Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жосеон теңіздік жорықтары – 1592 жылы Тоётоми Хидэёшидің жапондық әскерлеріне қарсы Кореяның адмиралы И Сун Синнің (1592-1598) Кореяға жасаған жапон шапқыншылығы кезінде жүргізген теңіз шайқастары. Бұл жорықтар И Сун Синнің Корея тарихында ұлы генерал Юльцзи Мундеокпен бірдей, тіпті одан да асқан аңызға айналуына себеп болды. И Сун Синнің жорықтары Кореяны ғана емес, сонымен қатар Мин Қытайын да бағындыруды көздеген жапон шапқыншылығын тоқтатуда шешуші рөл атқарды. И Сун Син Кореядағы жапон әскерлерінің жабдықталуын және күшін күйретуге мұқият көмектесті.
The Joseon naval campaigns of 1592 were naval campaigns conducted by Korean admiral Yi Sun sin during Japanese invasions of Korea (1592 1598) against the Japanese forces of Toyotomi Hideyoshi. These campaigns made Yi a legendary figure in Korean history on par with, if not surpassing, the great general Eulji Mundeok. The campaigns of Yi were vital in halting the Japanese invasion, which had the ultimate aim of conquering not just Korea, but Ming China as well. Yi was able to severely impair Japanese logistics and reinforcements for the land forces in Korea.
Бірінші науқан
1592 жылдың 13 сәуірінде жаугершілік басталғанда, адмирал И өзінің флотын теңіздік жаттығуға жіберген еді. Пусан қаласы жаудан басылып алынғанын естіген соң, И бірден шығысқа қарай Пусанға бет алды, жапондық әскери кемелердің жағалау бойымен жылжуын тоқтатып, құрлықтағы әскерлеріне көмектесуді мақсат етті. Окподағы алғашқы шайқасы (1 мамыр 1592 ж.) шешуші жеңіс әкелді, жапондық әскери-теңіз күштерінің кемелерінің шамамен жартысы жойылды. Окпо жорығына дейін И көбінесе Жеолла провинциясының жанындағы теңіздерде күзеттік қызмет атқарды, адмирал Вон Гюннің көмекке шақыруына байланысты батысқа қарай жылжуға дейін өзінің позициясын нығайтты. Бұл аймақта бірнеше шайқастар болды, олардың көпшілігі ұсақ қақтығыстар еді. Дегенмен, И әр шайқасқа ерекше мұқияттықпен қарады және ауыр жарақаттардың аз болуын қамтамасыз етті. Окпо шайқасынан кейін, жалғыз зардап – қаңғыбасшының адасқан мылтық оғынан алған жеңіл жарақаты болды. Шабыстан кейін адмирал И Хаппо мен Чёкжинподағы жаудың бірнеше шайқас кемелерін де жойды.
At the outbreak of hostilities on April 13, 1592, Admiral Yi had sent out his fleet out on a naval exercise. Upon hearing that Pusan had been captured, Yi immediately set out on an east course to Pusan, hoping to block Japanese naval advances along the coast to aid their land forces. His first encounter at Okpo (1 May 1592) was a decisive victory, destroying almost half of the ships of the docking Japanese fleet. Prior to the Okpo Campaign, Yi mainly patrolled the seas near his Jeolla Province, to fortify its position before he began moving westward, due to the call for help from Admiral Won Gyun. A number of battles were fought around the area, mainly minor skirmishes. However, Yi treated each battle with extreme care and made certain that he suffered few serious casualties. From his Okpo battle, the only casualty was a minor gunshot wound on an oarsman from stray musket fire. After the battle, Admiral Yi also destroyed a few enemy skirmish ships at Happo and Jeokjinpo.
Екінші науқан
Мамыр айының соңына қарай адмирал И тағы да шығысқа қарай жол тартты және Сачон Данпо аймағында тағы бір жапон күшімен кездесті, онда ол жапондық флотқа қарсы тағы да шағын шайқастар жүргізді. Бірақ, Даньханпода И жапондықтардың алғашқы маңызды күштерімен кездесіп, жапондықтарды ауыр шығындармен кері шегінуге мәжбүр етті. Осы аймақты (Жеола жағалау қорғанысының соңғы бөлігін) қамтамасыз еткеннен кейін адмирал И жауының әрекетсіздігінен пайдаланып, Норян Хансандо аймағына қарай жылжыды.
Around the end of May, Admiral Yi set out again eastward and encountered another force around the Sacheon Dangpo area, where he again engaged in minor skirmishes against the Japanese fleet. At Danghangpo, however, Yi met his first significant force of Japanese and forced the Japanese to withdraw, with heavy casualties. After securing this area (the last in the series of Jeolla coastal defenses), Admiral Yi decided to press the advantage of his enemy's inactivity and moved out to the Noryang Hansando area.
Үшінші науқан
Шілде айының шамамен ортасында жапон әскерлері Пхеньянға жетіп, қаланы қоршауға алды, ал И әулеті солтүстікке қарай, Уйджу шекаралық қаласына қашуын жалғастырды. Осы кезде жапон қолбасшылары Пхеньян маңындағы әскерлерін күшейту үшін және адмирал Идің "қырғын флотын" жеңу үшін, ең жақсы соғыс кемелерінен, соның ішінде ауыр "Атакебуне" кемелерінен тұратын 100 кемеден құралған үлкен флотты, аса даңқты қолбасшылардың басқаруымен жіберді. Екі флот 3 шілде күні таңертең жапондықтар ұйымдасқан Хансан аралында кездесті. Бұдан кейін жапон әскери басшылығы толық жеңіліске ұшырады. Жапон соғыс флоты дерлік толығымен жойылды, ал кореялықтардың жоғалтулары болған жоқ. Олар сондай-ақ күшейтуге келген әскерлерінің көп бөлігін жоғалтты, олардың көпшілігі аралда қалды және жергілікті тұрғындардың қаһарына ұшырады. Осы шайқастан кейін И Хансан аралындағы штабын орнатып, Пусан портындағы жапондықтардың негізгі базасына шабуыл жоспарлай бастады, ал жапондық флот командирлеріне кореялықтармен тікелей қақтығыстан қашуға бұйрық берілді.
Around July, the Japanese forces had already reached Pyongyang and were laying siege to the city as the Yi court continued to flee northward to the border city of Uiju. At this time, the Japanese commanders sent out another massive fleet of 100 ships, consisting of their best warships, including the heavy Atakebune, under highly renowned commanders, to reinforce their troops near Pyongyang and to defeat Admiral Yi's "ravaging fleet". The two fleets met at Hansan Island where the Japanese had been organizing on the morning of July 3. What followed was a complete disgrace to the Japanese martial command. The Japanese war fleet was nearly annihilated while Koreans suffered virtually no losses. They also lost most of their reinforcements, many of whom were stranded on the island and met the fury of local residents. After this battle, Yi set up his headquarters on Hansan Island itself and began plans to attack the main Japanese base at Pusan harbor while the Japanese fleet commanders were ordered to avoid direct engagement with the Koreans.
Төртінші жорық
Қыркүйекте И Хансан аралындағы базасын тастап, барлық қиындықтарға қарамастан Пусан портына шабуыл жасауға шықты. Бұл үлкен жеңіс саналғанмен, Идің басты мақсаты жапондықтардың рухын құлатты. Ол соғысты өз күшімен жеңе алмайтынын жақсы білген, сондықтан дағдарыбас болды. Бірақ жапондықтар бейімделген жерлерге шабуыл жасау олардың рухын ғана емес, сонымен қатар үлкен қорқыныш сезімін ұялатуы мүмкін екенін түсінді. Бұл қорқыныш тіпті Мэйдзи қайта жаңғыру кезеңіне дейін сақталды. И барлық кемелерін зақымсыз алып, жаудың жүздеген кемелеріне, әлі де доктарда тұрғанда, зиян келтіре отырып, кетуге қол жеткізді.
In September, Yi left his base at Hansan Island and went out against all odds to attack Busan harbor. While considered a great victory, Yi's principal purpose was to demoralize the Japanese. He was rather pragmatic, knowing that he could not win the war on his own merit. But he knew that by attacking at places where the Japanese were comfortable would not only demoralize them, it would also instill a great fear in them a fear that persisted even into the Meiji restoration. Yi managed to leave with all of his ships intact, while inflicting damage on several hundred enemy ships still in their docks.
Салдары
Бусанға шабуыл жасағаннан кейін И Хансан аралындағы базасына қайтты. Жылдың қалған бөлігінде ол салыстырмалы түрде белсенді болмады, Мин қытайлықтарының құрлықтағы көмегінің нәтижесі күшін көрсеткенше күтіп отырды. Ол солтүстік майданға баратын теңіз жолдарының барлығын бақылап тұрды, бұл жапондықтарды шығыс жағалаудағы қауіпті әрі сенімсіз жолдарды таңдауға мәжбүр етті. Бұл қытай және корей әскерлерінің ілгерілеуін тоқтатуға жеткіліксіз болды, нәтижесінде Хансон қайта басып алынды, ал жапондықтар Пусан маңындағы базаларына шегінді. Әрине, ең айқын салдары – Хансан аралы шайқасының жапондық теңіз күштеріне тигізген ауыр зияны болды. Жапондық командирлер болашақтағы кездесулерде өмірі үшін қорқып, И-дің теңізді шебер пайдалануын, шайқас тактикасын, қорқынышты қаруларын және инновациялық Геобуксонын еске алды. Осының негізінде И өзінің теңіздік мансабындағы барлық шайқастарда жеңіске жетті. Адал емес айыптауға байланысты уақытша түрмеге қамалғаннан кейін, И 13 кемеден тұратын шағын флотпен оралып, 1597 жылы Мёнгнянг шайқасында жапондық кемелердің бүкіл флотын талқандады. Содан кейін И өзінің жорығын 1598 жылы Норян шайқасына дейін жалғастырды, онда шайқас барысында қаза тапты.
After attacking Busan, Yi retired to his Hansan Island base. For the rest of the year, he remained relatively inactive, letting the progress of Ming Chinese assistance on the land take its effect. He still controlled all of the naval routes leading to the northern lines, which forced the Japanese to take the less dependable and more hazardous routes on the eastern coast. This proved ineffective in stopping the Chinese and Korean advances, and eventually Hanseong was recaptured, while the Japanese retreated to their bases around Busan. Of course, the most obvious result was the devastating consequences of the Hansan Island Battle on the Japanese navy. In every future engagement, the Japanese commanders were afraid for their safety, considering Yi's manipulative use of the sea terrain, battle tactics, and frightening weapons as well as his innovative Geobukson. Principally because of this, Yi won every single naval engagement in his entire naval career. And after his temporary imprisonment due to a false charge against him, Yi returned with a small fleet of 13 ships and shattered an entire fleet of Japanese ships at Battle of Myeongnyang in 1597. Afterwards, Yi led his campaign to the final Battle of Noryang in 1598, where he was killed in the battle.