Кіріспе

Мела – санскрит тілінде "жиналыс", "кездесу" немесе "жәрмеңке" деген мағына береді. Бұл сөз Үндістан субконтинентінде түрлі масштабтағы жиналыстарды атау үшін қолданылады және діни, саудалық, мәдени немесе спорттық сипатта болуы мүмкін. Ауылдық дәстүрлерде мелалар немесе ауылдық жәрмеңкелер маңызды рөл атқарды (кейбір жағдайларда қазір де атқарады). Осының нәтижесінде Оңтүстік Азия диаспорасы осындай дәстүрдің бір бөлігін жаңа елдеріне әкелу ниетімен оны әлемге таратуға ықпал етті. Соңғы жылдары "мела" сөзі көрмелер мен шоуларды да білдіреді. Олар белгілі бір мәдениетті, өнерді немесе қолөнерді насихаттау мақсатында тақырыптық болуы мүмкін. Әдетте, "мелаларда" тамақтандыру орындары, ойын-сауық шаралары, дүкендер мен ойын алаңдарын кездестіруге болады. Праяградж, Харидуар, Нашик және Уджайин қалаларында әр он екі жылда бір рет өткізілетін Кумбх Мела – Үндістандағы ең ірі жәрмеңкелердің бірі. 2001 жылғы қаңтарда оған 60 миллионнан астам адам жиналды, бұл оны әлемдегі ең көп адам жиналған шараға айналдырды.

Оңтүстік Азиядан тыс жерлерде қолданылуы

Қазіргі қолданыста Оңтүстік Азиядан тыс жерлерде бұл термин Оңтүстік Азиядағыдай-ақ, кең түрлі интерпретацияларды көрсетеді. АҚШ-та непалдық мела, ал Лондонда бенгалдық мела, мысалы Бойшахи меласын кездестіруге болады. Бойшахи меласы – Еуропадағы ең ірі ашық ауадағы азиялық фестиваль және Бангладештен тыс ең ірі бенгалдық фестиваль. Ноттинг-Хилл карнавалынан кейін, ол Ұлыбританиядағы екінші ірі көше фестивалі болып табылады және бүкіл елден 80 000-нан астам келушіні тартады. Көптеген мелалар – музыка, би, тағам және бағытты мәдениеттің басқа да элементтерін қамтитын, кең ауқымды мәдени (көбінесе азиялық) фестивальдар. 1980 жылдардан бері Оңтүстік Азиядан тыс, әсіресе Ұлыбритания мен Солтүстік Америкадағы ірі қалаларда мелалардың саны артып келеді. Ірі мелалар көбінесе этникалық азшылықтардың көп шоғырланған жерлерінде өтеді, бірақ көптеген мелалар Оңтүстік Азия диаспорасының шағын қауымдастықтарында да ұйымдастырылады. Осы мелалардың қауымдық меншікке тиесілігі Оңтүстік Азия қауымдастықтары үшін маңызды, олар оларды мәдени мұраларын бағытты халықпен бөлісу мүмкіндігі ретінде қарастырады. Олар байланыс пен қауымдық құруға мүмкіндік береді және күшті әлеуметтік тұрақтылық функциясын атқара алады. Азиядан тыс жерлерде табысты өткізілетін мелалардың қаржыландыру базасы әртараптандырылған, жеке/мемлекеттік/үшінші сектордың ынтымақтастығымен қамтамасыз етіледі. Көп жағдайда мелаларға мемлекеттік қаражат жұмсалады. Бұл мела ұйымдастырушылары мен мемлекеттік органдардың континенттегідей, мелалардың барлығына арналған деген ортақ сенімін көрсетеді.