Кіріспе

Citabria – 1964 жылы АҚШ-та өндіріске қойылған жеңіл, бір қозғалтқышты, екі орындық, бекітілген, дәстүрлі шассиі бар ұшақ. Ұшқыштарды даярлау, тұрмыстық және жеке мақсатта пайдалану үшін жасалған, ол +5g-ден -2g-ға дейінгі акробатикалық күштерге төтеп бере алады. Оның аты "airbatic" сөзінің кері жазылуынан шыққан, бұл оның мүмкіндіктерін көрсетеді.

Өндіріс тарихы

Citabria ұшағы Champion Aircraft Corporation компаниясымен жобаланып, бастапқыда өндірілген, және ол 1954 жылы Aeronca компаниясынан 7 сериялы Champ ұшағын сатып алғаннан бері компания құрылып келген үлгілердің туындысы болды. 7ECA Citabria моделі 1964 жылы Champion компаниясында өндіріске енгізілді. 1965 жылы қосылған 7GCAA және 7GCBC түрлеріне 1968 жылы 7KCAB қосылды. 1970 жылы Champion компаниясын Bellanca Aircraft Corporation сатып алды, ол Champion компаниясы жобалаған барлық түрлерін өндіруді жалғастырды. Bellanca Citabria-мен тығыз байланысы бар екі үлгіні ұсынды: 8KCAB Decathlon және 8GCBC Scout. Bellanca компаниясындағы өндіріс 1980 жылы аяқталды, ал компанияның активтері 1982 жылы сатылды. Citabria үлгілері 1980-ші жылдарда бірнеше компаниялардың қолынан өтті, соның ішінде 1960-шы жылдардағы Champion Aircraft компаниясымен ешқандай қатысы жоқ Champion Aircraft компаниясы да болды. Осы кезеңде Citabria-ның тек бір ғана моделі өндірілді – ол "Citabria 150S" деген атпен сатылған 7GCBC моделі. American Champion Aircraft Corporation 1989 жылы Citabria, Decathlon және Scout үлгілерін сатып алып, бірнеше жыл бойы 7ECA, 7GCAA және 7GCBC үлгілерін қайтадан өндіріске қосты.

Дизайн

Цитабрияның тамыры Чемпионға дейін жетеді. Дизайнның ең айқын сыртқы өзгерістері – Цитабрияның тікбұрышты руль беті, қанат ұштары және артқы терезелері. Чемпион сияқты, Цитабрия да тізбектей орналасқан орындықтарға ие. Фюзеляж және құйрық бөліктері дәнекерленген металл құбырлардан жасалған. Фюзеляждың сыртқы пішіні ағаш қалыптар мен бойлық элементтердің үйлесімінен құрылып, матамен жабылады. Металл фюзеляждың қимасы үшбұрышты болып келеді, бұл дизайн ерекшелігі 1920 жылдардың соңындағы ең алғашқы Aeronca C 2 үлгісіне дейін барады. Цитабрияның қанаттары, фюзеляж және құйрық бөліктері сияқты, алюминий қабырғалары бар матамен қапталған. Көптеген Цитабриялар ағаш тіректермен салынған. American Champion компаниясы өндірісінде алюминий тіректерді пайдаланады және ескі ұшақтарды жаңарту үшін алюминий тіректермен жабдықталған қанаттарды ұсынады. Цитабрияның қону шассисі дәстүрлі схемада орналасқан. Цитабриялардың көпшілігінің негізгі тіректері серіппелі болаттан жасалған, бірақ American Champion 2004 жылдан бастап алюминий тіректерін қолдана бастады. Алғашқы Цитабриялар соққыны жұмсарту үшін олео-цилиндрлі механизмдері бар болат түтікшелі негізгі тіректерімен жабдықталған. Барлық түрлері төменде егжей-тегжейлі қарастырылады.

Пайдалану тарихы

Citabria алғаш пайда болғанда, ол АҚШ-та коммерциялық түрде өндірілетін және акробатикаға сертификатталған жалғыз ұшақ болды. Citabria ұшақтары сонымен қатар оқушыларды даярлау үшін танымал болды – дәстүрлі шассилері мен акробатикалық қабілеттерінің арқасында, сондай-ақ жеке ұшақтар ретінде де қолданылды. Олар қысқа ұшып-қону (STOL) қабілеттерінің арқасында, сонымен қатар шабындықтарда, ауыл шаруашылығында, құбырларды бақылауда және планерлерді буксирлеуде де пайдалы болды. Дизайнның түрлері мен одан да жақсырақ нұсқалары Citabria-ның көптеген қолданыстарын алмастырса да, Citabria ұшақтары оқушыларды даярлау, планерлерді буксирлеу және жеке пайдалану үшін әлі де танымал.

7ECA, Citabria Standard, Citabria Aurora (Стабрияның стандартты, Ситабрияның Аврора)

1964 жылы ұсынылған 7ECA – бұл дизайнның алғашқы нұсқасы және Continental O 200 A қозғалтқышымен жабдықталған. Өндіріс басталған алғашқы жылда Champion компаниясы Continental қозғалтқышына балама ретінде Lycoming O 235 C1 қозғалтқышын ұсыныла бастады. 1967 жылы Champion негізгі тіреу аяқтарын пружиналық болаттан жасауға көшті; сол кезде Lycoming қозғалтқышы стандартты қозғалтқышқа айналды. Дизайнды сатып алғаннан кейін Bellanca бұл модельге Citabria "Standard" деген ат қойды және Lycoming O 235 K2C қозғалтқышын қолдана бастады. 1995 жылы American Champion 7ECA-ны Citabria "Aurora" деп қайта ұсынғандағы ең үлкен өзгеріс – металл қанат құрылымдарын пайдалану болды, ал соңғы маңызды өзгеріс 2004 жылы негізгі тіреу аяқтарын алюминийден жасауға көшу болды.

7GCAA, Citabria 150, Citabria "A" пакет, Citabria Adventure

1965 жылы шығарылған Champion 7GCAA, 7ECA сияқты, ағаш қанаттары мен олео амортизаторлы негізгі тіректері бар. Басты айырмашылық қозғалтқышта болды, 7GCAA-да ол Champion-ның Lycoming O 320 A2B қозғалтқышы болды. 1967 жылы Champion негізгі тіректерін серіппелі болаттан жасалғандарына ауыстырды. Bellanca 7GCAA өндірісін Citabria "A" жинағы ретінде жалғастырды (бұл атауды Champion бастаған), бірақ маңызды конструкциялық өзгерістер енгізбеді. 1997 жылы Citabria "Adventure" ретінде қайта ұсынылған American Champion 7GCAA, металл қанаттары мен Lycoming O 320 B2B қозғалтқышын пайдаланудан басқа, бұрынғы нұсқаларына ұқсас; соңғы маңызды конструкциялық өзгеріс 2004 жылы алюминий негізгі тіректеріне ауысу болды. American Champion сондай-ақ Superior Vantage O 360 A3A2 қозғалтқышы және композиттік пернесі бар "Ultimate Adventure" нұсқасын да шығарады.

7GCBC, Citabria 150s, Citabria "C" пакет, Citabria Explorer

Чемпион 7GCBC-ді 1965 жылы ұсынды. Ол сол жылы шыққан 7GCAA-ға өте ұқсас болды, Lycoming O 320 A2B қозғалтқышы, ағаш қанаттары және серіппелі болаттан жасалған негізгі тіреу аяқтарымен жабдықталған. Бұл екі модельдің басты айырмашылығы – 7GCBC-нің қанаттарының ұзындығы 34,5 фут (11 метр), бұл 7ECA және 7GCAA-дан 1 фут (0 метр) ұзақ, сондай-ақ қанаттарында иілімдер бар. Bellanca 7GCBC өндірісін жалғастырып, оны Citabria "C" жиынтығы деп атады (бұл атауды алғаш Чемпион енгізген). 1994 жылы Citabria "Explorer" ретінде қайта ұсынған American Champion 7GCBC бұрынғы нұсқаларға ұқсас, бірақ металл қанаттары мен Lycoming O 320 B2B қозғалтқышын пайдаланған; ең соңғы маңызды өзгеріс 2004 жылы негізгі тіреу аяқтарын алюминийге ауыстыру болды. American Champion сонымен қатар Superior Vantage O 360 A3A2 қозғалтқышы және үлкен дөңгелектері бар "High Country Explorer" нұсқасын да шығарады.

7KCAB, Citabria "B" топтамасы

Champion компаниясы 7KCAB-ті 1968 жылы ұсынды. Ол сол жылы шыққан 7GCAA-ға көп жағынан ұқсас болды, ағаш қанаттары мен серіппелі болаттан жасалған бас тіректерімен жабдықталған. 7GCAA мен 7KCAB арасындағы басты айырмашылықтар отын және май жүйелерінде болды. Қозғалтқыш Lycoming IO 320 E2A-ға алмастырылды, ал отын жүйесіне 1,5 галлондық қойма резервуары, құралдар панелінің астына орналастырылды. Сонымен қатар, карбюратор отын инжекциясы жүйесімен ауыстырылды және Christen Industries инвертті май жүйесі қозғалтқышқа орнатылды. Бұл барлық өзгерістер бұрынғы модельдерде мүмкін болмаған ұзақ мерзімді инверттік ұшу режимін қамтамасыз ету үшін жасалды. Bellanca 7KCAB өндірісін Citabria "B" Package ретінде жалғастырды (бұл атауды алғашқыда Champion ұсынған).