Кіріспе

Валерия жолы – Италиядағы ежелгі римдік жол, Тибур қаласынан Тибуртина жолының солтүстік-шығысқа қарай жалғасы. Бұл жолдың құрылуы б.з.б. 154 жылы цензор болған Марк Валерий Мессаллаға байланысты болуы мүмкін.

Жол жүрісі

Ол алдымен Анио аңғарынан Варияны өтіп, содан кейін Аниодан 36-шы шақырымда шығып, онда Виа Сублаценсис қосылды, Карсолиге және Монте Бове асуына көтерілді, одан ол Рим заманында Фучино көлі орналасқан аңғарға қайта түсті. Клаудиусқа дейін Валерия жолының Серфенниядан әрі, Марси аумағының шығыс нүктесі, Фучино көлінің солтүстік-шығысына қарай ұзағаны күмәнді. Страбон өз заманында бұл жол Корфинийге дейін жеткенін айтады, бұл маңызды орынға Римнен жетуге болады, бірақ, мүмкін, Серфенниядан тек жолмен ғана. Римдік statio ad Lamnas (Cineto Romano) -да ол екі бағытқа бөлінді, олар Valeria vetus және Valeria nova, олар Риофреддо маңында қайта қосылды. Vetus ескі болғандықтан, ол әскери жол болған, кейіннен ол жаңа жол ұзақ, бірақ оңай негізгі жолға айналған кезде қиынырақ қысқа жолға айналды. Серфенниядан тыс ұзартуда (Corp. Inscr. Латын. IX. 5973) 48-49 жылдары Клавдий Серфенниядан Атернның аузына (қазіргі Пескараның орны) дейін Виа Клаудия Валерианы салғанын жазған. Атерн аңғарына баратын жолдың бұл қиын бөлігі 300 метрге жуық төмендеуді және қазіргі Форка Карузомен Апенниннің негізгі жотасын кесіп өтуді қамтиды. Пополиден бастап жол Атерн өзенінің сағасына дейін созылып, Пескарадағы жағалау жолына қосылды. Қазіргі заманғы темір жол Римнен Кастелламмаре Адриатикоға дейін Виа Валерияның бағытын тығыз ұстанады. Ол сондай-ақ қазіргі Пополидің жанында Виа Салярия мен Виа Валерианы жалғастыратын Виа Клаудия Нова атты жолды салды. Бұл жол оңтүстікке қарай Изернияға дейін жалғасты. 2000 жылдан бастап Аниен аңғарындағы Валерия жолының ең маңызды және жақсы сақталған ескерткіші, су тасқыны мен жер сілкінісінен кейін көмілген, оған тиесілі жолдың бөлігін жақсартумен бірге қазылып, білімнің елеулі жетістігіне әкелді. Ол, мүмкін, Nerva (r. 96–98) кезінде жолды жақсартумен бірге салынған.

Басқа жолдар

Екінші Виа Валериа, Сицилия Виа Валериасы, Мессина мен Сиракузаны байланыстырды. Он тоғызыншы ғасырға дейін кеңейтілмеген немесе жақсартылмаған, ол Сицилияның Иондық су алабының негізгі артериясы болып қала берді, оның бойындағы қалалардың дамуына көмектесті: Мессина, Таормина, Джандини Наксос, Джанре, Ациреале, Катания, Августа, Сиракуза. Бүгінде 114-ші тас жол оның бір бөлігімен өтеді.

Рим көпірлері

Жолаң бойында кем дегенде екі римдік көпірдің қалдықтары сақталған, олар Сан-Джорджо және Скутонико көпірлері.