеке мереке құрылуына әкелді. Рим папасы Иоанн XXIII-нің 1960 жылғы Жалпы Рим күнтізбесі 1 қаңтарды Рождествоның октавасы деп қарастырады. (Бұл 1960 жылғы күнтізбе 1962 жылғы Римдік Миссалға енгізілді.) 1969 жылғы түзетуде былай делінген: "1 қаңтар, Иеміздің Рождествосының октавасы, Құдайдың Киелі Анасы Мәриямның мерекесі болып табылады, сонымен қатар Исаның Ең қасиетті есімінің берілуі де еске алынады." Амброзиялық ритуал бұл күнді Иеміздің сүндеттелуі ретінде тойлайды.

Лютеран шіркеуі

Біздің Иеміздің сүндеттелуі - Мәсіхтің мейрамы және Киелі кітапта баяндалған Мәсіхтің өмірімен тікелей байланысты (әсіресе Лұқа 2:21), сондықтан оны лютеран шіркеулері тойлайды. Бұл мейрам күні лютерандық литургиялық күнтізбеде бүгінге дейін сақталып келеді, бірақ кейбір лютерандықтар енді "Сүндеттелу және Исаның аты" немесе жай ғана "Исаның аты" деген атауды қолданады. Мартин Лютер осы мейрам күні кем дегенде бір маңызды уағыз айтқан, ол әлі де оның Шіркеу Постильдерінде сақталған, ал 1978 жылғы Лютерандық құлшылық кітабына дейінгі көптеген лютерандық әндер жинағында осы оқиғаға арналған бірнеше ән бар.

Англикандық Қауымдастық

Англикан қауымының жалпы дұғалар кітабы осы күнді Мәсіхтің сүндеттелуі деп тойлайды. 2000 жылдан бері Англия шіркеуінің жалпы құлшылығы бұл күнді "Исаның аты берілуі және сүндеттелуі" деп атап келеді. Канада Англикан шіркеуінің жалпы дұғалар кітабында бұл күн "Рождествоның сегізінші күні, және Иеміздің сүндеттелуі, сонымен қатар Жаңа жыл күні" деп көрсетілген. 1979 жылғы Епископальдық шіркеудің (АҚШ) жалпы дұғалар кітабы бұл күнді "Иеміз Иса Мәсіхтің қасиетті аты" деп атайды, ол Иеміздің мерекесі. Австралия Англикан шіркеуінің 1995 жылғы "Австралия үшін дұғалар кітабы" бұл рәсімді "Исаның аты берілуі және сүндеттелуі" деп атайды.