Кіріспе

1140-1149 жылдар аралығында Дамаск билеушісі Мү'ин ад Дин Унур (معين الدين أنر; 28 тамыз 1149 жылы қайтыс болды) – 1140-1149 жылдар аралығында Дамаскты билеген адам. Ол Бурид әмірлерінің түркі құлы болған.

Шығу тегі

Мү'ин әд-Дин бастапқыда Дамаск Бурид әулетінің негізін қалаушы Тогтекиннің әскеріндегі мамлюк болған. 1135 жылы Алеппоның атабегі Зенги Дамаскіді қоршағанда, Мү'ин әд-Дин қаланы қорғаған әскердің басында тұрды. Сол жылы Бурид Шиһаб ад-Дин Махмуд ағасы өлтірілгеннен кейін Дамаскты өзіне қаратып алды; Зенги қоршаудан бас тартып, оның орнына Хомсты қоршағанда, Шиһаб ад-Дин оны басқару үшін Юсуф ибн Фируз бен Мү'ин ад-Динді жіберді, ал Юсуф Мү'ин ад-Диннің орынбасары ретінде әрекет етті. 1137 жылы Мү'ин ад-Дин әлі де Хомстың губернаторы болғанда, Зенги қаланы қысқа мерзімге қайтадан қоршады. 1138 жылы Шиһаб ад-Дин Мү'ин ад-Динді Дамаск атабегі етіп тағайындап, оған Исфахсалар атағын берді. Кейін 1138 жылы Зенги өзі мен Шиһаб ад-Диннің анасы Хатун Сафват әл-Мулк арасында некелесу туралы келісім жасады, ал келісімнің бір бөлігі ретінде Зенги Хомсты алды. Мү'ин ад-Динге Хомс орнына Барин бекінісі берілді. 1139 жылдың 22 маусымында Шиһаб ад-Дин Дамаскіде өлтірілді; Баалбек әмірі Джамал ад-Дин оның мұрагері болып таңдалды, ал Мү'ин ад-Дин оның болмағанда Баалбекті басқаруға тағайындалды. Ол Зенги өгей ұлының өлімінен кек алу үшін келген кезде Баалбектің қорғанысын ұйымдастырды. Зенги оны 14 катапультамен қоршады және қала оған бағынды.

Дамаск қаласының әкімі

1140 жылы Джамал ад-Дин қайтыс болды, ал Муин ад-Дин Джамал ад-Диннің ұлы Муджир ад-Дин Абақтың регенті ретінде билік етуін жалғастырды. Сол жылы Муин ад-Дин Иерусалим патшасы Фульк пен Антиохия князі Раймондтың көмегімен Банияс қаласын қоршады; Муин ад-Дин олардың шығындарын төлеу үшін айына 20 000 алтын монета ұсынды. Қала басып алынған соң, Муин ад-Дин оны Фулькқа тапсырып, Дамаскіге қайтты. Дамаскіні Зенгиден қорғау мақсатында, болашақ тарихшы Усама ибн Мункидпен бірге Иерусалимге сапар шеккен Муин ад-Дин кезінде толыққанды одақ туралы келіссөздер жүргізілді. 1143 жылы Фульк патша қайтыс болды, ал Зенги 1146 жылы қаза тапты. Зенгинің орнын оның ұлдары Мосулдағы Саиф ад-Дин Гази I және Алепподағы Нур ад-Дин басты. Муин ад-Дин осы мүмкіндікті пайдаланып, Баалбекті қоршады; Салахиддиннің әкесі Наджм ад-Дин Әйюб оған дереу бағынды. Муин ад-Дин Хомс пен Хама қалаларын да бақылауға алды және Зенгиді өлтірген Яранкашты, Дамаскіде пана тапқаннан кейін Нур ад-Динге жіберді. Муин ад-Дин Нур ад-Диннің билігіне үнемі күдікпен қарады, бірақ оның саясаты мүмкіндігінше көршілерімен, олар христиан немесе мұсылман болсын, жақсы қарым-қатынаста болуға бағытталды. 1147 жылы Нур ад-Дин мен Муин ад-Дин одақ жасасты, оған сәйкес Нур ад-Дин Муин ад-Диннің қызы Исмат ад-Дин Хатунға үйленді. Алеппомен бейбітшілік орнатып, Муин ад-Дин Салхад пен Босра қалаларын қоршады, олардың билеушісі Алтунташ Иерусалиммен одақтасып, оған қарсы шықты. Бұл Иерусалимнің Дамаскімен жасаған келісімін бұзды, соның салдарынан Муин ад-Дин көмек сұрап Нур ад-Динге жүгінуге мәжбүр болды. Нур ад-Дин Алеппо әскерімен келді, және крестшілер кері шегінуге мәжбүр болды; Босра мен Сархад екеуі де Муин ад-Динге бағынды. 1147 жылдың тамызында Муин ад-Дин Бағдад халифасы Әл-Муқтафи мен Сәлжұқ сұлтаны Масудтың ресми мойындауымен Дамаск әкімі ретінде танылды, сондай-ақ Мысырдағы Фатимид халифасы әл-Хафиз да оны ресми түрде мойындады.

Екінші крест жорығы

1148 жылы Дамаскқа жаңа крест жорығы туралы хабар жетті, ол 1145 жылы Зенгидің Эдессаны басып алуына жауап ретінде жарияланған еді. Муаин ад-Дин Иерусалиммен бұрынғы одағы қайта жаңартылар деген үмітте болғанмен, крестшілердің басқа қалаға шабуыл жасайтынын да күткен, алайда ол сөзсіз қоршауға дайындалды. Ибн әл-Қаланисидің мәлімдемесінше, шілде айында келген крестшілермен шайқаста Муаин ад-Дин "ерекше көзге түсті, оның ерлігі, қайраттылығы және батылдығы ешкімде болған емес, оларды кері тартудан шаршаған жоқ және оларға қарсы күрестен де тынығу алмады". Муаин ад-Дин Нұр әд-Дин мен Сейф әд-Дин Газиден көмек сұрады, бірақ олардың күшінің Дамаскқа дейін оңтүстікке қарай кеңейгенін қаламайтын еді, соның салдарынан крестшілер қаланы төрт күн қоршап, кейін шегінді. Мүмкін, Муаин ад-Дин Нұр әд-Дин келмес бұрын крестшілерге тарап кету үшін пара берген болуы мүмкін. Осы жетістіктен кейін үш әмір Триполи округіндегі Араима бекінісін қоршауға алды, бірақ Муаин ад-Дин Нұр әд-Диннің өзінің билеушісі екенін мойындауға мәжбүр болды. 1149 жылы Муаин ад-Дин крестшілердің Дамаск территориясына жасаған шабуылдарына жауап ретінде олардың территориясына шабуылдар жасады. Ол король Балдуин III-мен екі жылдық бейбітшілікке келісті, сосын Нұр әд-Динмен бірге Антиохия княздығына қарсы күреске қосылды. Муаин ад-Дин армиясымен Хауранды күзетті, ал Нұр әд-Дин сол жылы Инаб шайқасында Антиохияны жеңіп, князь Реймондтың қаза табуына себеп болды.

Өлім

1149 жылы шілдеде Дамаскқа оралғаннан кейін Мү'ин әд-Дин әдеттегідей мол тамақтанды, содан кейін ішектің жұмылысымен ауырды. Осының салдарынан дизентерия ауруына шалдықты. Әмір 28 тамызда қайтыс болды және қала ішінде өзі құрған медресеге жерленді.

Мұрагер, ұрпақ және мұра

Ол Муджир әд-Дин Абақтың регенті болғандықтан, кейін ол Дамаск тағының заңды мұрагері болды. Мұжир әд-Дин әлсіз билеуші еді, бірақ 1154 жылға қарай Нұр әд-Дин қала мен бүкіл Сирияны толық бақылауға алды. Мү'ин әд-Диннің үш қызы болды, олар Нұр әд-Динге, Мұжир әд-Динге және Маргар деген сарбазға тұрмысқа шықты. Ибн әл-Қаланиси оны жақсы жазғаннан бөлек, христиандық шежіреші Вильгельм Тирлік те Мү'ин әд-Дин туралы жоғары пікірде: ол Иерусалим Корольдығымен келіссөздерде "шынайы адалдық" танытты және "зор даналыққа ие, халықты жақсы көретін адам" болды. Вильгельм Тирлік оның есімдерін латын тілінде Мү'ин әд-Дин үшін Мехенддин, ал Нұр әд-Дин үшін Анардус деп жазды.