Кіріспе
Хорватия ортағасырлық әулеті. Трпимирович әулеті – 845 жылдан 1091 жылға дейін Домагоевич әулетінің үзілістерімен Хорватия Герцогтығында және кейін Хорватия Корольдігінде билік құрған, жергілікті хорват әулеті. Ол өзінің алғашқы мүшесі және негізін қалаушысы I Трпимирдің атымен аталады. Трпимирович әулетінің ең танымал билеушілері – Томислав (Хорватияның тұңғыш королі), Петр Крешимир IV және Деметрий Звонимир. Бұл әулеттен төрт герцог, он үш король және бір патшайым шықты.
The Trpimirović dynasty was a native Croatian dynasty that ruled in the Duchy and later the Kingdom of Croatia, with interruptions by the Domagojević dynasty from 845 until 1091. It was named after Trpimir I, the first member and founder. The most prominent rulers of the Trpimirović Dynasty include Tomislav (first king of Croatia), Petar Krešimir IV and Demetrius Zvonimir. The house gave four dukes, thirteen kings and a queen.
Тарих
9 ғасырдың ортасында негіз салынғаннан бастап, бұл мемлекет кейінірек тәуелсіздікке ие болды және 11 ғасырдың соңында жойылды. Осы кезеңде мемлекеттің территориясында шамалы өзгерістер болды, ең бастысы Босния және Оңтүстік Далмация аймақтарында венециялықтар және басқаларымен соғыстар жүргізілді.
Хорватияның герцогтары мен патшалары
Трпимирович әулеті – 9-11 ғасырларда Хорватияны билеген әулет. Трпимирович әулетінің билеушілік иелігі (terra regalis) Трогир мен Сплит (қазіргі Кастела, Солин аймағы және Клис) аралығында, сондай-ақ Сплит пен Омиш және кейіннен елдің басқа аймақтарында орналасқан. Герцог Трпимир I қайтыс болғаннан кейін билікті уақытша Домагож, Домагоевич әулетінің мүшесі (болжам бойынша) қабылдады. 878 жылы Трпимир I-нің ұлы Здеслав Домагожды құлатты, ал шамамен 892 жылы Здеславтың бауыры Мунцимир герцог атанды. Әулеттің билеушілері бастапқыда франктардың вассалдары ретінде билік етті. Олар жағалауды бақылау үшін Венеция Республикасымен және Византия империясымен күресті, соның нәтижесінде 9 ғасырдың соңында үлкен тәуелсіздікке қол жеткізді. 10 ғасырдың бірінші жартысында Хорватияның алғашқы королі Томислав Төменгі Паннонияны («Паннониялық Хорватия») және Далмация Хорватиясын біріктіріп, Хорватия Корольдігін құрды. Сирек және даулы тарихи деректерге сәйкес, оның билігінде Хорватия қуатты мемлекет болған. Король Томислав папамен одақ құрып, Хорватияны венгрлердің шабуылынан сәтті қорғады, ал ішкі салада 925 және 928 жылдары Сплитте өткен шіркеу соборларына қатысты. Оның қайтысынан кейін византиялықтар мен венециялықтармен далматин жағалау қалалары үшін күрес жалғасты. Томиславтың ізбасарлары тұрақты монархия құруға қол жеткізе алмады, ал 10 ғасырдың ортасында елде династиялық дағдарыс туды. Тіпті Хорватия банды (вице-королі) Прибина да Мирослав пен Михаил Крешимир II ағайындыларының арасындағы шиеленіске араласты. Прибина Михаил Крешимирдің жағына шықты, нәтижесінде 949 жылы король Мирослав қаза тапты. Хорватияның саяси және әлеуметтік жағдайы король Стефан Држаславтың билігінде жақсарды. Сплиттегі жылнамашы Томас Архидиакон (1200–1268) Стефан Држаславтың корольдік құрметке ие болғанын және содан бері хорват билеушілері «Далмация және Хорватия королдері» деп аталатынын жазды. 997 жылы король Стефан Држаслав қайтыс болғаннан кейін оның орнын үш ұлы: Светослав Суроня, Крешимир III және Гойслав басты. Кіші екі бауыр Светослав Суроняға қарсы көтеріліс жасады, бұл Светославтың тақтан түсірілуімен аяқталған жаңа династиялық қақтығыстың бастауы болды. Осылайша билікті Крешимир III және Гойслав бірлесіп қабылдады. Светослав пен оның ұрпақтарынан Светославич тармағы пайда болды. Крешимир III-нің ұрпақтары Хорватияны билеуді жалғастырған Крешимирович тармағының бір бөлігі болды. Әулет король Петар Крешимир IV билігінде өркендеді, ол корольдікті консолидациялап, кеңейтті. Әулет 1091 жылы Петр Крешимир IV-нің туысы Стефан II-нің қайтысымен аяқталды, ол король Демитрий Звонимирдің еркек мұрагері болмады.